Kalbin alt odacıkları olan karıncıklar (ventriküller), kasılarak kanı akciğerlere ve vücudun geri kalanına pompalamakla görevlidir. Normal koşullarda kalbin elektriksel uyarıları üst odacıklarda (atriyumlar) başlar ve özel iletim yolları aracılığıyla düzenli bir şekilde karıncıklara iletilir. Bu senkronize elektriksel sistem sayesinde kalp her atımda koordineli kasılır ve etkili bir pompalama yapar.
Ancak bazı durumlarda kalbin elektriksel uyarıları üst odacıklardan değil doğrudan karıncıklardan ortaya çıkabilir. Bu durumda karıncıklar normal ritim kontrolünden bağımsız şekilde ve çok daha hızlı uyarı üretmeye başlar.
Ventriküler taşikardi (VT) olarak adlandırılan bu ritim bozukluğunda kalbin pompalama verimi azalabilir ve vücuda gönderilen kan miktarı düşebilir.
Ventriküler Taşikardi Nedir?
Ventriküler taşikardi (VT), kalbin alt odacıklarından kaynaklanan hızlı bir kalp ritmidir. Bu ritimde kalp hızı genellikle dakikada 120 ile 250 atım arasında olabilir. Normal bir kalpte bu sayı dakikada 60-100 arasındadır.
Bu hızlı ritim sırasında kalp yeterince dolup boşalamayabilir. Bunun sonucunda beyne ve diğer organlara giden kan akışı azalabilir ve çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir.
Ventriküler Taşikardi Belirtileri Nelerdir?
Ventriküler taşikardi belirtileri ritmin hızına, atak süresine ve kişinin kalp sağlığına bağlı olarak değişebilir. Bazı kişilerde ventriküler taşikardi ani başlayan güçlü çarpıntı şeklinde hissedilir. Kalp çok hızlı attığı için kişi göğsünde çarpma veya hızlanma hissi yaşayabilir.
Bazı hastalarda baş dönmesi, halsizlik ve nefes darlığı gelişebilir. Bunun nedeni kalbin hızlı ritim sırasında vücuda yeterince kan gönderememesidir. Daha ciddi ataklarda göğüs ağrısı veya bayılma görülebilir. Özellikle ani bayılma ile ortaya çıkan ventriküler taşikardi durumları daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Bazı kişilerde ise ventriküler taşikardi belirgin bir belirti vermeyebilir ve tesadüfen yapılan ritim kayıtlarında saptanabilir.
Ventriküler Taşikardi Neden Olur?
Ventriküler taşikardinin en sık nedeni kalp kasında hasar bulunmasıdır. Özellikle daha önce kalp krizi geçiren kişilerde kalp kasında oluşan skar (yara) dokusu elektriksel iletim sistemini bozabilir ve ventriküler taşikardi gelişmesine zemin hazırlayabilir.
Kalp kası hastalıkları, kalp yetmezliği ve bazı kalp kapak hastalıkları da ventriküler taşikardi riskini artırabilir. Kalp ameliyatı sonrası oluşan yara dokuları da bazı hastalarda ritim bozukluğuna neden olabilir.
Bununla birlikte bazı kişilerde kalp yapısı tamamen normal olmasına rağmen ventriküler taşikardi görülebilir. Bu durum idiyopatik (nedeni bilinmeyen) ventriküler taşikardi olarak adlandırılır ve genellikle daha iyi seyir gösterir.
Genetik ritim bozuklukları, elektrolit dengesizlikleri (potasyum, magnezyum gibi) ve bazı ilaçlar da ventriküler taşikardi gelişimine katkıda bulunabilir.
Ventriküler Taşikardi Nasıl Teşhis Edilir?
Elektrokardiyogram (EKG) ventriküler taşikardi tanısında temel testtir. Ancak ritim bozukluğu her zaman test sırasında ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle uzun süreli ritim kayıtları yapılabilir. Holter monitörü veya farklı ritim kayıt cihazları atakların yakalanmasına yardımcı olabilir.
Kalbin yapısını değerlendirmek için ekokardiyografi yapılır. Kalp kasında hasar veya skar dokusu olup olmadığını değerlendirmek için bazı hastalarda kalp MR’ı da kullanılabilir. Daha karmaşık durumlarda elektrofizyolojik çalışma ile ritim bozukluğunun kaynağı ayrıntılı olarak incelenebilir.
