AVNRT (atriyoventriküler nodal reentran taşikardi), kalbin AV düğümünde oluşan elektriksel bir “kısa devre” nedeniyle ortaya çıkan ani başlayan ve ani sonlanan hızlı kalp ritmidir. Çoğu zaman yapısal olarak sağlıklı kalplerde görülür ve genellikle hayatı tehdit etmez. Ancak ataklar sırasında kalbin çok hızlı atması, çarpıntı hissi, nefes darlığı ve huzursuzluk yaratabilir.
AVNRT tedavi edilebilir bir ritim bozukluğudur ve uygun hastalarda kalıcı çözüm mümkündür.
AVNRT nedir, kalpte ne olur?
AVNRT, kalpteki elektriksel iletim sisteminin bir parçası olan AV düğüm içinde iki farklı yolun bulunması nedeniyle gelişir. Bu yollar normalde sorun yaratmaz, ancak belirli bir anda elektrik sinyali bu yollar arasında dönmeye başlarsa bir döngü oluşur.
Bu döngü başladığında kalp bir anda hızlanır ve ritim genellikle düzenlidir. Yani atriyal fibrilasyondan farklı olarak kalp düzensiz değil, çok hızlı ve düzenli atar. Siz bunu genellikle “bir anda hızlandı” şeklinde tarif edersiniz. Ataklar çoğu zaman aniden başlar ve yine aniden biter.
AVNRT neden olur?
AVNRT’nin temelinde doğuştan gelen çift iletim yolu yapısı vardır. Bu durum bir hastalık değil, elektriksel sistemin bir varyasyonudur. Yani çoğu hastada kalbin yapısında bir bozukluk yoktur.
Ancak bu yapının varlığı tek başına yeterli değildir; genellikle bir tetikleyici gerekir. Yoğun stres, uykusuzluk, fazla kafein tüketimi, alkol, bazı ilaçlar veya ani efor artışı bu döngüyü başlatabilir.
Şunu bilmek önemlidir: Bu durum “sonradan oluşmuş bir kalp hastalığı” değildir. Çoğu hastada yıllardır vardır, sadece bir noktada kendini göstermeye başlar.
AVNRT belirtileri nelerdir?
AVNRT’nin en tipik belirtisi ani başlayan çarpıntıdır. Hasta çoğu zaman kalbinin bir anda hızlandığını net şekilde hisseder.
Bu çarpıntıya bazen nefes darlığı, baş dönmesi veya göğüste baskı hissi eşlik edebilir. Atak sırasında kalp çok hızlı çalıştığı için kişi huzursuz hissedebilir ve dikkatini toplamakta zorlanabilir.
Önemli bir özellik, atakların genellikle aniden bitmesidir. Bu durum hastaların tarifinde oldukça tipiktir ve tanı açısından değerli bir ipucudur.
AVNRT tehlikeli mi?
AVNRT çoğu zaman iyi huylu bir ritim bozukluğudur. Yani atriyal fibrilasyondaki gibi pıhtı ve felç riski oluşturmaz.
Ancak bu “önemsizdir” anlamına gelmez. Sık ataklar yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir. Nadir durumlarda, özellikle uzun süren ataklarda, kalbin pompalama gücü geçici olarak etkilenebilir ve bayılma görülebilir.
Bu nedenle AVNRT genellikle acil bir durum değildir, ancak doğru değerlendirilmesi gereken bir ritim problemidir.
AVNRT tanısı nasıl konur?
AVNRT tanısı çoğu zaman atak sırasında çekilen EKG ile konur. Ancak atak kısa sürdüğü için çoğu hastada EKG çekildiğinde ritim normale dönmüş olur.
Bu durumda ritmi yakalamak için daha uzun süre kayıt yapan cihazlar kullanılabilir. Holter (24 saatlik ritim kaydı) veya daha uzun süreli kayıt yapan cihazlar bu açıdan oldukça faydalıdır.
Kesin tanı ve aynı seansta tedavi planlaması için elektrofizyolojik çalışma yapılabilir. Bu işlemde kalbin elektriksel sistemi detaylı şekilde incelenir ve ritim bozukluğunun kaynağı net olarak ortaya konur.
AVNRT tedavisi nasıl yapılır?
AVNRT tedavisi, hastanın ne sıklıkta atak geçirdiğine ve bu atakların yaşamını ne kadar etkilediğine göre planlanır. Her hastada aynı yaklaşım uygulanmaz.
Öncelikle şunu netleştirelim: Bu hastalıkta tedavi çoğu zaman semptom kontrolü içindir, çünkü hayati risk genellikle düşüktür. Ancak sık atak yaşayan hastalarda kalıcı çözüm hedeflenir.
Atak sırasında ne yapılır?
Atak başladığında bazı basit manevralar kalp ritmini normale döndürebilir. Bunlar vagal manevra olarak adlandırılır ve sinir sistemi üzerinden kalp hızını yavaşlatır.
Örneğin ıkınma hareketi (Valsalva manevrası) veya yüzü soğuk suyla temas ettirmek bazı hastalarda atağı sonlandırabilir. Ancak bu yöntemler her zaman etkili olmaz ve doğru teknikle yapılmalıdır.
Eğer atak uzun sürüyorsa veya sizi rahatsız ediyorsa, hastanede damar yoluyla verilen ilaçlarla ritim hızlı şekilde normale döndürülebilir.
İlaç tedavisi ne zaman gerekir?
Eğer ataklar seyrek ve kısa ise çoğu zaman sürekli ilaç kullanmak gerekmez. Ancak sık tekrar eden ataklarda kalp hızını kontrol eden ilaçlar kullanılabilir.
Bu ilaçlar atak sıklığını azaltabilir ama çoğu zaman hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle uzun vadede kalıcı çözüm arayan hastalarda tek başına yeterli olmayabilir.
AVNRT ablasyon ile kalıcı çözüm mümkün mü?
AVNRT tedavisinde en etkili ve kalıcı yöntem ablasyondur. Bu işlem, elektrofizyolojik çalışma ile aynı seansta yapılabilir.
AVNRT ablasyonunda kasık damarından girilerek kalbe ince kateterler ilerletilir ve ritim bozukluğuna neden olan yavaş iletim yolu hedef alınır. Bu bölge kontrollü şekilde ortadan kaldırıldığında elektriksel döngü artık oluşamaz.
Başarı oranı oldukça yüksektir (%95-98) ve çoğu hastada tek işlemle kalıcı çözüm sağlanır.
Her ne kadar işlem güvenli olsa da, AV düğüm çok hassas bir bölge olduğu için deneyimli merkezlerde yapılması gerekir.
AVNRT ile yaşam: sizi neler etkiler?
AVNRT çoğu zaman yaşam tarzı ile tetiklenebilen bir ritim bozukluğudur. Bu nedenle bazı alışkanlıklarınızı gözden geçirmeniz gerekebilir.
Kendi vücudunuzu gözlemlemeniz burada çok değerlidir. Hangi durumların atağı başlattığını fark ettiğinizde, bu tetikleyicilerden uzak durmak atak sıklığını belirgin şekilde azaltabilir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
İlk kez çarpıntı yaşıyorsanız veya ataklarınız giderek sıklaşıyorsa mutlaka değerlendirilmelidir. Özellikle çarpıntıya baş dönmesi, bayılma hissi veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa gecikmeden başvurmanız gerekir.
Eğer daha önce AVNRT tanısı aldıysanız ancak atakların süresi uzadıysa veya kontrol zorlaştıysa, tedavi yaklaşımının yeniden planlanması gerekebilir.
