İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD), ani kalp durmasına yol açabilecek tehlikeli kalp ritim bozukluklarını algılayıp otomatik tedavi eden bir şok cihazıdır.
ICD, kalp ritmini sürekli izler ve ventriküler taşikardi veya ventriküler fibrilasyon gibi hayatı tehdit eden ritimler geliştiğinde elektriksel uyarı veya şok vererek kalbi normal ritmine döndürmeye çalışır.
ICD Nedir?
ICD, kalp ritmini sürekli takip eden ve tehlikeli ritim bozukluklarını otomatik olarak tedavi edebilen küçük bir elektronik cihazdır. Genellikle köprücük kemiğinin altına, cilt altına yerleştirilir ve kalbe uzanan ince elektrotlar aracılığıyla çalışır.
Bu cihaz kalbin alt odacıklarından kaynaklanan ölümcül ritim bozukluklarını tespit edebilir. Gerektiğinde kalbe hızlı uyarılar göndererek ritmi düzeltmeye çalışır veya yüksek enerjili bir şok vererek kalbin normal ritmine dönmesini sağlar.
ICD, ani kalp durmasını önlemek amacıyla kullanılan en etkili tedavi yöntemlerinden biridir.
ICD Hangi Durumlarda Takılır?
ICD genellikle ani kalp durması riski yüksek olan hastalarda kullanılır. Özellikle daha önce hayatı tehdit eden bir ritim bozukluğu geçiren veya kalp kasının pompalama gücü ciddi şekilde azalmış olan kişilerde önerilebilir.
Ciddi kalp yetmezliği olan hastalarda kalbin pompalama gücünün düşük olması ani ritim bozukluğu riskini artırabilir. Bu nedenle ejeksiyon fraksiyonu düşük olan bazı hastalarda ICD koruyucu amaçla takılabilir.
Ayrıca bazı genetik ritim hastalıkları, kalp kası hastalıkları ve açıklanamayan bayılmalar da ICD değerlendirmesi gerektirebilir.
ICD Çeşitleri Nelerdir?
Kalbinizdeki ritim bozukluğunun türüne ve kalp yapınıza göre sizin için en uygun olan cihaz tipi seçilir. Başlıca ICD türleri şunlardır:
Transvenöz ICD (Damar Yoluyla Takılan): En sık uygulanan yöntemdir. Cihazınızın kutusu göğsünüzün üst kısmına yerleştirilir ve ince kablolar damarlarınızın içinden geçirilerek kalbinize ulaştırılır. Bu cihaz, ihtiyacınıza göre kalbinizin tek veya çift odacığını destekleyebilir.
Subkutan ICD (S-ICD – Cilt Altı Şok Cihazı): Bu modelde kablolar kalbinizin içine veya damarlarınızın içine yerleştirilmez. Hem cihaz hem de kablo tamamen cilt altında, göğüs kafesinizin üzerinde kalır. Özellikle damar yapısı uygun olmayan veya kalbe kablo girmesinin riskli olduğu durumlarda sizin için bu yöntem tercih edilebilir.
CRT-D (Üç Kablolu Şok Cihazı): Eğer kalp yetmezliğiniz varsa bu cihaz tercih edilebilir. CRT-D, hem hayati ritim bozukluklarına karşı şok koruması sağlar hem de kalbinizin sağ ve sol tarafının uyumlu kasılmasını destekleyerek pompalama gücünüzü artırmaya yardımcı olur. Kalbinize üç farklı noktadan kablo yerleştirilerek kalbinizin daha verimli çalışması hedeflenir.
ICD Hangi Ritim Bozukluklarını Tedavi Eder?
ICD özellikle kalbin alt odacıklarından kaynaklanan tehlikeli ritim bozukluklarını tedavi etmek için tasarlanmıştır.
En sık tedavi ettiği ritimler ventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyondur. Bu ritimler kalbin çok hızlı veya düzensiz çalışmasına neden olarak kalbin kan pompalamasını durdurabilir.
ICD bu ritimleri algıladığında önce kalbe hızlı elektriksel uyarılar göndererek ritmi düzeltmeye çalışır. Eğer bu yeterli olmazsa cihaz yüksek enerjili bir şok vererek kalbin normal ritmine dönmesini sağlar.
