Supraventriküler taşikardi (SVT), kalbin üst odacıklarından kaynaklanan ani başlayan hızlı bir ritim bozukluğudur. Kalp atışları birden hızlanır ve çoğu zaman aniden normale döner.
SVT genellikle kalpteki elektriksel iletim yollarındaki ekstra bağlantılar veya kısa devre mekanizmaları nedeniyle gelişir. Genç ve yapısal kalp hastalığı olmayan kişilerde de görülebilir.
Belirtiler ani başlar. Hızlı ve düzenli çarpıntı, göğüste rahatsızlık, baş dönmesi, nefes darlığı ve bazen bayılma SVT atağı sırasında görülebilir. Ataklar saniyelerden saatlere kadar sürebilir.
SVT tedavisi atak sırasında kalp hızını yavaşlatmaya yöneliktir. Vagal manevralar, ilaç tedavisi veya kalıcı çözüm için kateter ablasyonu uygulanabilir.
Supraventriküler taşikardi nedir?
Supraventriküler taşikardi, kalbin üst odacıklarında (atriyumlar) anormal elektrik sinyallerin neden olduğu bir ritim bozukluğudur. Normalde kalp dakikada 60-100 kez atarken, SVT atağı sırasında kalp hızı dakikada 150-250 atıma kadar yükselebilir.
“Supraventriküler” terimi, ventriküllerin (alt odacıklar) üzerinde başlayan anlamına gelir.
SVT atakları genellikle aniden başlar ve aniden sonlanır. Ataklar birkaç saniye sürebileceği gibi, saatlerce de devam edebilir. Bazı kişilerde hayatta birkaç kez görülürken, bazılarında sık tekrarlar. SVT çoğu durumda hayati tehlike oluşturmaz ancak belirtiler rahatsız edici olabilir ve yaşam kalitesini düşürebilir.
SVT her yaşta görülebilir, ancak sıklıkla genç erişkinlerde ve çocuklarda ortaya çıkar. Kadınlarda erkeklere oranla biraz daha sık görülebilir. Günümüzde ilaç tedavileri ve kateter ablasyon gibi yöntemlerle SVT başarıyla tedavi edilebilmekte ve ataklar tamamen önlenebilmektedir.
Supraventriküler taşikardi belirtileri
Supraventriküler taşikardinin en sık görülen belirtisi ani başlayan çarpıntıdır. Kalp aniden çok hızlı ve düzenli bir şekilde atmaya başlar. Kişi kalbinin göğüs kafesinden dışarı fırlayacakmış gibi attığını ifade edebilir. Çarpıntı genellikle bir anda başlar ve bir anda sonlanır.
SVT Belirtileri:
- Aniden başlayan şiddetli çarpıntı
- Kalbinizin göğsünüzden fırlayacak gibi atması
- Nefes darlığı
- Göğüste sıkışma veya baskı hissi
- Baş dönmesi
- Halsizlik
- Boyunda nabız hissi
- Terleme
- Sıcaklık hissi
- Anksiyete ve korku
- Sersemlik hissi
- Nadiren bayılma
Bazı kişilerde hiçbir belirti olmayabilir veya belirtiler çok hafif seyredebilir.
Ne zaman doktora görünmeli
- Ani başlayan ve aniden sonlanan çarpıntı atakları yaşanıyorsa kardiyoloğa başvurulmalıdır. Bu tür belirtiler, SVT’nin en tipik özelliğidir.
- Çarpıntıya göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı veya bayılma eşlik ediyorsa derhal acil servise gidilmelidir.
- İlk kez böyle bir atak yaşandıysa mutlaka tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. Ataklar giderek sıklaşıyorsa veya daha uzun sürüyorsa doktora başvurulmalıdır.
- Çocuklarda ani başlayan çarpıntı atakları fark edildiğinde çocuk kardiyoloğuna danışılmalıdır.
- Bilinen SVT tanısı olan kişilerde, daha önce uygulanan vagal manevraların etkisiz kaldığı veya atakların karakteri değiştiğinde doktora başvurulmalıdır.
Supraventriküler taşikardi neden olur?
SVT’nin temel nedeni, kalbin elektrik sistemindeki doğuştan gelen fazladan yollar veya anormal bağlantılardır. Normalde kalbin elektrik sinyalleri tek bir yoldan iletilirken, SVT’de doğuştan var olan fazladan bir yol bulunur. Bu fazladan yol, elektrik sinyallerinin kısır döngü oluşturmasına ve kalbin çok hızlı atmasına neden olur.
AV nodal reentran taşikardi (AVNRT) en sık görülen SVT tipidir. AV düğümü bölgesinde hızlı ve yavaş ileten iki ayrı yolun bulunması nedeniyle oluşur. Genç kadınlarda daha sık görülür.
