Kalp çarpıntısı, kalp atışlarının hızlı, düzensiz veya güçlü hissedilmesi durumudur. Çoğu zaman zararsız olabilir ancak bazen ritim bozukluklarının belirtisi olabilir.
Stres, kafein, yoğun egzersiz, ateş, anemi veya kalp hastalıkları çarpıntıya yol açabilir. Bazı durumlarda belirgin bir neden saptanamayabilir.
Belirtiler kişiden kişiye değişir. Göğüste atım hissi, hızlı nabız, baş dönmesi, nefes darlığı veya halsizlik eşlik edebilir. Ani ve uzun süren çarpıntılar değerlendirilmelidir.
Tedavi altta yatan nedene bağlıdır. Yaşam tarzı düzenlemeleri, ilaç tedavisi veya ritim bozukluğu varsa girişimsel tedaviler uygulanabilir.
Kalp çarpıntısı nasıl hissedilir?
Kalp çarpıntısı farklı şekillerde tanımlanabilir. Kalbinizin göğsünüzde çırpındığını, güçlü attığını veya atladığını hissedebilirsiniz. Sanki kalbiniz göğsünüzden fırlayacakmış gibi gelebilir.
Bazı insanlar kalbinin yarış yaptığını söyler. Çok hızlı atıyormuş gibi hissedersiniz, sanki bir maraton koşmuşsunuz ama aslında sadece oturuyorsunuzdur. Düzensiz atışlar da yaygındır, kalp bir atış atlıyormuş veya ekstra bir atış yapıyormuş gibi gelir.
Göğsünüzde titreşim veya çarpma hissi olabilir. Boğazınızda veya boynunuzda nabzınızı güçlü bir şekilde hissedebilirsiniz. Bu his rahatsız edicidir ama genellikle tehlikeli değildir.
Kalp çarpıntısı birkaç saniye sürebileceği gibi birkaç dakika da devam edebilir. Bazen gelip gider, bazen sürekli hissedilir. Herhangi bir zamanda olabilir, dinlenirken, egzersiz yaparken, ayakta dururken veya yatarken.
Kalp çarpıntısı neden olur?
Yaygın nedenler
Kalp çarpıntısının birçok zararsız nedeni vardır.
- Egzersiz veya fiziksel aktivite kalp hızınızı doğal olarak artırır. Koşarken, merdiven çıkarken veya ağır bir şey taşırken kalbiniz daha hızlı atar. Bu tamamen normaldir ve vücudunuzun oksijen ihtiyacını karşılamak için kalbin daha çok çalışmasıdır.
- Stres ve kaygı güçlü tetikleyicilerdir. Gergin, endişeli veya korkmuş olduğunuzda vücudunuz adrenalin salgılar. Bu hormon kalp hızınızı artırır. Panik atak sırasında kalp çarpıntısı çok belirgindir.
- Kafein kahve, çay, enerji içecekleri ve bazı gazlı içeceklerde bulunur. Fazla kafein tüketimi kalp çarpıntısına neden olabilir. Herkes kafeinden aynı şekilde etkilenmez, bazı insanlar çok hassastır.
- Nikotin sigarada ve diğer tütün ürünlerinde bulunur. Sigara içmek veya nikotin ürünleri kullanmak kalp çarpıntısına yol açabilir.
- Alkol, özellikle aşırı tüketildiğinde, kalp ritmini etkiler. Bazı insanlar birkaç içki sonrasında bile kalp çarpıntısı hisseder.
- Hormonal değişiklikler kalp çarpıntısına neden olabilir. Hamilelik, adet dönemi, menopoz veya tiroid problemleri hormonal dalgalanmalara yol açar ve bunlar kalbi etkiler.
- Uyku eksikliği veya yorgunluk kalp çarpıntısına katkıda bulunabilir. Vücudunuz yorgun olduğunda stres hormonları artar.
- Dehidratasyon (susuz kalma, sıvı eksikliği) vücuttaki elektrolit dengesini bozar ve bu kalp ritmini etkileyebilir.
- Bazı ilaçlar yan etki olarak kalp çarpıntısına neden olur. Astım ilaçları, soğuk algınlığı ilaçlarındaki dekonjestanlar, bazı antidepresanlar kalp hızını artırabilir.
- Uyarıcı maddeler kokain, amfetamin gibi uyuşturucular kalbe ciddi zarar verir ve şiddetli kalp çarpıntısına yol açar.