ICD Takılması Nasıl Yapılır?
ICD cihazının yerleştirilmesi genellikle yaklaşık 1 saat süren bir işlemdir. İşlem sırasında göğüs bölgesi lokal anestezi ile uyuşturulur ve hastaya rahatlatıcı ilaçlar verilebilir.
Köprücük kemiğinin altına küçük bir kesi yapılır ve ince elektrotlar damar yoluyla kalbe ilerletilir. Elektrotların doğru pozisyonda olduğu görüntüleme yöntemleri ile kontrol edilir. Daha sonra cihaz cilt altına yerleştirilir ve kesi kapatılır.
İşlemden sonra çoğu hasta kısa sürede taburcu olabilir.
ICD Şok Verirse Ne Yapılmalı?
ICD’nin şok vermesi genellikle tehlikeli bir ritim bozukluğunun tedavi edildiği anlamına gelir. Hastalar bunu çoğu zaman göğüste ani bir darbe veya sarsıntı hissi olarak tarif eder.
Tek bir şok sonrası kişi kendini iyi hissediyorsa yine de doktorunu bilgilendirmesi önemlidir. Eğer kısa sürede birden fazla şok gelişirse veya şok sonrası göğüs ağrısı, nefes darlığı veya baygınlık hissi oluşursa acil değerlendirme gerekir.
ICD ile Yaşam
ICD takıldıktan sonra çoğu kişi kısa bir iyileşme döneminin ardından günlük yaşamına büyük ölçüde normal şekilde devam edebilir. İşlem sonrası ilk birkaç hafta yara yerinin iyileşmesi ve kalbe yerleştirilen elektrotların sabitlenmesi için önemlidir. Bu dönemde cihazın bulunduğu taraftaki kolun omuz seviyesinden yukarı kaldırılmaması ve ağır yük taşınmaması önerilir.
Yara iyileştikten sonra yürüyüş, hafif egzersizler ve günlük aktiviteler genellikle güvenle yapılabilir. Düzenli fiziksel aktivite kalp sağlığı açısından faydalıdır. Ancak göğüs bölgesine darbe alma riski olan temas sporlarından (boks, karate, futbol gibi) kaçınılması önerilir. Hangi egzersizlerin uygun olduğu konusunda doktorunuzun önerileri dikkate alınmalıdır.
ICD cihazı günlük hayatta kullanılan çoğu elektronik cihazdan etkilenmez. Televizyon, bilgisayar, mikrodalga fırın ve ev aletleri güvenle kullanılabilir. Cep telefonunun cihazın bulunduğu bölgeye çok yakın taşınmaması ve mümkünse karşı taraftaki cepte tutulması önerilir. Güvenlik kapıları veya metal dedektörlerinden normal şekilde geçmek genellikle sorun oluşturmaz, ancak bu alanlarda uzun süre beklenmemesi önerilir.
ICD takıldıktan sonra düzenli doktor kontrolleri önemlidir. Bu kontroller sırasında cihazın hafızasındaki ritim kayıtları incelenir, pil durumu değerlendirilir ve cihazın ayarları gerektiğinde yeniden programlanabilir. Günümüzde birçok ICD cihazı uzaktan takip sistemleri ile de kontrol edilebilmektedir.
Seyahat etmek genellikle güvenlidir ve ICD cihazı uçak yolculuğuna engel değildir. Ancak havaalanı güvenlik kontrolünde cihaz taşıdığınızı belirtmeniz faydalı olabilir. Ayrıca cihaz kartınızı yanınızda bulundurmanız önerilir.
ICD taşıyan kişilerde zaman zaman cihazın şok vermesi mümkündür. Bu durum çoğu zaman cihazın tehlikeli bir ritim bozukluğunu başarıyla tedavi ettiği anlamına gelir. Tek bir şok sonrası kişi kendini iyi hissediyorsa doktorunu bilgilendirmesi yeterli olabilir. Ancak kısa süre içinde birden fazla şok gelişirse veya şok sonrası göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da baygınlık hissi oluşursa acil değerlendirme gerekir.
ICD ile yaşam genellikle uzun vadede ciddi bir kısıtlama oluşturmaz. Çoğu hasta cihazın sağladığı güvenlik sayesinde günlük hayatına daha güvenli şekilde devam edebilir.
