Stabil anjina ve akut koroner sendrom, kalp damarlarının daralması veya ani tıkanması sonucu ortaya çıkan, göğüs ağrısı ile seyreden iki önemli kalp hastalığıdır. Stabil anjina genellikle eforla ortaya çıkan ve dinlenmekle geçen göğüs ağrısı ile karakterliyken, akut koroner sendrom ani gelişen, dinlenmekle geçmeyen ve hayati risk taşıyan bir tablodur.
Bu iki durum arasındaki farkı erken dönemde ayırt etmek, kalp krizi ve ani ölüm riskini azaltmak açısından hayati önem taşır.
Stabil Anjina
Stabil Anjina Nedir?
Stabil anjina, kalp kasına giden damarların kısmen daralması sonucu, özellikle efor sırasında ortaya çıkan ve dinlenmekle geçen göğüs ağrısıdır. Kalp kasının oksijen ihtiyacı arttığında, daralmış damarlar yeterli kan akışını sağlayamaz ve ağrı gelişir.
Bu durum genellikle aylar hatta yıllar boyunca benzer şiddette seyreder. Ağrı karakteri, süresi ve tetikleyicileri büyük ölçüde değişmez. Bu nedenle “stabil” olarak adlandırılır.
Stabil Anjina Neden Olur?
En sık neden, koroner arterlerde ateroskleroz sonucu gelişen damar daralmalarıdır. Damar çapı %50–70 oranında daraldığında, özellikle efor sırasında kalp kasına giden kan yetersiz kalır.
Sigara, yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, obezite ve hareketsiz yaşam en önemli risk faktörleridir.
Stabil Anjina Belirtileri Nelerdir?
En tipik belirti, göğüs ortasında baskı, sıkışma veya yanma hissidir. Bu ağrı çoğu zaman sol kola, omuza, sırta, boyna veya çeneye yayılabilir.
Ağrı genellikle merdiven çıkma, hızlı yürüme, stres, soğuk hava ve ağır yemek sonrası ortaya çıkar. Dinlenmekle veya dil altı nitrat alındığında birkaç dakika içinde geçer.
Buna nefes darlığı, halsizlik ve çabuk yorulma eşlik edebilir.
Stabil Anjina Neden Önemlidir?
Stabil anjina, altta yatan koroner arter hastalığının erken uyarı işaretidir. Tedavi edilmezse zamanla damar daralması ilerler ve akut koroner sendrom gelişme riski artar.
Bu nedenle stabil anjina, kalp krizi riskinin yüksek olduğu bir hasta grubunu temsil eder.
Stabil Anjina Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda en önemli basamak hasta öyküsüdür. Eforla gelen ve dinlenmekle geçen tipik göğüs ağrısı büyük ölçüde yol göstericidir.
Efor testi, stres ekokardiyografi, miyokard perfüzyon sintigrafisi ve koroner BT anjiyografi tanıda kullanılır. Gerekli durumlarda koroner anjiyografi ile damar yapısı doğrudan görüntülenir.
Stabil Anjina Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi ve gerekirse girişimsel yöntemleri içerir.
Sigaranın bırakılması, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü ve stres yönetimi temel basamaklardır.
İlaç tedavisinde; aspirin, statinler, beta blokerler, nitratlar ve tansiyon düzenleyici ilaçlar kullanılır. Gerekli durumlarda balon-stent veya bypass ameliyatı uygulanabilir.
Akut Koroner Sendrom (AKS)
Akut Koroner Sendrom Nedir?
Akut koroner sendrom, kalp damarının ani şekilde pıhtı ile tıkanması sonucu gelişen, acil tedavi gerektiren ve hayati risk taşıyan bir klinik tablodur. Bu tablo kararsız anjina, NSTEMI ve STEMI (kalp krizi) olmak üzere üç alt gruba ayrılır.
Bu durumlarda kalp kasına giden kan akımı ani şekilde azalır veya tamamen kesilir ve kalp dokusunda hasar başlar.
Akut Koroner Sendrom Neden Olur?
Temel mekanizma, damar içindeki aterosklerotik plağın yırtılması ve üzerine pıhtı oturmasıdır. Bu pıhtı, damarı kısmen veya tamamen tıkar.
Sigara, yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, obezite, stres ve genetik yatkınlık başlıca risk faktörleridir.
Akut Koroner Sendrom Belirtileri Nelerdir?
En tipik belirti, dinlenmekle geçmeyen, 20 dakikadan uzun süren şiddetli göğüs ağrısıdır.
Ağrı baskı, ezilme, yanma veya sıkışma şeklinde hissedilir. Sol kol, sırt, boyun, çene ve mide bölgesine yayılabilir.
Buna çoğu zaman:
- Şiddetli nefes darlığı
- Soğuk terleme
- Bulantı – kusma
- Bayılma hissi
- Yoğun ölüm korkusu
eşlik eder.
Akut Koroner Sendrom Neden Tehlikelidir?
Akut koroner sendrom, kalp krizine ve ani ölüme yol açabilen acil bir durumdur. Damar ne kadar uzun süre kapalı kalırsa, kalp kası o kadar fazla zarar görür.
Erken müdahale edilmezse:
- Kalp yetmezliği
- Ölümcül ritim bozuklukları
- Kardiyojenik şok
- Kalıcı kalp kası hasarı
gelişebilir.
Akut Koroner Sendrom Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı EKG, kalp enzimleri (troponin) ve klinik tabloya dayanarak konur.
Şüpheli her hastada acil EKG çekilir. Kalp krizi düşündüren değişiklikler varsa zaman kaybetmeden anjiyografi yapılır.
Akut Koroner Sendrom Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi tamamen zamanla yarış prensibine dayanır.
En etkili tedavi yöntemi acil koroner anjiyografi ve stent uygulamasıdır. Amaç, tıkalı damarı en kısa sürede açarak kalp kasını kurtarmaktır.
Buna ek olarak:
- Güçlü kan sulandırıcılar
- Pıhtı önleyici ilaçlar
- Ağrı kesiciler
- Kalp hızını ve tansiyonu düzenleyici ilaçlar
kullanılır.
Bazı durumlarda bypass ameliyatı gerekebilir.
Ne Zaman Acil Yardım Alınmalı?
Göğüs ağrısı:
- 15–20 dakikadan uzun sürüyorsa
- Dinlenmekle geçmiyorsa
- Terleme, nefes darlığı, mide bulantısı eşlik ediyorsa
derhal 112 çağrılmalıdır.
Referans: Unstable vs Stable Angina
