Hipertansiyon Nedir?
Hipertansiyon, kanın damar duvarına uyguladığı basıncın sürekli olarak yüksek olmasıdır. Tansiyonun 140/90 mmHg ve üzerinde ölçülmesi hipertansiyon olarak kabul edilir.
Yüksek tansiyon olarak da bilinen bu durum, çoğu zaman herhangi bir belirti vermeden ilerler. Tedavi edilmediğinde kalbi, beyni, böbrekleri ve damarları zamanla etkileyebilir. Bu nedenle hipertansiyonun anlaşılması için belirtileri beklemek değil, tansiyonu doğru şekilde ölçmek gerekir.
Büyük ve Küçük Tansiyon Ne Anlama Gelir?
Tansiyon ölçümünde iki sayı bulunur. Büyük tansiyon, kalbin kasılarak kanı damarlara gönderdiği sıradaki basıncı gösterir. Küçük tansiyon ise kalbin gevşediği sırada damarlarda kalan basıncı ifade eder.
Örneğin 140/90 mmHg ölçümünde 140 büyük, 90 ise küçük tansiyondur. Tek bir yüksek ölçüm hipertansiyon tanısı koydurmaz. Hipertansiyon tanısı için farklı zamanlarda yapılan tansiyon ölçümleri birlikte değerlendirilir.
Yüksek Tansiyon Belirtileri Nelerdir?
Hipertansiyon genellikle belirti vermez. Kişi kendisini iyi hissederken tansiyonu yüksek olabilir. Bu nedenle baş ağrısı veya çarpıntı olmaması, tansiyonun normal olduğu anlamına gelmez.
Tansiyon çok yükseldiğinde baş ağrısı, baş dönmesi, bulanık görme, çarpıntı, kulak çınlaması, burun kanaması, göğüs ağrısı veya nefes darlığı görülebilir. Bulantı, sersemlik ve belirgin huzursuzluk da eşlik edebilir. Ancak bu şikayetler yalnızca hipertansiyona özgü değildir. Kesin değerlendirme için tansiyon mutlaka ölçülmelidir.
Baş Ağrısı Yüksek Tansiyon Belirtisi midir?
Baş ağrısı, özellikle tansiyon çok yüksek olduğunda görülebilir. Ağrı bazen ense bölgesinde veya başın tamamında hissedilir. Bulantı ve görme bulanıklığı da eşlik edebilir.
Ancak sık baş ağrısı yaşayan herkesin tansiyonu yüksek değildir. Ağrının kendisi ve yaşanan stres de tansiyonu geçici olarak artırabilir. Bu nedenle yalnızca baş ağrısına bakarak hipertansiyon tanısı konulamaz.
Yüksek Tansiyon Baş Dönmesi Yapar mı?
Baş dönmesi hipertansiyonda görülebilir ancak tipik bir belirti değildir. Baş dönmesi daha çok tansiyonun ani değişmesi, aşırı düşmesi veya kullanılan ilaçların etkisiyle ortaya çıkabilir.
Özellikle ayağa kalkınca göz kararması yaşanıyorsa tansiyon düşüklüğü de düşünülmelidir. Şikâyetin hangi tansiyon değerinde ortaya çıktığını görmek için tansiyon ölçümü yapılması yararlı olur.
Yüksek Tansiyon Çarpıntı Yapar mı?
Tansiyon yükseldiğinde bazı kişiler kalp atışlarını daha güçlü hissedebilir. Çarpıntıya huzursuzluk, terleme veya baş ağrısı eşlik edebilir.
Ancak çarpıntının birçok farklı nedeni vardır. Kalp ritim bozuklukları, kansızlık, tiroit hastalıkları ve yoğun stres de benzer yakınmalar oluşturabilir. Tekrarlayan çarpıntı şikâyeti ayrıca bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Hipertansiyon Neden Olur?
Hipertansiyon hastalarının çoğunda tek bir neden bulunmaz. Yaş, genetik yatkınlık, fazla kilo, hareketsizlik ve fazla tuz tüketimi zaman içinde tansiyonun yükselmesine katkıda bulunabilir.