Sık Sorulan Sorular
ICD pil ömrü ne kadardır?
ICD cihazlarının pil ömrü genellikle 5 ile 8 yıl arasında değişir. Pilin ne kadar sürede tükeneceği cihazın ne sıklıkla uyarı veya şok verdiğine bağlı olarak değişebilir. Pil ömrü düzenli kontroller sırasında takip edilir ve pil bitmeye yaklaştığında cihazın bataryası küçük bir işlemle değiştirilir.
ICD olanlar MR (EMAR) çektirebilir mi?
Günümüzde takılan ICD cihazlarının çoğu MR uyumludur. Ancak çekim öncesinde cihazın modelinin kontrol edilmesi ve radyoloji uzmanına bilgi verilmesi şarttır. MR odasına girmeden önce cihazın özel bir moda alınması gerekebilir.
Cihaz takıldıktan sonra araç kullanabilir miyim?
Eğer cihaz koruma amaçlı takıldıysa genellikle kısa bir süre sonra araç kullanabilirsiniz. Ancak daha önce hayati bir ritim bozukluğu nedeniyle bayıldıysanız veya cihazınız yakın zamanda şok verdiyse, yasal düzenlemeler ve güvenliğiniz gereği belirli bir süre (genellikle 6 ay) araç kullanmamanız istenebilir.
ICD cihazı varken ameliyat olabilir miyim?
Evet, cihaz varken her türlü ameliyatı olabilirsiniz. Ancak ameliyat öncesinde cerrahınıza ve sizi takip eden ekibe ICD taşıdığınızı mutlaka belirtmelisiniz. Ameliyat sırasında kanamayı durdurmak için kullanılan elektrokoter (elektrikli kesme ve yakma aleti), cihazınız tarafından yanlışlıkla bir ritim bozukluğu gibi algılanabilir. Bu durumu önlemek için ameliyat süresince cihazınızın şok fonksiyonu geçici olarak kapatılabilir ve işlem biter bitmez tekrar güvenle açılır.
ICD gereksiz yere şok verir mi?
Bazen cihaz, kalbinizin normal bir nedenle (örneğin ağır egzersiz veya stres) hızlanmasını ya da hayati tehlikesi olmayan başka ritim bozukluklarını yanlışlıkla ölümcül bir ritim gibi algılayabilir. Buna uygunsuz şok denir. Ayrıca cihaz kablolarındaki (elektrotlar) teknik sorunlar da buna yol açabilir. Eğer gereksiz bir şok aldığınız tespit edilirse, cihazın program ayarları değiştirilerek bu durumun tekrarlaması engellenebilir.
ICD kalp krizini önler mi?
Hayır, ICD bir kalp krizini önlemez. Kalp krizi, genellikle kalp damarlarının tıkanmasıyla (koroner arter hastalığı) ilgili bir durumdur. ICD ise sadece bu kriz sırasında veya sonrasında oluşabilecek ölümcül ritim bozukluklarını tedavi eder. Damar tıkanıklığı riskine karşı sağlıklı beslenmeye devam etmeli ve kan sulandırıcı veya kolesterol dengeleyici ilaçlarınızı düzenli kullanmalısınız.
Cihazınızın pili nasıl değiştirilir?
Pil ömrü bittiğinde, ilk işleme göre çok daha basit ve kısa süren bir işlem uygulanır. Mevcut dikiş iziniz üzerinden küçük bir kesi yapılır, eski batarya çıkarılır ve yeni batarya mevcut kablolara bağlanır. Bu işlem genellikle yaklaşık 1 saat sürer. Kalbinize giden kablolarda bir sorun yoksa, yeni bir kablo yerleştirilmesine gerek kalmaz.
Çocuklarda ICD kullanımı nasıl olur?
Çocuklarda ICD kullanımı nadir olsa da bazı genetik ritim hastalıklarında hayati önem taşır. Çocuk büyüdükçe kalbin boyutu değişeceği için zamanla kablo eklenmesi veya cihazın yerinin değiştirilmesi gerekebilir. Bu tür durumlarda, kalbin içine kablo yerleştirilmeyen subkutan ICD (cilt altı şok cihazı) modelleri, büyüme sürecinde damar hasarı riskini azalttığı için tercih edilebilir.
Kaynaklar
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459196/
