Kalp, kendi içindeki doğal elektrik sistemi sayesinde düzenli olarak çalışır. Bu sistem, her dakika belirli sayıda elektrik sinyali üretir. Oluşan sinyaller, kalp içinde belirli iletim yollarını takip ederek kalp atışlarını oluşturur. Sağlıklı bir yetişkinde, dinlenme halinde dakikada yaklaşık 60–100 elektrik sinyali üretilir ve her sinyal bir kalp atışı anlamına gelir.
Bazı durumlarda kalbin elektrik sistemi etkilenebilir. Bu durumda sinyaller normalde çıktıkları merkezden yeterli sayıda üretilemeyebilir ya da sinyaller üretilse bile kalbin iletim sistemi içinde gecikmeye uğrayabilir veya tamamen iletilemeyebilir. Bu iletim sorunları, kalp atımlarının yavaşlamasına ya da düzensizleşmesine neden olur.
Kalp pili, kalp atımının tehlikeli derecede yavaşladığı veya düzensiz hale geldiği bu durumlarda kalbin düzenli çalışmasını sağlamak için kullanılan bir tedavi yöntemidir. Çabuk yorulma, baş dönmesi, ani bayılma hissi veya açıklanamayan halsizlik kalp ritminizin yeterli olmadığının işaretleri olabilir. Günlük aktiviteler sırasında çarpıntı, sersemlik ya da bayılacak gibi olma hissi yaşıyorsanız bu durum kalbinizin elektriksel sistemiyle ilgili bir soruna işaret edebilir.
Kalp Pili Nedir?
Kalp pili, kalp atışlarının yavaşladığı veya durakladığı durumlarda devreye girerek kalbin düzenli ve yeterli hızda atmasını sağlayan elektronik bir cihazdır. Bu cihaz, bir jeneratör (pil ve elektronik devre) ve kalbe uzanan ince kablolardan (elektrotlar) oluşur.
Kalp pili, kalbin doğal ritmini tamamen devralmaz, yalnızca gerektiğinde devreye girerek kalbin düzenli ve ideal bir hızda atmasını destekler. Bu sayede vücuda yeterli miktarda kan gider ve bayılma, halsizlik gibi şikayetler ortadan kalkar ve ciddi olabilecek komplikasyonların önüne geçilir.
Kalp Pili Neden Takılır?
Kalbinizin ritmi yeterince hızlı veya düzenli olmadığında, beyin ve diğer organlara giden kan akımı azalır. Bu durum baş dönmesi, ani bayılma ve bazı durumlarda kalp durmasına yol açabilir. Kalp pili, bu tehlikeli yavaşlamaları önleyerek hayati bir görev üstlenir.
En sık nedenler şunlardır:
- Kalp atımının aşırı yavaşlaması (bradikardi)
- Kalp bloğu (iletim sistemi bozuklukları)
- Sinüs düğümü hastalığı
- Bayılma ile seyreden ritim bozuklukları
- Bazı kalp ameliyatları sonrası gelişen iletim problemleri
- Kalp yetmezliği varlığı
Bu durumlarda kalp pili, kalbin güvenli bir hızda çalışmasını sağlar.
Kalp Pili Çeşitleri
Kalp pilleri kullanım sürelerine göre geçici ve kalıcı olarak ikiye ayrılır. Geçici kalp pilleri, genellikle acil durumlarda veya ameliyat sonrası kısa süreli kullanım için vücudun dışında taşınır ve kısa bir süre sonra çıkarılır. Kalıcı kalp pilleri ise cilt altına yerleştirilir. Bu piller kendi içinde tek odacıklı (VVI – tek kablolu), çift odacıklı (DDD – çift kablolu), üç odacıklı (CRT) ve defibrilatör özellikli (ICD) olmak üzere dört ana gruba ayrılır. Ayrıca kablosuz kalp pilleri de mevcuttur.
- Tek Odacıklı Kalp Pili: Bu türde sadece bir adet kablo (elektrot) bulunur. Bu kablo, kalbinizin genellikle sağ karıncığına yerleştirilir. Kalbinizin sadece bu bölgesine elektrik sinyali gönderilmesi yeterli olduğunda tercih edilir.
- Çift Odacıklı Kalp Pili: Kalbinizin hem üst odacığına (kulakçık) hem de alt odacığına (karıncık) birer kablo yerleştirilir. Bu cihaz, kalbin üst ve alt odacıkları arasındaki doğal kasılma sırasını ve uyumunu koordine etmeye yardımcı olur.
- Biventriküler Kalp Pili (CRT): Kalp yetmezliği yaşayan kişilerde, kalbin sağ ve sol karıncıklarının aynı anda kasılmasını sağlamak için kullanılır. Bu cihazda üç adet kablo bulunur. Kalbin pompalama verimliliğini artırmayı hedefler.