Bazı hastalarda ise böbrek hastalıkları, hormonal sorunlar veya kullanılan ilaçlar tansiyonu yükseltir. Genç yaşta başlayan, aniden kötüleşen veya ilaçlarla kontrol edilemeyen hipertansiyonda bu nedenler araştırılabilir.
Kimlerde Yüksek Tansiyon Riski Daha Fazladır?
Ailesinde hipertansiyon bulunanlarda yüksek tansiyon görülme riski daha yüksektir. İleri yaş, fazla kilo, hareketsiz yaşam ve yüksek miktarda tuz tüketimi de hipertansiyon gelişmesini kolaylaştırabilir.
Diyabet, böbrek hastalığı ve uyku apnesi bulunan kişilerde hipertansiyon daha sık görülür. Sigara ve aşırı alkol kullanımı da hipertansiyon ve kalp-damar hastalığı riskini artırır.
Hipertansiyon Tehlikeli midir?
Kontrol edilmeyen hipertansiyon damarların iç yüzeyine sürekli baskı uygular. Bu durum kalp krizi, inme, kalp yetersizliği ve böbrek hastalığı riskini artırabilir.
Hasar genellikle yıllar içinde ve sessizce gelişir. Kişinin herhangi bir şikâyetinin olmaması, organların etkilenmediği anlamına gelmez. Düzenli tansiyon ölçümü ve uygun hipertansiyon tedavisi bu riski belirgin şekilde azaltır.
Tansiyon Nasıl Doğru Ölçülür?
Tansiyon ölçümünden önce en az beş dakika sakin şekilde oturulmalıdır. Sırt desteklenmeli, ayaklar yere basmalı ve kol kalp seviyesinde tutulmalıdır. Manşetin kola uygun büyüklükte olması da önemlidir.
Tansiyon ölçümü sırasında konuşulmamalıdır. İlk değerlendirmede her iki koldan tansiyon ölçümü yapılabilir. Evde takip sırasında sabah ve akşam yapılan tansiyon ölçümleri kaydedilerek doktora gösterilebilir.
Tek Ölçümle Hipertansiyon Tanısı Konur mu?
Tek bir yüksek değer genellikle hipertansiyon tanısı için yeterli değildir. Heyecan, ağrı, uykusuzluk, kahve veya fiziksel hareket tansiyonu geçici olarak yükseltebilir.
Hipertansiyon tanısı çoğunlukla farklı günlerde yapılan tansiyon ölçümleriyle doğrulanır. Gerekirse evde tansiyon takibi veya 24 saatlik tansiyon holteri kullanılır. Böylece gün içindeki tansiyon değişimleri daha doğru değerlendirilir.
Tansiyon Holteri Nedir?
Tansiyon holteri, tansiyonu 24 saat boyunca belirli aralıklarla otomatik ölçen taşınabilir bir cihazdır. Gündüz ve gece tansiyon değerlerinin nasıl değiştiğini gösterir.
Muayene sırasında yüksek, evde normal çıkan tansiyon ölçümlerinde yararlı olabilir. Ayrıca gece tansiyonunun düşüp düşmediğini ve kullanılan hipertansiyon tedavisinin yeterli olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olur.
Hipertansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Hipertansiyon tedavisi, yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerektiğinde tansiyon ilaçlarından oluşur. Fazla tuzun azaltılması, kilo kontrolü, düzenli hareket ve sigaranın bırakılması hipertansiyon tedavisinin temel parçalarıdır.
Bazı hastalarda yaşam tarzı değişiklikleri tek başına yeterli olmaz. Kullanılacak tansiyon ilacı; yaşa, tansiyon düzeyine ve eşlik eden hastalıklara göre seçilir. Birden fazla tansiyon ilacının birlikte kullanılması gerekebilir.
Tansiyon İlacı Ömür Boyu Kullanılır mı?
Hipertansiyon çoğunlukla uzun süreli takip gerektiren bir hastalıktır. Tansiyon ilacı ihtiyacı hastanın tansiyon değerlerine, kilosuna ve diğer risk faktörlerine göre zaman içinde değişebilir.
Tansiyon normale indiğinde tansiyon ilacını kendiliğinden bırakmak doğru değildir. Normal tansiyon değerleri çoğu zaman tansiyon ilacının etkili olduğunu gösterir. İlaç dozu değişikliği yalnızca doktor değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
Yüksek Tansiyonda Tuz Tüketimi Nasıl Olmalıdır?
