Aort kapak hastalığı, kalbin sol karıncığı ile ana atardamar (aort) arasındaki kapağın daralması veya sızıntı yapmasıdır. Bu durum kalbin kanı pompalamasını zorlaştırabilir.
Aort kapak darlığı ve aort kapak yetmezliği şeklinde görülür. Yaşa bağlı kireçlenme, doğumsal kapak yapısı veya romatizmal hastalıklar aort kapak hastalıklarına neden olabilir.
Aort kapak hastalığı belirtileri genellikle zamanla ortaya çıkar. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çabuk yorulma, baş dönmesi veya bayılma görülebilir. İleri durumlarda kalp yetmezliği gelişebilir.
Tedavi aort kapak hastalığının derecesine göre planlanır. İlaç tedavisi, düzenli takip ve gerekli durumlarda kapak tamiri veya kapak değişimi uygulanabilir.
Aort kapak hastalığı nedir?
Aort kapak hastalığı, kalpten vücuda kanı taşıyan aort kapağının daralması veya tam kapanamaması sonucu kan akışının bozulması durumudur. Bu durum kalbin daha fazla çalışmasına neden olabilir ve zamanla nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma gibi şikayetlere yol açabilir.
Aort kapak hastalığı türleri
Aort kapağındaki bozukluklar temel olarak iki farklı şekilde ortaya çıkar:
Aort Kapak Darlığı (Stenoz)
Kapakçıkların kalınlaşması, sertleşmesi veya kireçlenmesi sonucu kapağın tam olarak açılamaması durumudur. Kapak daraldığında kalbiniz kanı aort damarına göndermek için çok yüksek bir basınç uygulamak zorunda kalır. Bu durum zamanla kalp kasınızın yorulmasına ve kalbin pompalama gücünün azalmasına yol açabilir. Genellikle ileri yaşlarda görülen kapak kireçlenmesi bu durumun en yaygın sebebidir.
Aort Kapak Yetmezliği (Yetersizlik)
Kapağın tam olarak kapanamaması ve kanın geçmesi gereken yönün aksine, kalbe geri sızmasıdır. Kalbiniz her atışta pompalamaya çalıştığı kanın bir kısmının geri gelmesi nedeniyle aynı kanı tekrar pompalamak zorunda kalır. Bu durum kalp odacıklarının genişlemesine ve zamanla kalp yetmezliği gelişmesine neden olabilir. Kapak yetmezliği aniden gelişebileceği gibi yıllar içinde yavaş yavaş da ilerleyebilir.
Aort kapak hastalığı belirtileri
Aort kapak hastalığı olan kişilerde belirtiler genellikle kapaktaki bozulma ileri seviyeye ulaştığında fark edilir. En yaygın şikayet, hareket halindeyken veya merdiven çıkarken hissedilen nefes darlığıdır. Ayrıca göğüste bir baskı veya sıkışma hissi yaşayabilirsiniz. Kalbinizin yorulmasına bağlı olarak çabuk yorulma ve halsizlik görülebilir. Özellikle aort darlığı olan hastalarda, beyne giden kanın anlık azalması sonucu baş dönmesi veya bayılma atakları yaşanabilir. Yatarken nefesinizin daralması veya çarpıntı hissi de hastalığın önemli işaretleri arasındadır.
Aort kapak hastalığı nedenleri
Aort kapak hastalıklarının en yaygın nedeni, yaşlanma ile birlikte kapakçıklarda meydana gelen kireçlenmedir. Yıllar süren yoğun çalışma temposu nedeniyle kapakçıklar esnekliğini kaybederek sertleşebilir ve bu da darlığa yol açar. Bir diğer önemli neden ise bazı kişilerin doğuştan üç yerine iki yaprakçıklı bir kapak yapısına (bikuspit aort) sahip olmasıdır. Bu yapısal farklılık, kapağın normalden çok daha erken yaşlarda bozulmasına zemin hazırlar.
Geçmişte geçirilen rahatsızlıklar da aort kapağı üzerinde kalıcı hasarlar bırakabilir. Çocukluk döneminde yaşanan ve tam tedavi edilmeyen romatizmal ateş, yıllar sonra kapakçıklarda daralma veya yetmezlik şeklinde kendini gösterebilir. Ayrıca kalp zarı veya kapakçıklarının mikrop kapması sonucunda oluşan enfeksiyonlar (endokardit) da kapağın yapısını aniden bozabilir. Kontrol altına alınmayan yüksek tansiyon ise aort damarını genişleterek kapağın tam kapanmasını engelleyebilir ve yetmezliğe yol açabilir.
Aort kapak hastalığı tedavisi
Aort kapak hastalığının tedavisi, kapağın ne kadar hasar gördüğüne ve şikayetlerinizin şiddetine göre planlanır. Hafif veya orta düzeydeki kapak sorunları genellikle ilaç tedavisi ve düzenli ekokardiyografi (EKO) kontrolleriyle takip edilir. İlaçlar kapaktaki darlığı veya sızıntıyı tamamen ortadan kaldırmaz ancak tansiyonu düzenleyerek ve vücuttaki fazla sıvıyı atarak kalbinizin yükünü hafifletir.
Kapak hasarı ileri seviyeye ulaştığında ise cerrahi müdahale veya girişimsel yöntemler kaçınılmaz hale gelir. Klasik yöntemde açık kalp ameliyatı ile hasarlı kapak onarılır veya yeni bir kapakla değiştirilir. Ancak ameliyat riski yüksek olan hastalarda, kasık damarından girilerek yapılan TAVI (Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu) yöntemiyle göğüs kafesi açılmadan yeni bir kapak yerleştirilebilir. Bu modern yöntem sayesinde hastalar çok daha kısa sürede iyileşerek normal hayatlarına dönebilirler.
Sık sorulan sorular
Aort kapak hastalığı kalp krizine neden olur mu?
Doğrudan bir kalp krizine neden olmasa da kapak hastalığı kalp kasını yorarak ciddi ritim bozukluklarına veya kalp yetmezliğine yol açabilir. Bu durum bazen kalp krizi belirtileriyle karışabilen göğüs ağrılarına neden olabilir.
Bikuspit aort kapak nedir?
Normalde aort kapağı üç yaprakçıklıdır. Bazı kişiler doğuştan iki yaprakçıklı (bikuspit) bir kapak yapısına sahip olabilirler. Bu durum kapağın daha erken yaşlarda daralmasına veya sızdırmasına zemin hazırlar.
Ameliyattan sonra tekrar kapak sorunu yaşanır mı?
Takılan kapak metalik ise genellikle ömür boyu dayanır. Hayvan dokusundan yapılan biyolojik kapakların ise belirli bir ömrü vardır ve 10-15 yıl sonra tekrar müdahale gerektirebilir.
Spor yapmak hastalar için güvenli midir?
Hafif ve orta dereceli kapak hastaları için yürüyüş gibi egzersizler faydalıdır. Ancak ileri derecede aort darlığı olan hastaların kalbi aşırı zorlayan ağır sporlardan ve ağırlık kaldırmaktan kesinlikle kaçınması gerekir.
Referans: Aortic Valve Disease
