Atriyoventriküler Nodal Reentran Taşikardi (AVNRT), kalbinizin AV düğüm adı verilen bölgesinde anormal bir kısa devreden kaynaklanan ritim bozukluğudur. Bu kısa devre elektriksel sinyallerin bir makara gibi döngüye girmesine neden olur. En sık görülen supraventriküler taşikardi türüdür. Kalbiniz bir anda, dakikada 140 ile 250 arasında çok hızlı ve düzenli bir şekilde atmaya başlar.
AVNRT nedir?
AVNRT, kalbin atriyoventriküler (AV) düğümü içinde veya çok yakınında oluşan, tekrar eden (reentran) elektriksel döngüler nedeniyle ortaya çıkan bir taşikardi türüdür. Genellikle genç ve sağlıklı bireylerde görülen bu durum, çoğu kişide hayati tehlike yaratmaz ancak yaşam kalitesini oldukça düşürebilir.
AVNRT belirtileri nelerdir?
AVNRT sırasında kalbiniz bir anda hızlanır ve bu hızlanma çoğu zaman fark edilir düzeydedir. Ataklar birkaç saniyeden birkaç saate kadar sürebilir. Çarpıntı en sık görülen belirtidir, ancak baş dönmesi, göğüs rahatsızlığı, nefes darlığı, halsizlik ve bazen bayılma da görülebilir.
Belirtiler aniden başladığı gibi aniden sona erer. Fiziksel efor, stres, kafeinli içecekler veya alkol atakları tetikleyebilir. Bazı kişilerde belirti hafif kalırken, bazılarında günlük yaşamı aksatacak kadar rahatsızlık verebilir.
AVNRT neden olur?
AVNRT’nin temel nedeni, AV düğümünde doğuştan bulunan çift elektriksel yol yapısıdır. Bu çift yol, belirli koşullarda elektriksel uyarıların geri dönmesine ve sürekli bir döngü oluşturmasına neden olur. Genetik yatkınlık, bazı kalp hastalıkları veya yapısal bozukluklar riski artırabilir. Çoğu zaman ilk atak genç yaşlarda başlar, ancak her yaşta görülebilir.
AVNRT’ye yol açan başlıca durumlar şunlardır:
- AVNRT, kalbinizin yapısındaki bir kusurdan değil, AV düğümündeki yolların doğuştan farklı bir şekilde oluşmasından kaynaklanır. Bu, genetik yatkınlığın bir sonucudur.
- Anormal yol doğuştan var olsa da, atakları başlatan bazı tetikleyici faktörler bulunur. Bunlar arasında aşırı yorgunluk, stres, kafein, alkol, soğuk algınlığı ilaçları ve hormonal değişiklikler (özellikle kadınlarda adet dönemi) yer alır.
- Yoğun egzersiz de kalbinizin hızlanmasına neden olarak AVNRT atağını tetikleyebilir.
AVNRT kimlerde görülür?
AVNRT, genellikle yapısal olarak sağlıklı kalplerde ortaya çıkar. Kadınlarda erkeklere oranla iki kat daha sık görülür. En çok 20-40 yaş arası genç erişkinlerde teşhis edilir. Ancak ileri yaşlarda da rastlanabilir. Aile öyküsü, tiroit bozuklukları, yoğun stres altında çalışma, aşırı uyarıcı madde kullanımı (enerji içecekleri, fazla kahve) riski artıran faktörlerdir.
AVNRT tanısı nasıl konur?
AVNRT tanısı, çoğu zaman EKG ile konur. Ancak ataklar kısa sürdüğü için bazen EKG çekildiğinde ritim normale dönmüş olabilir. Bu durumda Holter cihazı (24-48 saatlik ritim kaydı) veya olay kaydediciler (event recorder) kullanılır. Elektrofizyolojik çalışma (EPS), kesin tanı ve tedavi planlamasında altın standarttır.
AVNRT tanısında kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:
- Atak sırasında çekilen bir EKG, kalbinizin hızlı ve düzenli ritmini, AVNRT’ye özgü bazı elektriksel özelliklerle birlikte gösterir.
