Kardiyak senkop (Kalp kaynaklı bayılma), kalbin vücuda ve özellikle beyne yeterli kanı pompalayamaması sonucu ortaya çıkan, anlık ve geçici bilinç kaybıdır. Diğer bayılma türlerinden farklı olarak, bu durum doğrudan kalbin yapısal bir sorunundan veya elektriksel sistemindeki bir arızadan kaynaklanır. Genellikle herhangi bir uyarıcı belirti vermeden, aniden gelişmesiyle bilinir.
Kalp kaynaklı bayılmalar, hayati risk taşıyabilecek durumların bir işareti olabileceği için tıbbi açıdan en ciddiye alınması gereken senkop türüdür. Özellikle fiziksel aktivite sırasında veya yatarken gerçekleşen bayılmalar, altta yatan ciddi bir kalp hastalığının habercisi olabilir.
Kardiyak Senkop Nedir?
Kardiyak senkop, kalbinizin yeterli kan pompalayamaması nedeniyle beyne giden kan akışının ani ve geçici olarak azalması sonucu ortaya çıkan bayılmadır. Bu durum genellikle ciddi kalp ritim bozuklukları veya yapısal kalp hastalıklarına bağlı gelişir ve altta yatan neden tedavi edilmezse hayati risk oluşturabilir.
Kardiyak Senkop Neden Olur?
Kardiyak senkopun nedenleri temel olarak iki ana grupta toplanır:
Ritim Bozuklukları (Aritmiler)
Kalbin çok yavaş (bradikardi) veya çok hızlı (taşikardi) atması sonucunda kan basıncı aniden düşer. Kalp çok yavaş attığında beyne giden kan miktarı yetersiz kalır. Çok hızlı attığında ise kalp odacıkları kanla dolmaya vakit bulamadan kasılır, bu da pompanın boşa dönmesine neden olur. Brugada sendromu veya Uzun QT gibi genetik geçişli elektriksel hastalıklar da bu grupta yer alır.
Yapısal Kalp Hastalıkları
Kalbin kapakçıklarındaki daralmalar (özellikle aort darlığı), kalp kasının aşırı kalınlaşması veya kalp yetmezliği gibi durumlar kanın kalpten çıkışını fiziksel olarak engeller. Ayrıca kalp krizine bağlı damar tıkanıklıkları, kalp kasının o bölgesini devre dışı bırakarak pompalama gücünü aniden düşürebilir ve bayılmaya yol açabilir.
Kardiyak Senkopu Diğer Bayılmalardan Nasıl Ayırırız?
Kardiyak kaynaklı bayılmaları, yaygın görülen vazovagal (sinirsel) bayılmalardan ayıran bazı temel farklar vardır. Genellikle şu özelliklerle kendini gösterir:
- Aniden Başlaması: Çoğu zaman bulantı, terleme veya göz kararması gibi öncü belirtiler olmadan “şalter inmiş gibi” aniden gerçekleşir.
- Efor Sırasında Olması: Merdiven çıkarken, spor yaparken veya fiziksel bir zorlanma anında bayılma yaşanması kalp kaynaklı olma ihtimalini artırır.
- Göğüs Ağrısı veya Çarpıntı: Bayılma öncesinde veya hemen sonrasında hissedilen göğüste sıkışma hissi ya da kalp çarpıntısı önemli bir işarettir.
- Yatar Pozisyonda Bayılma: Kişi yatarken veya dinlenirken aniden bilincini kaybediyorsa, bu durum yer çekimiyle ilgili değildir ve doğrudan kalbi işaret eder.
Kardiyak Senkop Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Kardiyak senkop şüphesinde ilk yapılması gereken kalbin elektriksel ve yapısal durumunu incelemektir. EKG ile kalbin ritmi, Ekokardiyografi (EKO) ile kalbin kapakçıkları ve kas gücü kontrol edilir. Eğer bayılma anındaki ritmi yakalamak zorsa, hastaya 24 saat veya daha uzun süre ritim kaydı yapan Holter cihazı takılabilir. Bazı durumlarda ise cilt altına yerleştirilen ve yıllarca kayıt yapabilen küçük monitörler (ILR) kullanılır.
Tedavi, saptanan asıl soruna göre planlanır:
- Eğer sorun kalbin çok yavaş atmasıysa, kalbe destek olması için kalp pili (pacemaker) takılır.
- Eğer hayati risk yaratan hızlı ritim bozuklukları varsa, elektroşok verme özelliği olan ICD cihazları tercih edilir.
- Kapak hastalıkları veya damar tıkanıklıkları saptanırsa; balon, stent, kapak onarımı veya cerrahi yöntemlerle kalbin önündeki fiziksel engeller kaldırılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kardiyak senkop genetik olabilir mi?
Evet, bazı ritim bozuklukları ve kalp kası hastalıkları genetik geçişlidir. Ailesinde 50 yaşından önce ani ölüm veya açıklanamayan bayılma öyküsü olan kişilerin bu açıdan daha dikkatli olması gerekir.
Bayıldıktan sonra hemen uyanmak durumun ciddi olmadığını mı gösterir?
Hayır, senkopun tanımı gereği bilinç kaybı zaten kısa sürelidir ve kişi hızlıca kendine gelir. Ancak bu iyileşme, kalpteki sorunun geçtiği anlamına gelmez; sadece kan akışının geçici olarak tekrar sağlandığını gösterir.
Kalp kaynaklı bayılma krizle aynı şey midir?
Kalp krizi damar tıkanıklığıdır ve bayılmaya yol açabilir, ancak her kardiyak senkop bir kalp krizi değildir. Ritim bozuklukları veya kapak sorunları da damar tıkanıklığı olmadan bayılma yapabilir.
Senkop (Bayılma) yazısını buradan okuyabilirsiniz.
Referans: Cardiac Syncope