Aksesuar yol taşikardileri (WPW sendromu gibi), kulakçıklar ve karıncıklar arasında doğuştan var olan fazladan bir elektrik yolu nedeniyle gelişir. Bu fazladan yol, elektrik sinyallerinin normal yol dışında başka bir yoldan da iletilmesine izin verir.
Atriyal taşikardi, kulakçıkların herhangi bir bölgesinde bulunan anormal bir odaktan çıkan hızlı elektrik sinyalleri nedeniyle oluşur. Genellikle kalp dokusunda hasar veya hastalık sonucu gelişebilir.
SVT için risk faktörleri arasında genç yaş, kadın cinsiyet, ailede SVT öyküsü sayılabilir. Atakları tetikleyen faktörler arasında stres, yorgunluk, kafein, alkol, sigara, bazı ilaçlar ve aşırı fiziksel aktivite yer alabilir.
SVT genellikle yapısal olarak normal kalplerde görülür. Çoğu hastada altta yatan başka bir kalp hastalığı bulunmaz.
Supraventriküler taşikardi riskleri
Supraventriküler taşikardi çoğu kişide ciddi komplikasyonlara yol açmaz. Ancak bazı durumlarda, özellikle uzun süren ve sık tekrarlayan ataklarda sorunlar gelişebilir.
Kalp kasının zayıflaması (taşikardiye bağlı kardiyomiyopati), sürekli veya çok sık tekrarlayan hızlı kalp atışları nedeniyle kalp kasının yorulması sonucu gelişebilir. Kalp, vücuda yeterli kan pompalayamaz hale gelebilir. Bu durum genellikle ritim kontrol altına alındığında düzelir.
Bayılma ve yaralanma riski, özellikle kalp hızı çok yükseldiğinde ve tansiyon düştüğünde ortaya çıkabilir. Bayılma sırasında düşmeye bağlı yaralanmalar meydana gelebilir.
Yaşam kalitesinde düşme, sık tekrarlayan ataklar nedeniyle günlük aktiviteler, iş performansı ve sosyal yaşam olumsuz etkilenebilir. Bazı kişiler atakların ne zaman geleceği endişesiyle yaşar.
WPW sendromu olan hastalarda nadiren de olsa atriyal fibrilasyon geliştiğinde, fazladan yol çok hızlı sinyalleri ventriküllere iletebilir. Bu durum daha ciddi ritim bozukluklarına yol açabilir ve acil müdahale gerektirir.
Supraventriküler taşikardi tanısı
Supraventriküler taşikardi tanısı, hastanın öyküsü, fizik muayene ve elektrokardiyogram (EKG) ile konulabilir. Doktor öncelikle çarpıntı ataklarının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, nasıl başlayıp nasıl sonlandığı hakkında ayrıntılı sorular sorar.
Şu testler yapılabilir:
- Elektrokardiyogram, SVT tanısında en önemli testtir. Ancak SVT ataklar halinde geldiği için, bir EKG çekimi sırasında atak yakalanmayabilir. Atak sırasında çekilen EKG’de hızlı ve düzenli bir ritim görülür. Atak dışında çekilen EKG, özellikle WPW sendromu varlığında tipik bulgular gösterebilir.
- Holter monitör, 24 saat veya daha uzun süre takılan taşınabilir EKG cihazıdır. Atakların seyrek olduğu durumlarda günlük yaşam sırasında atakları yakalamak için kullanılır.
- Olay kaydedici, haftalarca veya aylarca takılabilen küçük bir cihazdır. Çarpıntı hissedildiğinde cihaz aktive edilir ve o andaki kalp ritmi kaydedilir. Günümüzde akıllı saatler ve taşınabilir EKG cihazları da ritim bozukluğunun yakalanmasında yardımcı olabilir.
- Elektrofizyolojik çalışma, kalp kateterizasyonu yoluyla yapılan ileri bir testtir. Kalbin içine elektrotlar yerleştirilerek elektrik yollarının haritası çıkarılır. Fazladan yolların tam yeri belirlenir ve SVT kasıtlı olarak tetiklenerek değerlendirilir. Bu test hem tanı hem de tedavi (ablasyon) amacıyla kullanılır.
- Ekokardiyografi ile kalbin yapısı ve fonksiyonu görüntülenir. Altta yatan yapısal kalp hastalığı olup olmadığını araştırmak için yapılır.
Supraventriküler taşikardi tedavisi
Supraventriküler taşikardi tedavisinin amacı atakları durdurmak, gelecekteki atakları önlemek ve yaşam kalitesini iyileştirmektir. Tedavi yaklaşımı, atakların sıklığına, şiddetine ve hastanın tercihine göre belirlenir.
Acil atak tedavisi:
SVT atağı sırasında uygulanabilecek ilk müdahaleler vagal manevralardır. Bu yöntemler vagus sinirini uyararak kalp hızını yavaşlatır ve atakları durdurabilir.