- Holter monitörü, 24 saat veya daha uzun süre kalbinizin ritmini sürekli olarak kaydeden taşınabilir bir cihazdır. Bu sayede, seyrek görülen ataklar tespit edilebilir.
- Elektrofizyolojik çalışma (EPS) testi, AVNRT tanısını kesinleştirmek için kullanılabilir. Kalbinize kateterler yerleştirilerek elektriksel sistemi incelenir, AVNRT’ye neden olan döngüsel yol bulunur ve test sırasında atak tetiklenerek EKG’de izlenir.
AVNRT tedavisi nasıl yapılır?
AVNRT tedavisinin amacı, çarpıntı ataklarını durdurmak, atakların sıklığını azaltmak ve hastanın yaşam kalitesini iyileştirmektir. Tedavi, genellikle ataklar sırasında uygulanan vagal manevralar, ilaç tedavisi veya kalıcı çözüm sunan kateter ablasyon yöntemini içerir.
AVNRT tedavisinde uygulanan yöntemler şunlardır:
Vagal manevralar
Atak başladığında, bazı fiziksel manevralar kalbinizin ritmini yavaşlatarak atağı durdurabilir. Bu manevralar arasında öksürmek, soğuk su içmek veya Valsalva manevrası (ıkınma hareketi) bulunur.
İlaç tedavisi
Sık sık atak geçiren kişilerde, AVNRT’yi önlemek için beta blokerler veya kalsiyum kanal blokerleri gibi ilaçlar kullanılabilir. Acil durumlarda ise atakları durdurmak için damar yoluyla ilaçlar verilebilir.
Kateter ablasyon
Ablasyon, AVNRT için en etkili ve kalıcı tedavi yöntemidir. Elektrofizyolojik çalışma sırasında bulunan anormal iletim yolu, radyofrekans enerjisi veya dondurma (kriyoablasyon) yöntemiyle yakılır veya dondurularak yok edilir. Bu işlem, AVNRT döngüsünü kalıcı olarak sonlandırır. Ablasyonun başarı oranı %95’in üzerindedir.
AVNRT riskleri nelerdir?
AVNRT genellikle iyi huylu bir ritim bozukluğudur ancak ataklar sırasında bayılma, düşme veya nadirende olsa atak sıklığı ve süresi fazla ise kalp yetmezliği gibi riskler oluşabilir. Uzun süren ve çok hızlı seyreden ataklar, kalbin pompalama gücünü geçici olarak azaltabilir.
AVNRT nasıl önlenir?
AVNRT, doğuştan gelen bir durum olduğu için oluşumunu önlemek mümkün değildir. Ancak, atakların sıklığını ve şiddetini azaltmak için bazı yaşam tarzı değişiklikleri yapabilirsiniz. Bu önlemler, yaşam kalitenizi artırarak atakların tetiklenmesini engellemeye yardımcı olur.
AVNRT ataklarını önlemek için yapabilecekleriniz şunlardır:
- Kafein, alkol, aşırı yorgunluk ve stres gibi faktörler AVNRT atağını tetikliyorsa bu faktörlerden kaçının.
- Düzenli ve hafif egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve yeterli uyku almak, kalbinizin genel sağlığını destekler.
- Doktorunuzun AVNRT’yi önlemek için verdiği ilaçları düzenli olarak kullanın.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
AVNRT atakları genellikle tehlikeli olmasa da, sürekli tekrarlayan veya yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkileyen ataklar için bir doktora başvurmanız gerekir. Aşağıdaki durumlarda acil tıbbi değerlendirme gereklidir:
- Çarpıntı atağı sırasında bayılırsanız veya bayılacak gibi olursanız.
- Çarpıntıya eşlik eden şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı veya terleme yaşarsanız.
- Vagal manevralarla veya dinlenerek geçmeyen uzun süreli bir çarpıntı atağı geçirirseniz.
- Yeni başlayan ve sizi rahatsız eden kalp çarpıntılarınız varsa.
Referans: AVNRT
