Kalp damar hastalıkları bazen yavaş ilerler, bazen de aniden ortaya çıkar. Stabil anjina ve akut koroner sendrom bu iki farklı durumu temsil eder. İkisi de kalbi besleyen damarlarla ilişkilidir, ancak gidişatları, riskleri ve aciliyetleri çok farklıdır. Bu farkı bilmek, doğru zamanda doğru adımı atmak açısından hayati önem taşır.
Stabil Anjina Nedir?
Stabil anjina, kalbi besleyen damarlarda kalıcı ama görece sabit bir daralma olduğunda ortaya çıkan göğüs ağrısı veya baskı hissidir. Kalp istirahat halindeyken yeterli kanı alabilir, ancak efor sırasında ihtiyacı arttığında bu daralma yetersiz kalır ve şikayet oluşur.
Bu ağrı genellikle yürürken, merdiven çıkarken, stres altındayken veya soğuk havada ortaya çıkar. Dinlenmekle ya da dilaltı nitrogliserin kullanımıyla kısa sürede geçer. En önemli özelliği, uzun süredir benzer şekilde tekrar etmesi ve her seferinde benzer koşullarda ortaya çıkmasıdır.
Stabil anjina, altta yatan kalp damar hastalığının bir göstergesidir. Acil bir durum değildir ama kesinlikle ihmal edilmemelidir, çünkü zamanla daha ciddi tablolara ilerleyebilir.
Akut Koroner Sendrom Nedir?
Akut koroner sendrom, kalbi besleyen bir damarın ani ve ciddi şekilde tıkanması sonucu ortaya çıkan acil ve hayati bir durumdur. Bu tablo, kalp krizini de kapsayan geniş bir tanımlamadır.
Burada temel sorun, damar içindeki plağın yırtılması ve üzerine pıhtı oturmasıdır. Bu pıhtı, kalp kasına giden kan akışını bir anda ciddi şekilde azaltır veya tamamen keser. Sonuç olarak kalp kası zarar görmeye başlar.
Akut koroner sendromda ağrı genellikle ani başlar, daha şiddetlidir ve dinlenmekle geçmez. Göğüste baskı, yanma veya sıkışma hissi uzun sürer ve çoğu zaman sol kola, çeneye, sırta veya mide bölgesine yayılabilir. Nefes darlığı, soğuk terleme, mide bulantısı ve yoğun kaygı hissi eşlik edebilir.
Bu tablo acil müdahale gerektirir. Dakikalar bile kalp kası hasarı açısından önemlidir.
İki Durum Arasındaki Temel Fark Nedir?
Stabil anjinada damar darlığı sabit ve öngörülebilirdir. Şikayetler genellikle eforla ortaya çıkar ve dinlenmekle geçer. Akut koroner sendromda ise durum ani, kontrolsüz ve ilerleyicidir. Şikâyetler istirahatte bile olabilir ve giderek şiddetlenir.
Stabil anjina, “kalbin uyarı vermesi” olarak düşünülebilir. Akut koroner sendrom ise “kalbin acil alarmıdır”.
Stabil Anjina Akut Duruma Dönüşebilir mi?
Evet. Stabil anjinası olan bir hastada damar içindeki plak zamanla kararsız hale gelebilir. Eğer plak yırtılır ve pıhtı oluşursa tablo artık stabil olmaktan çıkar ve akut koroner sendroma dönüşür.
Bu nedenle stabil anjina tanısı olan hastalarda:
- Düzenli takip
- İlaçların doğru kullanımı
- Risk faktörlerinin (tansiyon, kolesterol, sigara, diyabet) kontrolü çok büyük önem taşır.
Ne Zaman Acil Yardım Alınmalı?
Daha önce anjinası olan bir kişide:
- Ağrı her zamankinden daha şiddetliyse
- Daha uzun sürüyorsa
- Dinlenmekle veya alışılmış ilaçlarla geçmiyorsa
- Yeni belirtiler (nefes darlığı, baygınlık hissi, soğuk terleme) eklenmişse
bu durum akut koroner sendrom açısından değerlendirilmelidir ve derhal acil başvurusu yapılmalıdır.
Özetle
Stabil anjina, kalp damar hastalığının kontrollü ama ciddiye alınması gereken bir formudur. Akut koroner sendrom ise kalp kasını tehdit eden, zamanla yarışılan acil bir durumdur. İkisini ayırt etmek, belirtileri tanımak ve doğru zamanda tıbbi yardım almak, kalp sağlığını korumanın en önemli adımlarından biridir.
Referans: Unstable vs Stable Angina