Ventriküler Taşikardi Nasıl Tedavi Edilir?
Ventriküler taşikardi tedavisi ritim bozukluğunun türüne, altta yatan kalp hastalığına ve ani ritim bozukluğu riskine göre planlanır. Amaç hem ritim kontrolünü sağlamak hem de ciddi komplikasyonları önlemektir.
Bazı durumlarda ventriküler taşikardi sırasında tansiyon ciddi şekilde düşebilir veya bilinç kaybı gelişebilir. Bu tür durumlarda acil elektriksel kardiyoversiyon uygulanarak kalp ritmi hızla normale döndürülür.
Bazı hastalarda ritim bozukluğu ataklarını azaltmak için ilaç tedavisi kullanılabilir. Bu ilaçlar kalbin elektriksel aktivitesini düzenlemeye yardımcı olur.
Ani kalp durması riski yüksek olan kişilerde (bu risk herkeste aynı değildir) ICD adı verilen şok cihazı takılabilir. Bu cihaz kalp ritmini sürekli izler ve tehlikeli bir ritim geliştiğinde otomatik olarak şok vererek müdahale eder.
Bazı ventriküler taşikardi türlerinde kateter ablasyon tedavisi uygulanabilir. Ablasyon sırasında ritim bozukluğuna neden olan elektriksel odaklar hedef alınarak etkisiz hale getirilir. Özellikle kalp yapısı normal olan bazı VT türlerinde bu yöntem oldukça başarılı sonuçlar sağlar.
Ventriküler Taşikardi Tehlikeli midir?
Ventriküler taşikardi bazı durumlarda hayatı tehdit edebilen bir ritim bozukluğudur. Ancak her ventriküler taşikardi aynı derecede riskli değildir.
Kalp yapısı normal olan kişilerde görülen bazı VT türleri daha iyi seyir gösterebilir ve tedavi ile kontrol altına alınabilir. Buna karşılık kalp kasında hasar bulunan kişilerde ventriküler taşikardi daha ciddi sonuçlara yol açabilir.
Bu nedenle ventriküler taşikardi tanısı konulduğunda risk değerlendirmesi her hasta için ayrı yapılır. Uygun tedavi ve düzenli takip riski azaltmak içindir.
Ventriküler Taşikardi İyileşir mi?
Bazı ventriküler taşikardi türleri uygun tedavi ile tamamen ortadan kaldırılabilir. Özellikle kalbin yapısının normal olduğu kişilerde görülen bazı VT türleri kateter ablasyon tedavisine oldukça iyi yanıt verir.
Kalp kasında hasar bulunan kişilerde ise ritim bozukluğu tamamen ortadan kalkmasa bile tedavi ile kontrol altına alınabilir. Bu hastalarda ICD cihazı ani ritim bozukluklarına karşı koruma sağlar.
Tedavi planı kişinin kalp yapısına, ritim bozukluğunun türüne ve risk durumuna göre bireysel olarak belirlenir.
Ventriküler Taşikardi ile Yaşam
Ventriküler taşikardi tanısı almak birçok kişi için endişe verici olabilir. Ancak doğru tedavi ve düzenli takip ile birçok hasta normal yaşamına devam edebilir.
İlaçların düzenli kullanılması, doktor kontrollerinin aksatılmaması ve tetikleyici faktörlerden kaçınılması önemlidir. Sigara, aşırı alkol tüketimi ve bazı uyarıcı maddeler ritim bozukluğu riskini artırabilir.
Hekim sizin için güvenli egzersiz düzeyini belirleyecek ve günlük yaşam aktiviteleri konusunda gerekli önerileri yapacaktır.
Ne Zaman Acil Yardım Alınmalı?
Aşağıdaki durumlarda derhal acil tıbbi yardım almalısınız:
- Bayılma veya ani bilinç kaybı
- Şiddetli göğüs ağrısı
- Ani ve şiddetli nefes darlığı
- Çok hızlı kalp atışıyla birlikte ani kötüleşme
ICD’niz varsa ve kısa sürede birden fazla şok aldıysanız acil servise başvurmalısınız.
