Kalp Krizi Nedir?
Kalp krizi, kalbi besleyen damarlardan birinin aniden tıkanması sonucu kalp kasının zarar görmesidir. Tıkanıklık çoğunlukla damar içindeki bir plağın yırtılması ve üzerinde pıhtı oluşmasıyla gelişir.
Kalp kası oksijensiz kaldıkça hasar artar. Bu nedenle kalp krizinde erken müdahale, korunabilecek kalp kası miktarını doğrudan etkiler.
Kalp Krizi Neden Olur?
Kalp krizinin en sık nedeni, kalp damarlarında yıllar içinde gelişen damar sertliğidir. Damar duvarındaki yağ ve kolesterol birikimine plak adı verilir.
Plak yırtıldığında damar içinde pıhtı oluşabilir. Pıhtı kan akışını tamamen veya büyük ölçüde keserse kalp krizi meydana gelir.
Kalp Krizi Belirtileri Nelerdir?
Kalp krizinde en sık belirti göğsün ortasında hissedilen baskı, sıkışma, yanma veya ağırlıktır. Kalp krizi ağrısı sol kola, iki kola, omuzlara, sırta, boyna, çeneye veya mide bölgesine yayılabilir.
Nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, kusma, baş dönmesi ve ani halsizlik de görülebilir. Bazı hastalar kalp krizi ağrısını hazımsızlık veya mide yanması şeklinde tarif edebilir.
Kalp Krizi Ağrısı Nasıl Olur?
Kalp krizi ağrısı çoğunlukla göğsün ortasında basınç veya sıkışma şeklindedir. Hastalar göğüslerinin üzerine ağır bir cisim konmuş gibi hissedebilir.
Kalp krizi ağrısı birkaç dakikadan uzun sürebilir veya azalıp yeniden başlayabilir. Dinlenmekle tamamen geçmemesi kalp krizi açısından önemli bir uyarıdır.
Kalp Krizi Göğüs Ağrısı Olmadan Olur mu?
Evet, kalp krizi göğüs ağrısı olmadan da gelişebilir. Bazı hastalarda belirgin göğüs ağrısı olmadan nefes darlığı, terleme, bulantı veya ani güçsüzlük gelişebilir.
Bu durum özellikle diyabeti olanlarda, ileri yaştaki kişilerde ve bazı kadınlarda görülebilir. Yeni başlayan ve açıklanamayan şikâyetler kalp krizi ihtimali nedeniyle önemsenmelidir.
Kadınlarda Kalp Krizi Belirtileri Farklı Olabilir mi?
Kadınlarda da kalp krizinin en sık belirtisi göğüs ağrısı veya rahatsızlık hissidir. Bununla birlikte sırt, omuz veya çene ağrısı daha belirgin olabilir.
Nefes darlığı, bulantı, olağan dışı yorgunluk ve soğuk terleme de görülebilir. Belirtilerin hafif olması kalp krizini dışlamaz.
Kalp Krizi ile Mide Ağrısı Nasıl Ayırt Edilir?
Kalp krizi bazen mide yanması, hazımsızlık veya üst karında baskı şeklinde hissedilebilir. Yalnızca ağrının yerine bakarak kalp krizi ile mide ağrısı arasında kesin ayrım yapmak mümkün değildir.
Şikayete terleme, nefes darlığı, bulantı veya kola yayılan ağrı eşlik ediyorsa kalp krizi olasılığı beklenmemelidir. Özellikle kalp hastalığı riski bulunan kişiler acil değerlendirilmelidir.
Kalp Krizi ile Kalp Durması Aynı Şey midir?
Hayır, kalp krizi ile kalp durması aynı şey değildir. Kalp krizinde kalp damarlarından biri tıkanır. Kalp çoğu zaman atmaya devam eder ancak kalp kası zarar görür.
Kalp durmasında ise kalbin etkili pompalaması aniden sona erer. Kalp krizi bazı hastalarda tehlikeli ritim bozukluğuna ve kalp durmasına yol açabilir.
Kimlerde Kalp Krizi Riski Daha Fazladır?
Sigara, hipertansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet önemli kalp krizi risk faktörleridir. Fazla kilo, hareketsizlik ve sağlıksız beslenme de kalp krizi riskini artırabilir.
İleri yaş ve ailede genç yaşta kalp krizi öyküsü bulunması da önemlidir. Birden fazla risk faktörünün birlikte bulunması kalp krizi riskini daha fazla yükseltir.
Kalp Krizi Şüphesinde Ne Yapılmalıdır?
Göğüste baskı, nefes darlığı veya soğuk terleme varsa, kalp krizi ihtimaline karşı 112 aranmalıdır. Belirtilerin geçmesini beklemek veya hastaneye kendi aracıyla gitmek zaman kaybına neden olabilir.
Kişi oturtulmalı veya rahat bir pozisyonda dinlendirilmelidir. Sağlık ekibinin önerisi olmadan yiyecek, içecek veya rastgele ilaç verilmemelidir.
Kalp Krizi Geçiren Kişiye Kalp Masajı Yapılır mı?
Kalp krizi geçiren kişi bilinçsizse ve normal nefes almıyorsa kalp durması düşünülmelidir. Bu durumda 112 aranmalı ve temel yaşam desteğine başlanmalıdır.
Kişinin bilinci açıksa ve normal nefes alıyorsa kalp masajı yapılmaz. Ambulans gelene kadar hasta yalnız bırakılmamalıdır.
Kalp Krizi Tanısı Nasıl Konur?
Kalp krizi tanısında ilk olarak elektrokardiyografi (EKG) çekilir. EKG, kalp kasının hangi bölgesinin etkilendiği hakkında hızlı bilgi sağlayabilir.
