Vücut kitle indeksi (boy kilo indeksi), kilonuzun boyunuza göre sağlıklı aralıkta olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan bir ölçümdür. BKİ veya VKİ olarak da yazılır.
VKİ tek başına mükemmel bir ölçüt olmasa da fazla kilo veya obezitenin belirlenmesinde basit ve pratik bir yöntemdir. Sağlık profesyonelleri tarafından dünya çapında yaygın olarak kullanılır.
Vücut kitle indeksi nasıl hesaplanır
Vüvut kitle indeksi hesaplama formülü oldukça basittir:
Vücut kitle endeksi = Kilo (kg) / Boy (metre) x Boy (metre)
Örneğin 70 kg ağırlığında ve 1.75 m boyunda bir kişinin vücut kitle indeksi: 70 / (1.75 x 1.75) = 70 / 3.06 = 22.8
Bu hesaplamayı kendiniz yapabileceğiniz gibi sitemizde bulunan boy kilo endeksi hesaplama aracını da kullanabilirsiniz. Özellikle yaşa ve cinsiyete göre değerlendirme yapan hesaplama aracımız daha doğru sonuçlar verebilir.
Vücut kitle indeksi hesaplama - Boy kilo oranınızı anında öğrenin
Vüvut kitle indeksi kaç olmalı
Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği vücut kitle indeksi sınıflandırması şöyledir:
- 18.5’in altı: Zayıf
- 18.5-24.9: Normal kilo
- 25-29.9: Fazla kilolu
- 30-34.9: Obezite (1. derece)
- 35-39.9: Obezite (2. derece)
- 40 ve üzeri: Morbid obezite (3. derece)
Vüvut kitle indeksi 25’in üzerindeyse fazla kilolu sayılırsınız. Vüvut kitle indeksi 30’un üzerindeyse obezite tanısı konabilir. Her iki durum da sağlık riskleri taşır.
Vüvut kitle indeksinin sınırlamaları
Vücut kitle indeksi pratik bir araç olmakla birlikte bazı sınırlamaları vardır:
- Kas kütlesini dikkate almaz. Sporcular ve düzenli egzersiz yapan kişilerde kas kütlesi fazladır. Kas yağdan daha ağırdır. Bu nedenle kas kütlesi yüksek bir kişinin VKİ’si yüksek çıkabilir ancak bu kişi sağlıksız değildir.
- Yağ dağılımını göstermez. VKİ vücudunuzda yağın nerede biriktiğini göstermez. Karın bölgesinde biriken yağ (visseral yağ) kalça ve bacaklarda biriken yağdan çok daha tehlikelidir. İki kişinin VKİ’si aynı olabilir ancak sağlık riskleri farklı olabilir.
- Kemik yapısını hesaba katmaz. Kemik yapısı iri olan kişilerde VKİ daha yüksek çıkabilir. Bu durum her zaman fazla kilo anlamına gelmez.
Bel çevresi ölçümü
VKİ’ye ek olarak bel çevrenizi ölçmek önemlidir. Bel çevresi karın bölgesindeki yağ birikimini gösterir ve sağlık riski hakkında daha iyi fikir verir.
Risk sınırları:
- Erkeklerde 94 cm’nin üzeri artmış risk, 102 cm’nin üzeri yüksek risk
- Kadınlarda 80 cm’nin üzeri artmış risk, 88 cm’nin üzeri yüksek risk
Bel çevreniz bu değerlerin üzerindeyse vücut kitle indeksiniz normal bile olsa sağlık riskiniz artmış olabilir. Karın bölgesinde biriken yağ diyabet, kalp hastalıkları ve yüksek tansiyon riskini önemli ölçüde artırır.
Bel-kalça oranı
Bir başka yararlı ölçüm bel-kalça oranıdır. Bel çevrenizi kalça çevrenize bölerek hesaplanır.
Sağlıklı oranlar:
- Erkeklerde 0.9’un altı
- Kadınlarda 0.85’in altı
Bu oranlar yüksekse vücudunuzda yağ dağılımı sağlıksız olabilir ve metabolik hastalık riskiniz artabilir.
