Mitral kapak hastalığı, kalbinizin sol tarafında bulunan ve temiz kanın üst odacıktan (sol kulakçık) alt ana pompaya (sol karıncık) geçişini kontrol eden kapağın bozulmasıdır. Mitral kapak, iki yaprakçıktan oluşur ve kanın doğru yönde akmasını sağlar. Bu kapakta meydana gelen yapısal bozukluklar, kanın kalbin içinde göllenmesine veya geri kaçmasına neden olarak kalbinizin verimini düşürür.
Mitral kapak sorunları; çocuklukta geçirilen romatizmal ateş, yaşlanmaya bağlı kireçlenmeler, kalp krizine bağlı kapak hasarı veya doğuştan gelen yapısal farklılıklar nedeniyle gelişebilir. Kalbiniz bu sorunu aşmak için daha fazla efor sarf eder. Eğer müdahale edilmezse bu durum akciğer damarlarındaki basıncın artmasına ve kalbin yapısının bozulmasına yol açabilir.
Mitral Kapak Hastalığı Nedir?
Mitral kapak hastalığı, kalbin sol tarafında yer alan mitral kapağın tam açılıp kapanamaması sonucu kanın kalp içinde geri kaçması veya yeterince ilerleyememesi durumudur. Bu sorun zamanla nefes darlığı, çarpıntı, çabuk yorulma ve ritim bozukluklarına yol açabilir.
Mitral Kapak Hastalığı Türleri Nelerdir?
Mitral kapaktaki bozulmalar temel olarak iki ana başlıkta incelenir:
Mitral Kapak Darlığı (Stenoz)
Kapağın yaprakçıklarının sertleşip kalınlaşması sonucu kapağın yeterince açılamaması durumudur. Kapak daraldığında temiz kan üst odacıktan alt odacığa geçmekte zorlanır. Bu durum kanın akciğerlere doğru geri birikmesine ve akciğer tansiyonunun yükselmesine neden olur. Ülkemizde mitral darlığının en yaygın sebebi, geçmişte geçirilmiş olan romatizmal eklem iltihaplarıdır.
Mitral Kapak Yetmezliği (Yetersizlik)
Kapağın tam olarak kapanamaması nedeniyle kanın kalbin içine, yani üst odacığa doğru geri sızmasıdır. Kalp, her atışta vücuda göndermesi gereken kanın bir kısmını geri kaçırdığı için daha fazla çalışmak zorunda kalır. Mitral kapak yetmezliği aniden gelişebileceği gibi, mitral kapak prolapsusu (kapakçıkların geriye doğru sarkması) gibi durumlar nedeniyle yıllar içinde yavaşça da ilerleyebilir.
Mitral Kapak Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Hastalık ilerledikçe en sık karşılaşılan şikayetlerin başında nefes darlığı gelir. Başlarda sadece hareket ederken olan bu nefes darlığı, zamanla dinlenirken veya gece uykudan uyandıracak şekilde gelişebilir. Kalbinizdeki ritim bozukluklarına bağlı olarak kuş kanadı çırpıyormuş gibi çarpıntı hissedebilirsiniz. Ayrıca genel bir halsizlik, çabuk yorulma, ayak bileklerinde şişlik (ödem) ve bazen öksürükle birlikte pembe renkli köpüklü balgam görülmesi hastalığın önemli işaretleridir.
Mitral Kapak Hastalığı Neden Olur?
Mitral kapak hastalıklarının en bilinen nedenlerinden biri, özellikle ülkemizde sık görülen romatizmal kalp hastalığıdır. Çocukluk çağında geçirilen boğaz enfeksiyonlarının kalbe sıçraması sonucunda kapakçıklar birbirine yapışabilir veya sertleşebilir. Bu durum genellikle mitral darlığı ile sonuçlanır. Bunun yanı sıra yaşın ilerlemesiyle kapağı tutan dokuların kireçlenmesi de kapağın tam açılmasını zorlaştıran bir etkendir.
Kapağın tam kapanmamasından kaynaklanan yetmezlik durumlarında ise farklı nedenler rol oynar. Kalp krizi sırasında kapakçıkları tutan kasların hasar görmesi, kapağın aniden bozulmasına neden olabilir. Ayrıca mitral kapak prolapsusu denilen durumda, kapakçıklar yapısal olarak daha gevşektir ve kalp kasıldığında geriye doğru sarkar. Kalbin aşırı genişlemesine yol açan kalp yetmezliği veya yüksek tansiyon gibi durumlar da kapakçıkların birbirinden uzaklaşmasına ve aradan kan sızmasına sebebiyet verir.
Mitral Kapak Hastalığı Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Mitral kapak hastalığının tedavisi, kapağın durumuna ve kalbinizin bu durumdan ne kadar etkilendiğine göre belirlenir. Hafif vakalarda ilaç tedavisi ile kalbin yükü hafifletilir ve ritim bozukluklarını önleyen tedaviler uygulanır. İlaçlar kapaktaki hasarı düzeltmese de şikayetlerinizi kontrol altına almanızı sağlar.
Eğer kapaktaki bozulma ciddiyse cerrahi müdahale gündeme gelir. Mümkün olan durumlarda kapağın değiştirilmesi yerine mitral kapak tamiri öncelikli tercih edilir. Bu sayede hastanın kendi kapak yapısı korunur. Kapak tamire uygun değilse, biyolojik veya metalik bir kapakla değişim yapılır. Ayrıca günümüzde uygun hastalarda, kasık damarından girilerek kapağa mandal takılması (MitraClip) gibi kapalı yöntemler sayesinde açık ameliyat gerekmeden de tedavi imkanı bulunmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mitral kapak prolapsusu (çökmesi) tehlikeli midir?
Halk arasında “kapakçık sarkması” olarak bilinen bu durum genellikle zararsızdır ve sadece düzenli takip gerektirir. Ancak sarkma miktarı fazlaysa ve ciddi bir kaçak (yetmezlik) eşlik ediyorsa tedavi edilmesi gerekebilir.
Mitral darlığı olanlar neden felç riski taşır?
Kapak dar olduğunda sol kulakçıkta kan göllenir ve kalbin ritmi bozulabilir (atriyal fibrilasyon). Durgunlaşan kan kalp içinde pıhtı oluşturabilir. Bu pıhtı yerinden kopup beyne giderse felce neden olabilir. Bu nedenle bu hastalar genellikle kan sulandırıcı kullanır.
Diş tedavisi öncesi ilaç kullanmalı mıyım?
Mitral kapak hastalığı olanlarda, kana karışan bakterilerin bozuk kapak üzerine yerleşip iltihap yapma riski vardır. Bu yüzden herhangi bir diş çekimi veya cerrahi işlem öncesinde mutlaka doktorunuza danışarak koruyucu antibiyotik almanız gerekebilir.
Kapak ameliyatından sonra nelere dikkat etmeliyim?
Ameliyat sonrası iyileşme döneminde ağır kaldırmaktan kaçınmalı ve düzenli yürüyüşler yapmalısınız. Eğer metalik kapak takıldıysa kan sulandırıcı ilacınızı (Warfarin/Coumadin) her gün aynı saatte almanız ve kan tahlillerinizi aksatmamanız hayati önem taşır.
Kalp kapak hastalıkları yazısını buradan okuyabilirsiniz.
Bu yazılarıda okuyabilirsiniz.
Referans: Mitral Valve Disease