Tıbbi durumlar
Bazen kalp çarpıntısı altta yatan bir sağlık sorununun belirtisidir.
- Aritmi kalbin elektrik sistemindeki problemlerdir. Ekstrasistoller, atriyal fibrilasyon, supraventriküler taşikardi, ventriküler taşikardi gibi durumlar düzensiz veya hızlı kalp atışlarına neden olur. Bazı aritmiler zararsızdır, bazıları ciddidir ve tedavi gerektirir.
- Tiroid bezinin aşırı çalışması, yani hipertiroidizm, kalp çarpıntısının yaygın bir nedenidir. Tiroid hormonları fazla üretildiğinde metabolizma hızlanır ve kalp daha hızlı atar. Kilo kaybı, terleme, sinirlilik gibi diğer belirtiler de eşlik eder.
- Anemi kanda yeterli kırmızı kan hücresi olmadığında gelişir. Vücut oksijen ihtiyacını karşılamak için kalp daha hızlı çalışır. Yorgunluk, solgunluk ve nefes darlığı da eşlik edebilir.
- Düşük kan şekeri, özellikle diyabetlilerde, kalp çarpıntısına neden olabilir. Titreme, terleme, konfüzyon (kafa karışıklığı) gibi belirtiler de olur.
- Yüksek veya düşük kan basıncı kalp ritmini etkiler. Kan basıncındaki ani değişiklikler özellikle kalp çarpıntısına yol açabilir.
- Ateş ve enfeksiyon vücutta stres yaratır ve kalp hızını artırır. Grip, pnömoni (zatürre) gibi hastalıklar sırasında kalp çarpıntısı normal olabilir.
- Kalp hastalıkları koroner arter hastalığı, kalp kapak problemleri, kalp yetmezliği veya geçirilmiş kalp krizi kalp çarpıntısına neden olabilir.
Kalp çarpıntısı ne zaman tehlikeli olabilir?
Çoğu kalp çarpıntısı zararsızdır ve endişelenmenizi gerektirmez. Ancak bazı durumlarda doktora başvurmanız gerekir.
- Kalp çarpıntısı sık sık oluyorsa, uzun sürüyorsa veya giderek kötüleşiyorsa doktorunuza görünün. İlk kez kalp çarpıntısı yaşıyorsanız ve nedenini bilmiyorsanız değerlendirme yaptırın.
- Kalp çarpıntısıyla birlikte göğüs ağrısı veya rahatsızlığı, nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılacak gibi hissetme, aşırı terleme, bulantı varsa mutlaka doktora gidin. Bunlar daha ciddi bir problemin işareti olabilir.
- Kalp hastalığınız varsa veya kalp problemi risk faktörleriniz varsa, yeni başlayan kalp çarpıntısı için doktorunuzu görün. Risk faktörleri yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, obezite, sigara içme veya ailede kalp hastalığı öyküsüdür.
Bazı durumlarda kalp çarpıntısı acil tıbbi yardım gerektirir. Aşağıdaki durumlarda hemen 112’yi arayın veya acil servise gidin:
- Şiddetli göğüs ağrısı veya baskı hissi varsa. Bu kalp krizinin belirtisi olabilir.
- Şiddetli nefes darlığınız varsa ve nefes alamıyorsanız.
- Bayılırsanız veya bilincinizi kaybederseniz.
- Göğüs ağrısı veya nefes darlığıyla birlikte kalp çarpıntısı varsa ve bilinen kalp hastalığınız varsa.
- Kalp çarpıntısı çok hızlıysa, dakikada 150-200 atımdan fazla ve durmuyorsa.
Bu belirtiler kalp krizi, ciddi aritmi veya diğer tehlikeli durumların işareti olabilir.
Kalp çarpıntısının nedeni nasıl anlaşılır?
Doktorunuz önce belirtileriniz hakkında detaylı sorular soracaktır. Kalp çarpıntısı ne zaman başladı, ne kadar sürdü, nasıl hissettirdi, başka belirtiler var mı öğrenmek isteyecektir. Ne yapıyordunuz, kafein veya alkol aldınız mı, stresli miydiniz gibi sorular soracaktır.
Tıbbi geçmişiniz, kullandığınız ilaçlar, aile öyküsü hakkında bilgi alacaktır. Fizik muayene yapacak, nabzınızı kontrol edecek, kalbinizi dinleyecek ve kan basıncınızı ölçecektir.