- Valsalva manevrası (derin nefes alıp tutarak ıkınmak) en etkili yöntemdir. Yüzü soğuk suya daldırmak da çok etkilidir. Karotis sinüs masajı (boyun bölgesinde hafif masaj) doktor gözetiminde uygulanabilir. Bu manevralar SVT ataklarının çoğunu durdurabilir.
Vagal manevralar işe yaramazsa damardan ilaç tedavisi uygulanır. Adenozin ilk seçenektir ve atakları birkaç saniye içinde durdurabilir. Adenozin işe yaramazsa verapamil veya diltiazem gibi kalsiyum kanal blokerleri kullanılabilir. Nadiren elektriksel kardiyoversiyon (elektrik şoku) gerekebilir.
Koruyucu ilaç tedavisi:
Sık atak yaşayan kişilerde atakları önlemek için düzenli ilaç tedavisi kullanılabilir. Beta blokerler, kalsiyum kanal blokerleri veya antiaritmik ilaçlar bu amaçla kullanılır. Ancak ilaç tedavisi hastalığı kalıcı olarak çözmez ve yaşam boyu kullanım gerektirir. Bazı hastalarda yan etkiler görülebilir.
Kateter ablasyon:
Ablasyon, SVT’yi kalıcı olarak tedavi eden en etkili yöntemdir. Kasıktaki damardan kalbe ince bir kateter ilerletilir. Kateter ucundan radyofrekans enerjisi veya kriyoablasyon (dondurma) ile anormal elektrik yolu veya odak yok edilir.
İşlem bir iki saat sürer ve başarı oranı %95’in üzerindedir. Çoğu kişi işlem sonrası tamamen iyileşir ve ilaç kullanmaya gerek kalmaz. Hastanede bir gece kalınabilir veya aynı gün taburcu olunabilir.
SVT ile Yaşam
Vagal Manevraları Öğrenin
SVT atağı sırasında kendinize müdahale edebilmek için vagal manevraları iyi öğrenin. Valsalva manevrası (derin nefes alıp tutarak ıkınmak) en etkili yöntemdir. Tuvalet ihtiyacı varmış gibi ıkınmak, bu manevrayı doğru yapmanıza yardımcı olabilir. Yüzü soğuk suya daldırmak da özellikle gençlerde çok etkilidir. Doktorunuz veya hemşireniz size en uygun vagal manevraları gösterecektir.
Tetikleyicilerden Kaçının
Hangi faktörlerin atakları tetiklediğini öğrenin ve mümkünse bunlardan kaçının. Kafein, alkol, sigara, stres, yorgunluk ve uykusuzluk en sık görülen tetikleyicilerdir. Bazı kişilerde aşırı fiziksel aktivite, bazı ilaçlar veya hormonal değişiklikler de tetikleyici olabilir. Tetikleyicileri belirlemek için atak günlüğü tutabilirsiniz.
Düzenli Doktor Kontrollerine Gidin
Kardiyoloji kontrollerinizi aksatmayın. Atakların sıklığı, süresi ve karakteri takip edilmelidir. İlaç kullanıyorsanız, ilaçların etkinliği ve olası yan etkileri düzenli olarak değerlendirilmelidir.
İlaçlarınızı Düzenli Kullanın
Koruyucu ilaç tedavisi alıyorsanız, ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanın. İlaçların düzenli kullanımı atakları önlemede kritik öneme sahiptir. İlaçları asla doktora danışmadan kesmeyin veya doz değiştirmeyin. Herhangi bir yan etki fark ederseniz doktorunuza bildirin.
Stres Yönetimi Uygulayın
Stres, SVT ataklarını tetikleyebilir. Stres yönetimi teknikleri (meditasyon, derin nefes egzersizleri, yoga) öğrenilip uygulanabilir. Düzenli uyku, hobiler ve sosyal aktiviteler de stresle başa çıkmada yardımcı olur.
Egzersiz Konusunda Doktorunuza Danışın
Çoğu SVT hastası güvenle egzersiz yapabilir. Ancak yüksek yoğunluklu veya yarışmacı sporlar yapmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Egzersiz sırasında çarpıntı hissederseniz, egzersizi bırakın ve vagal manevra uygulayın.
Gebelik Planlıyorsanız Önceden Danışın
SVT, gebelikte daha sık atak yapabilir. Gebelik planlıyorsanız önceden kardiyoloğunuza danışın. Kullandığınız ilaçlar gözden geçirilmeli ve gebelikte güvenli olan tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir. Gebelikte vagal manevralar ilk seçenek olarak önerilir.
Araç Kullanma Konusunda Dikkatli Olun
Sık ve öngörülemeyen ataklar yaşıyorsanız, özellikle baş dönmesi veya bayılma varsa araç kullanırken dikkatli olun. Araç kullanırken atak gelirse güvenli bir yere çekip durun ve vagal manevra uygulayın. Bazı ülkelerde sık ataklar ehliyet için engel oluşturabilir, bu konuyu doktorunuzla görüşün.
Referans: Supraventricular tachycardia