Troponin adı verilen kan testi kalp kası hasarını gösterir. Hastanın şikayetleri, EKG ve kan sonuçları birlikte değerlendirilerek kalp krizi tanısı konur.
EKG Normal Çıkarsa Kalp Krizi Olmadığı Anlaşılır mı?
Hayır, EKG normal çıksa da kalp krizi olmadığı anlaşılmaz. Kalp krizinin erken döneminde veya bazı damar tıkanıklıklarında ilk EKG normal olabilir.
Şüphe devam ediyorsa EKG ve troponin testi belirli aralıklarla tekrarlanabilir. Tek bir normal test kalp krizini her zaman dışlamaz.
Kalp Krizi Nasıl Tedavi Edilir?
Kalp krizi tedavisinin temel amacı tıkalı damarı mümkün olan en kısa sürede açmaktır. Bunun için çoğunlukla acil koroner anjiyografi yapılır.
Uygun damarda balon ve stent uygulanabilir. Ayrıca pıhtı oluşumunu azaltan, kolesterolü düşüren ve kalbin yükünü düzenleyen ilaçlar kullanılır.
Kalp Krizinde Stent Nasıl Takılır?
İşlem genellikle el bileği veya kasık damarından yapılır. İnce bir tüple kalp damarlarına ulaşılır ve tıkalı bölge görüntülenir.
Damar balonla genişletilir ve stent yerleştirilir. Stent, damarın açık kalmasına yardımcı olan küçük metal bir kafestir.
Her Kalp Krizinde Stent Takılır mı?
Hayır, her kalp krizinde stent takılmaz. Tedavi, tıkanan damarın yapısına ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Bazı hastalarda ilaç tedavisi yeterli olabilir. Çok sayıda veya karmaşık damar darlığı varsa bypass ameliyatı gündeme gelebilir.
Kalp Krizi Sonrası Hastanede Ne Yapılır?
Kalp krizi sonrası kalp ritmi, tansiyon ve oksijen düzeyi yakından takip edilir. Kalbin pompalama gücü ekokardiyografiyle değerlendirilebilir.
İlaç tedavisi düzenlenir ve yeni bir kalp krizini önlemeye yönelik plan yapılır. Hastanede kalış süresi hasarın büyüklüğüne ve hastanın durumuna göre değişir.
Kalp Krizi Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?
Kalp krizi sonrası iyileşme süresi kalp kasındaki hasara ve uygulanan tedaviye bağlıdır. Bazı hastalar birkaç hafta içinde günlük yaşamına dönebilir.
İlk dönemde yorgunluk, endişe ve efor kapasitesinde azalma görülebilir. Hareket düzeyi kontrollü şekilde artırılmalıdır.
Kalp Krizi Sonrası Hangi İlaçlar Kullanılır?
Kalp krizi sonrası pıhtı oluşmasını azaltan ilaçlar ve kolesterol düşürücü tedaviler sıklıkla kullanılır. Bazı hastalarda kalp hızını, tansiyonu veya kalbin çalışma yükünü düzenleyen ilaçlar da verilir.
İlaçların süresi her hasta için aynı değildir. Özellikle stent sonrası verilen ilaçlar doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.
Kalp Krizi Sonrası Egzersiz Yapılabilir mi?
Kalp krizi sonrası durumu dengeli hastalar, doktor önerisiyle yürüyüş gibi hafif egzersizlere başlayabilir. Aktivite süresi yavaş yavaş artırılır.
Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı veya baş dönmesi gelişirse hareket bırakılmalıdır. Kalp rehabilitasyonu güvenli dönüşe yardımcı olabilir.
Kalp Krizi Tekrarlar mı?
Kalp krizi geçiren kişilerde yeni bir damar olayı gelişme riski vardır. Ancak düzenli ilaç kullanımı ve risk faktörlerinin kontrolü bu riski azaltabilir.
Sigaranın bırakılması, kolesterolün düşürülmesi, tansiyonun kontrolü ve düzenli hareket önemlidir. Stent takılmış olması damar hastalığının tamamen geçtiği anlamına gelmez.
Kalp Krizinden Korunmak İçin Ne Yapılabilir?
Kalp krizinden korunmak için sigaranın bırakılması en önemli adımlardan biridir. Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri düzenli takip edilmelidir.
Sebze, meyve, balık ve tam tahılların ağırlıkta olduğu bir beslenme düzeni tercih edilebilir. Düzenli hareket ve uygun kilonun korunması da kalp krizi ve kalp-damar riskini azaltır.
Kalp Krizi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kalp krizi ağrısı kaç dakika sürer?
Kalp krizi ağrısı çoğunlukla birkaç dakikadan uzun sürer veya geçip yeniden başlayabilir. On beş dakikayı aşan göğüs ağrısında acil yardım istenmelidir.
Kalp krizi sırasında tansiyon yükselir mi?
Kalp krizi sırasında tansiyon yükselebilir, normal kalabilir veya düşebilir. Tansiyon değerine bakarak kalp krizi dışlanamaz.
Kalp krizi genç yaşta olur mu?
Evet, kalp krizi genç yaşta da olabilir. Sigara, ailesel yüksek kolesterol, diyabet ve genetik yatkınlık genç yaşta kalp krizine neden olabilir.
Kalp krizi geçiren kişi bunu fark etmeyebilir mi?
Evet, kalp krizi geçiren kişi bunu fark etmeyebilir. Bazı kalp krizleri hafif belirtilerle veya göğüs ağrısı olmadan gelişebilir. Buna sessiz kalp krizi denebilir.
Kalp krizi sonrası kalp tamamen iyileşir mi?
Hasarın büyüklüğüne göre kalp krizi sonrası kalp fonksiyonları tamamen veya kısmen düzelebilir. Erken açılan damar, kalıcı hasarın azalmasını sağlar.