Gerektiğinde kalp çarpıntısının tam nedenini bulmak için şu testler istenebilir:
- Elektrokardiyogram (EKG) kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder. Göğsünüze elektrotlar yerleştirilir ve birkaç dakikada test tamamlanır. EKG kalp ritmi bozukluklarını tespit edebilir. Ancak EKG sadece o anki durumu gösterir. Kalp çarpıntısı gelip gidiyorsa ve tam o sırada yoksa EKG normal çıkabilir. Bu durumda daha uzun süreli izleme gerekir.
- Holter monitörü 24-48 saat kalp ritminizi kaydeden taşınabilir bir cihazdır. Normal hayatınızı sürdürürken cihaz sürekli kayıt yapar. Belirtiler olduğunda bunları not edersiniz.
- Olay kaydedicisi daha uzun süreli izleme için kullanılır. Cihazı haftalarca veya aylarca taşırsınız. Kalp çarpıntısı hissettiğinizde bir düğmeye basarsınız ve o an kaydedilir.
- Kan testleri tiroid fonksiyonu, anemi, elektrolit seviyeleri ve kan şekeri kontrol eder. Bunlar kalp çarpıntısına neden olabilir.
- Ekokardiyografi kalbin ultrason görüntülemesidir. Kalp yapısı ve fonksiyonu değerlendirilir, kapak problemleri veya diğer yapısal sorunlar aranır.
- Efor testi egzersiz sırasında kalbin nasıl çalıştığını gösterir. Egzersizle tetiklenen kalp çarpıntısı değerlendirilir.
Kalp çarpıntısı nasıl tedavi edilir? Ne iyi gelir?
Kalp çarpıntısının tedavisi nedene bağlıdır. Zararsız nedenlerden kaynaklanıyorsa genellikle tedavi gerekmez. Tetikleyicilerden kaçınmak yeterlidir.
- Kafein alımını azaltın veya bırakın. Kahve, çay, enerji içeceklerini sınırlayın. Kafeinsiz alternatifleri deneyin.
- Alkolü sınırlayın veya bırakın. Alkol kalp çarpıntısı tetikliyorsa tüketimi azaltın.
- Sigarayı bırakın. Nikotin kalbe zararlıdır ve kalp çarpıntısına neden olur.
- Stres yönetimi öğrenin. Derin nefes egzersizleri, meditasyon, yoga, düzenli egzersiz stres seviyesini düşürür çarpıntıları geçirebilir. Gevşeme teknikleri kalp çarpıntısına iyi gelir.
- Yeterli uyuyun. Düzenli uyku saatleri oluşturun, her gece 7-8 saat uyumaya çalışın.
- Düzenli egzersiz yapın ama aşırıya kaçmayın. Orta şiddette düzenli egzersiz kalp sağlığını iyileştirir.
- Dehidrasyondan kaçının. Yeterli su için.
- İlaçlarınızı gözden geçirin. Bazı ilaçlar kalp çarpıntısına neden oluyorsa doktorunuz alternatif bulabilir.
- Altta yatan bir sağlık sorunu varsa tedavi edilmelidir. Tiroid problemi varsa tiroid ilaçları verilir. Anemi varsa demir takviyesi veya diğer tedaviler uygulanır. Yüksek veya düşük kan basıncı kontrol altına alınır.
- Aritmi tespit edilirse tedavi gerekebilir. Hafif aritmiler genellikle tedavi gerektirmez. Ciddi aritmilerde (ritim bozuklukları) ilaçlar, kardiyoversiyon, cihazlar (kalp pili, ICD, CRT gibi) veya ablasyon düşünülür.
- Beta blokerler bazı kalp çarpıntısı türlerinde kullanılır. Kalp hızını yavaşlatır ve düzenli tutar.
- Antiaritmik ilaçlar kalp ritmini kontrol eder. Ancak yan etkileri olabilir ve dikkatli izleme gerektirir.
- Kateter ablasyon bazı aritmi türlerinde tedavi seçeneğidir. Anormal elektrik yolakları yok edilerek ritim düzeltilir.
Kalp çarpıntısı sırasında ne yapmalısınız?
Kalp çarpıntısı hissettiğinizde birkaç teknik iyi gelir.
- Oturun veya uzanın. Fiziksel aktiviteyi durdurun ve dinlenin.
- Derin nefes alın. Yavaş ve derin nefes almak sinir sistemini sakinleştirir. Burnunuzdan derin nefes alın, ağzınızdan yavaşça verin.