- Kablosuz Kalp Pili: Geleneksel pillerin aksine kablo içermez ve göğüs duvarında bir kesi gerektirmez. Çok daha küçük olan bu cihaz, bir kateter (ince tüp) yardımıyla doğrudan kalp odacığının içine yerleştirilir. Cilt altında pil kutusu (jeneratör) bulunmaz.
- Geçici Kalp Pili: Acil durumlarda veya geçici ritim bozukluklarında kısa süreli kullanılır.
Kalp Pili Nasıl Takılır?
Kalp pili takılması genellikle lokal anestezi altında, anjiyografi veya elektrofizyoloji laboratuvarında gerçekleştirilir. Köprücük kemiğinin altından küçük bir kesi yapılarak pil cebi oluşturulur. Elektrotlar damar yoluyla kalbin içine yerleştirilir ve jeneratöre bağlanır. Gerekli testler yapılır, jeneratör pil cebine yerleştirilir ve cep estetik dikişle kapatılır. İşlem genellikle 30–60 dakika sürer. Hastaların büyük kısmı ertesi gün taburcu edilir.
Kalp pili takılırken hasta uyutulur mu?
Genellikle tamamen uyutulmazsınız, yani genel anestezi uygulanmaz. Bunun yerine damar yolunuzdan sizi sakinleştirecek ve rahatlatacak ilaçlar verilir. Buna sedasyon denir. Bu yöntemle işlem boyunca uyanık olsanız bile herhangi bir kaygı veya ağrı hissetmezsiniz.
Kalp pili takılırken ağrı hissedilir mi?
İşlem sırasında şiddetli bir ağrı hissetmezsiniz. Cihazın yerleştirileceği bölgeye lokal anestezi uygulanır. Bu yöntemle sadece o bölgedeki sinirler geçici olarak uyuşturulur ve işlem boyunca ağrı duymanız engellenir. Sadece hafif bir baskı hissetmeniz normaldir. İşlem sonrasındaki ilk 2-3 gün kesi yerinizde hafif sızlamalar olabilir. Bu sızlamalar, basit ağrı kesicilerle kolayca kontrol altına alınabilir.
Kalp pili değişimi nasıl yapılır?
Pilinizin bataryası kritik seviyeye geldiğinde değişim planlanır. Bu işlemde kalbinize giden kablolar (lead) genellikle değiştirilmez, sadece göğüs duvarınızdaki deri altında bulunan jeneratör çıkarılarak yenisi takılır. Mevcut kablolarınız yeni cihaza bağlanır. Bu işlem, ilk takılma operasyonuna göre çok daha kısa sürede tamamlanır.
Kalp Pili Sonrası İyileşme
İşlem sonrası yara yerinizin iyileşmesi yaklaşık 1-2 hafta sürer. Bu süreçte yara bölgenizi kuru tutmanız ve enfeksiyon riskine karşı temiz bakmanız gerekir. İlk bir ay boyunca pilin takıldığı taraftaki kolunuzu baş seviyenizden yukarı kaldırmamanız ve ağır yük taşımamanız önerilir. Bu kısıtlama, kalbinize yerleştirilen kabloların yerinden oynamasını önlemek içindir. Operasyon sonrasında bölgede hafif bir şişlik veya morarma görebilirsiniz, ancak bu durum genellikle kendiliğinden geçer.
Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Kalp pili ile günlük hayatınıza devam edebilirsiniz. Fiziksel aktivite olarak tempolu yürüyüşler ve yüzme gibi sporlar yapabilirsiniz. Ancak pil üzerine darbe gelme ihtimali olan temas sporlarından kaçınmalısınız. Elektronik cihaz kullanımı konusunda cep telefonlarınızı pilden en az 15 santimetre uzakta tutmanız, pilin aksi tarafında kulaklıkla konuşmanız tavsiye edilir. Ev aletlerini (mikrodalga fırın, televizyon) güvenle kullanabilirsiniz. Ancak güçlü manyetik alan yayan MR (Emar) cihazlarına girmeden önce cihazınızın MR uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir. Buradan detaylı bilgi edinebilirsiniz.
Düzenli Fiziksel Aktivite Nasıl Olmalıdır?
Kalp pili takıldıktan sonra hareketli bir yaşam, kalp sağlığınızı destekler. İyileşme döneminiz bittikten sonra haftada en az 5 gün, 30’ar dakikalık orta tempolu yürüyüşler yapabilirsiniz. Egzersiz sırasında nefes nefese kalmayacağınız, konuşmanızı sürdürebileceğiniz bir tempo hedeflemelisiniz. Şiddetli göğüs ağrısı, aşırı nefes darlığı veya baş dönmesi hissettiğinizde aktiviteyi durdurmalısınız. Cihaz, egzersiz sırasında kalp hızınızı otomatik olarak yükselterek vücudunuzun oksijen ihtiyacını karşılayabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kalp pili ömrü ne kadardır?