Vüvut kitle indeksi ve sağlık riskleri
Boy kilo indeksi arttıkça birçok sağlık sorunu riski de artar:
- VKİ 25-29.9 (Fazla kilolu): Tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, kalp hastalıkları ve bazı kanser türleri riski artmaya başlar. Henüz obez sayılmasanız da sağlık riskleriniz normalin üzerindedir.
- VKİ 30-34.9 (Obezite 1. derece): Sağlık riskleri belirgin şekilde artar. Kalp hastalıkları, diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, eklem sorunları ve bazı kanserler daha sık görülür.
- VKİ 35-39.9 (Obezite 2. derece): Ciddi sağlık riskleri vardır. Kronik hastalık gelişme olasılığı çok yüksektir. Yaşam kalitesi olumsuz etkilenir ve yaşam süresi kısalabilir.
- VKİ 40 ve üzeri (Morbid obezite): Sağlık riskleri çok yüksektir. Kalp yetmezliği, ciddi diyabet komplikasyonları, bazı kanserler ve erken ölüm riski önemli ölçüde artar. Genellikle tıbbi müdahale gerekir.
Çocuklarda vüvut kitle indeksi
Çocuklarda vücut kitle indeksi farklı değerlendirilir. Çocuklar büyüme döneminde olduğu için yaş ve cinsiyete göre persentil eğrileri kullanılır.
Çocuğunuzun vüvut kitle indeksini değerlendirmek için mutlaka çocuk doktoruna başvurmalısınız. Yetişkin VKİ sınırları çocuklar için geçerli değildir.
Sitemizde bulunan yaşa göre boy kilo endeksi hesaplama aracı çocuklar için de kullanılabilir ve yaşa uygun değerlendirme yapar.
Vüvut kitle indeksiniz düşükse ne yapmalısınız
Vüvut kitle indeksi 18.5’in altındaysa zayıf sayılırsınız. Bu durum da sağlık riskleri taşır:
- Beslenme yetersizliği
- Bağışıklık sistemi zayıflığı
- Kemik erimesi (osteoporoz)
- Anemi
- Üreme sorunları
Zayıfsanız doktora başvurmalısınız. Altta yatan bir hastalık olup olmadığı araştırılmalıdır. Sağlıklı şekilde kilo almanız için destek almalısınız.
Vüvut kitle indeksiniz yüksekse ne yapmalısınız
Vüvut kitle indeksi 25’in üzerindeyse kilo vermeyi düşünmelisiniz. VKİ 30’un üzerindeyse mutlaka doktora başvurmalısınız.
Sağlıklı kilo vermek için:
- Dengeli ve sağlıklı beslenin
- Porsiyon kontrolü yapın
- Düzenli egzersiz yapın
- Yeterli su için
- Yeterli uyuyun
- Stresinizi yönetin
Kilo verirken gerçekçi hedefler koyun. Ayda 2-4 kg kilo kaybı sağlıklıdır. Hızlı kilo vermek sürdürülemez ve sağlıksızdır.
Ne zaman doktora başvurmalısınız
Aşağıdaki durumlarda doktora başvurun:
- Vüvut kitle indeksi 30’un üzerindeyse
- Vüvut kitle indeksi 27’nin üzerinde ve obeziteye bağlı sağlık sorunlarınız varsa (diyabet, yüksek tansiyon gibi)
- Kendi başınıza kilo veremiyorsanız
- Hızlı ve açıklanamayan kilo değişimi yaşıyorsanız
- Vüvut kitle indeksi 18.5’in altındaysa
Doktorunuz durumunuzu değerlendirir, gerekli testleri yapar ve size en uygun tedavi planını oluşturur.
Vüvut kitle indeksi hesaplama ipuçları
Doğru sonuç almak için:
- Sabah, kahvaltıdan önce tartılın
- Hafif kıyafetlerle veya iç çamaşırınızla tartılın
- Aynı tartıyı kullanın
- Boyunuzu ayakkabısız, düz bir duvara yaslanarak ölçün
- Hesaplamayı düzenli olarak tekrarlayın (ayda bir)
Sitemizde bulunan hesaplama aracı ile kolayca vüvut kitle indeksinizi öğrenebilir ve yaşınıza göre değerlendirme yapabilirsiniz.
Referans: Body Mass Index
Sağlığınızla ilgili diğer önemli hesaplamaları yapmak için bu linkten hesaplamalar sayfasına gidebilirsiniz.