Fazla tuz tüketimi vücutta sıvı tutulmasına ve tansiyonun yükselmesine katkıda bulunabilir. Yalnızca sofraya eklenen tuz değil, hazır gıdalardaki gizli tuz da önemlidir.
Şarküteri ürünleri, turşu, paketli atıştırmalıklar, hazır çorbalar ve bazı peynirler yüksek miktarda tuz içerebilir. Etiketlerde “sodyum” miktarını kontrol etmek günlük tuz tüketimini azaltmaya yardımcı olur.
Hipertansiyon Hastaları Kahve İçebilir mi?
Kafein bazı kişilerde tansiyonu kısa süreli yükseltebilir. Kahve içtikten sonra çarpıntı veya belirgin tansiyon artışı yaşayan kişiler kahve tüketimini azaltmalıdır.
Düzenli kahve tüketen ve tansiyonu kontrollü olan kişilerde kahveyi tamamen bırakmak her zaman gerekli değildir. Kahve miktarı, kişinin tansiyon yanıtına ve eşlik eden hastalıklarına göre değerlendirilmelidir.
Hipertansiyonda Ne Zaman Acile Başvurulmalıdır?
Tansiyon 180/120 mmHg üzerinde ölçülürse birkaç dakika dinlenip yeniden ölçülmelidir. Tansiyon değeri hala çok yüksekse sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir.
Bu yüksek tansiyon değerine göğüs ağrısı, nefes darlığı, görme kaybı, konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya kol-bacak güçsüzlüğü eşlik ediyorsa 112 aranmalıdır. Bu belirtiler kalp, beyin veya damarların akut olarak etkilendiğini gösterebilir.
Hipertansiyon Kontrol Altına Alınabilir mi?
Hipertansiyon çoğu hastada uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Başarılı hipertansiyon tedavisi yalnızca tansiyon ölçüm değerini düşürmez. Kalp krizi, inme ve böbrek hasarı riskini de azaltır.
Düzenli tansiyon ilacı kullanımı kadar evde yapılan tansiyon ölçümlerinin takibi de önemlidir. Tansiyonun uzun süre normal seyretmesi, kontrollerin ve tedavinin bırakılması gerektiği anlamına gelmez.
Hipertansiyon Hakkında Sık Sorulan Sorular
Tansiyon yükseldiğinde limon veya sarımsak işe yarar mı?
Limon ya da sarımsak, yüksek tansiyonu güvenilir ve kontrollü şekilde düşüren bir tedavi değildir. Çok yüksek tansiyonda reçeteli tansiyon ilacının yerine kullanılmamalıdır.
Stres tansiyonu yükseltir mi?
Stres sırasında kalp hızı artabilir ve tansiyon geçici olarak yükselebilir. Ancak tekrarlayan yüksek tansiyon ölçümlerini yalnızca strese bağlamak doğru değildir.
Tansiyon hastası egzersiz yapabilir mi?
Tansiyonu kontrol altında olan çoğu kişi düzenli egzersiz yapabilir. Tempolu yürüyüş gibi orta düzey hareketler yararlıdır. Kontrolsüz hipertansiyonda ağır egzersiz öncesinde doktor görüşü alınmalıdır.
Yüksek tansiyon gözleri etkiler mi?
Uzun süre kontrol edilmeyen hipertansiyon, gözün arka bölümündeki küçük damarlara zarar verebilir. İleri hasarda görme bulanıklığı veya görme kaybı gelişebilir.
Genç yaşta hipertansiyon olur mu?
Hipertansiyon gençlerde de görülebilir. Özellikle çok yüksek tansiyon değerlerinde böbrek, hormon veya damar kaynaklı nedenler araştırılabilir.
Tansiyon 14/10, 15/10, 16/10 veya 17/10 olursa ne olur?
Bu değerler yüksek tansiyon sınırları içindedir. Tek ölçümle hipertansiyon tanısı konulmaz, düzenli takip gerekir. Bu seviyelerde tansiyon uzun süreli kalırsa kalp, beyin ve böbrek gibi organlarda hasar riski artar. Mutlaka hekime başvurulmalıdır.