- Valsalva manevrası bazı kalp çarpıntısı türlerinde etkilidir. Derin nefes alın, burnunuzu tıkayın ve sanki tuvalet yapar gibi bastırın. 10-15 saniye tutun. Bu vagus sinirini uyarır ve kalp hızını yavaşlatabilir.
- Soğuk su içmek veya yüzünüze soğuk su sıçratmak yardımcı olabilir. Soğuk vagus sinirini uyarır.
- Sakin kalmaya çalışın. Panik kalp çarpıntısını kötüleştirebilir. Kendinize rahatlayacağınızı ve geçeceğini hatırlatın.
Çoğu kalp çarpıntısı birkaç dakika içinde kendiliğinden geçer. Ancak uzun sürüyorsa, çok hızlıysa veya diğer belirtiler varsa tıbbi yardım alın.
Kalp çarpıntısı nasıl önlenir?
Kalp çarpıntısını tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir ama iyi gelen yöntemler vardır:
- Tetikleyicilerinizi tanıyın. Hangi durumlar, yiyecekler veya içecekler kalp çarpıntısına neden oluyor not edin. Bunlardan kaçının.
- Sağlıklı yaşam tarzı kalp sağlığını destekler. Dengeli beslenin, düzenli egzersiz yapın, sağlıklı kilo koruyun.
- Stresi yönetin. Günlük yaşamda stresi azaltmak için yöntemler bulun. Hobilerinize zaman ayırın, sosyal bağlantılarınızı sürdürün.
- Kafeini ve alkolü sınırlayın. Aşırı tüketimden kaçının.
- Yeterli uyuyun ve düzenli uyku saatleri oluşturun.
- Düzenli sağlık kontrolleri yaptırın. Yüksek tansiyon, diyabet, tiroid problemleri gibi durumlar erken tespit edilip tedavi edilmelidir.
Kalp çarpıntısı ile yaşam
Sık kalp çarpıntısı yaşam kalitesini etkileyebilir. Sürekli endişe, aktivitelerden kaçınma, sosyal izolasyon gelişebilir.
Ancak hatırlamak önemlidir: çoğu kalp çarpıntısı zararsızdır. Doktorunuz ciddi bir sorun olmadığını söylediyse, endişelenmeye gerek yoktur. Tetikleyicilerden kaçınmak ve sağlıklı yaşam tarzı sürdürmek genellikle çarpıntıları geçirir ve yeterlidir.
Kalp çarpıntısı hakkında korku ve kaygı hissetmek normaldir. Ancak aşırı endişe durumu kötüleştirebilir.
Çoğu insan kalp çarpıntısıyla normal, aktif bir yaşam sürer. Doktorunuzun önerilerine uyun, düzenli kontrollere gidin ve endişelerinizi paylaşın.
Kalp çarpıntısı hakkında sık sorulan sorular
Kalbin boğazda atması hissinin nedenleri nelerdir?
Özellikle zayıf kişilerde, boyun bölgesindeki şah damarlarının çarpıntıyla birlikte daha belirgin hale gelmesi sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu genellikle stres, anksiyete, aşırı kafein tüketimi gibi yaşam tarzı faktörlerinden kaynaklanabilir. Bunun dışında, kalp ritim bozuklukları, tiroid sorunları, tansiyon değişiklikleri gibi tıbbi durumlar da kalbin boğazda atması hissine yol açabilir. Reflü, anemi gibi rahatsızlıklar veya bazı ilaçların yan etkileri de bu tür belirtilere neden olabilir.
Eğer bu his sıkça tekrar ediyorsa veya baş dönmesi, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi daha ciddi belirtilerle birlikte görülüyorsa, bir kardiyoloji muayenesi yapılması önemlidir. Bu tür durumların doğru bir şekilde değerlendirilmesi, altta yatan potansiyel sağlık sorunlarının tespiti için gereklidir.
Ara ara kalp çarpıntısı neden olur?
Ara ara kalp çarpıntısı, çoğu zaman stres, kaygı, uykusuzluk, kafein veya enerji içeceği tüketimi, sigara, alkol ve iyi huylu erken kalp atımlarına bağlı olarak ortaya çıkar. Bu tür çarpıntılar genellikle kısa sürer, kendiliğinden geçer ve kalp hastalığı anlamına gelmez. Daha nadiren tiroid hormonlarının yüksek olması, kansızlık veya bazı ilaçlar da aralıklı çarpıntıya yol açabilir.
Referans: Palpitation