Kalp pilinin bataryası (enerji kaynağı) zamanla tükenir. Cihazın ömrü genellikle 7 ile 12 yıl arasındadır. Bu süre, pilin kalbinize ne kadar sık müdahale ettiğine bağlı olarak değişebilir.
Kalp pili takılması güvenli midir?
Kalp pili, ritim bozukluklarının tedavisinde uzun yıllardır güvenle uygulanan bir yöntemdir. Deneyimli merkezlerde komplikasyon yani işlem sırasında veya sonrasında oluşabilecek istenmeyen durumların (kanama, enfeksiyon gibi) görülme riski oldukça düşüktür. Düzenli kontrolleriniz yapıldığında cihazın performansı sürekli izlenir ve olası sorunlar erkenden tespit edilir.
Kalp pili çalışırken hissedilir mi?
Normal şartlarda pilin çalışmasını hissetmezsiniz. Cihaz, kalbiniz doğal ritminde attığı sürece bekleme modunda kalır. Eğer kalp hızınız çok düşer ve cihaz devreye girerse, çok nadiren göğsünüzde hafif bir çarpıntı veya kuş kanadı çırpması gibi bir his oluşabilir. Bu durum cihazın görevini yaptığını gösterir.
Nabız kaç olduğunda kalp pili takılması gerekir?
Sadece nabız sayısına bakılarak karar verilmez. Ancak nabzınızın dakikada 40 atışın altına düşmesi ve buna bağlı olarak baş dönmesi, göz kararması veya bayılma gibi semptomlar (hastalık belirtileri) yaşamanız durumunda pil takılması gerekebilir. Cihaz, nabzınızın sizin için riskli olan seviyelere düşmesini engeller.
Kalp pili kalbi güçlendirir mi?
Standart kalp pilleri kalp kasınızı doğrudan güçlendirmez; sadece kalbinizin yavaş atmasını engelleyerek doğru ritimde çalışmasını sağlar. Ancak kalp yetmezliği olan hastalar için kullanılan CRT (Kalp Yeniden Senkronizasyon Tedavisi) pilleri, kalbin sağ ve sol odacıklarının aynı anda kasılmasını sağlayarak pompalama verimliliğinizi artırabilir.
Kalp pili varken hangi tıbbi testler yaptırılabilir?
EKG (kalp grafisi), akciğer röntgeni, BT (bilgisayarlı tomografi) ve ultrason gibi çoğu tetkiki güvenle yaptırabilirsiniz. Ancak güçlü manyetik alan yayan MR (Emar) çekimi öncesinde, cihazınızın bu işleme uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir. MR uyumlu pillerde bile çekimden önce ve sonra cihazın ayarlarının teknik ekip tarafından düzenlenmesi gerekir.
Cihaz dışarıdan bakıldığında belli olur mu?
Kalp pili, köprücük kemiğinizin hemen altına, deri altına yerleştirilir. Özellikle zayıf bir vücut yapınız varsa, o bölgede küçük bir kabarıklık veya çıkıntı görülebilir. Modern piller oldukça küçüldüğü için günlük kıyafetlerinizin altında fark edilmezler.
Kalp pili varken kalp krizi geçirilebilir mi?
Evet, geçirebilirsiniz. Kalp pili sadece ritim bozukluklarını düzenler. Kalp krizine neden olan durum ise genellikle kalp damarlarındaki tıkanıklıktır; buna tıpta koroner arter hastalığı denir. Pil, damar tıkanıklığını önlemez. Bu nedenle sağlıklı beslenmeye ve damar sağlığınızı korumaya devam etmeniz önemlidir.
Kalp pili takılması için bir yaş sınırı var mıdır?
Hayır, bir üst yaş sınırı yoktur. Pil takılmasına karar verilirken yaşınızdan ziyade genel sağlık durumunuz ve bu işlemin hayat kalitenize sağlayacağı katkı dikkate alınır. İhtiyaç duyulması halinde ileri yaştaki bireylere de bu işlem güvenle uygulanabilir.
Kalp pili olanlar araç kullanabilir mi?
İşlemden sonraki ilk 1-2 haftalık iyileşme döneminde araç kullanmamanız önerilir. Yara yeriniz tamamen iyileştikten sonra doktor onayıyla araç kullanmaya devam edebilirsiniz. Ancak kalbe şok vererek ritmi düzelten ICD tipi bir cihazınız varsa, ani bayılma riskine karşı araç kullanımı konusunda daha sıkı kısıtlamalar uygulanabilir.
Referanslar: Pacemaker
