Sekonder Hipertansiyon Nedir?
Sekonder hipertansiyon, yüksek tansiyonun altta yatan belirli bir hastalık veya duruma bağlı olarak geliştiği hipertansiyon türüdür. Primer (esansiyel) hipertansiyondan farklı olarak, burada tansiyon yüksekliğinin tanımlanabilir bir nedeni vardır. Bu neden saptanıp tedavi edildiğinde, tansiyon değerleri önemli ölçüde düzelebilir ve bazı hastalarda tamamen normale dönebilir.
Sekonder hipertansiyon, tüm hipertansiyon hastalarının daha küçük bir bölümünü oluşturur; ancak doğru tanındığında tedavi yaklaşımı tamamen değiştiği için klinik olarak büyük önem taşır.
Sekonder Hipertansiyon Neden Önemlidir?
Sekonder hipertansiyonun en önemli özelliği, nedene yönelik tedaviyle kontrol altına alınabilmesidir. Bu nedenle özellikle genç yaşta başlayan, ani ortaya çıkan, çok yüksek seyreden veya ilaçlara rağmen kontrol edilemeyen tansiyonlarda mutlaka akla gelmelidir.
Eğer altta yatan neden fark edilmezse, hasta gereksiz yere uzun yıllar çok sayıda tansiyon ilacı kullanabilir. Oysa gerçek sorun tedavi edildiğinde tansiyon kontrolü çok daha kolay hâle gelir.
Sekonder Hipertansiyonun En Sık Nedenleri
Sekonder hipertansiyona yol açan nedenler birkaç ana grupta toplanabilir.
Böbrek hastalıkları, sekonder hipertansiyonun en sık nedenlerinden biridir. Böbreklerin süzme fonksiyonu bozulduğunda veya böbrek damarlarında daralma olduğunda, vücut sıvı ve tuz dengesini sağlamakta zorlanır ve tansiyon yükselir. Özellikle böbrek damar darlığına bağlı hipertansiyon, ani başlayan ve ilaçlara dirençli tansiyonla kendini gösterebilir.
Hormonal nedenler de önemli bir grubu oluşturur. Böbrek üstü bezlerinden aşırı hormon salınımı (örneğin aldosteron, kortizol veya adrenalin benzeri hormonlar) tansiyonun kalıcı olarak yükselmesine yol açabilir. Bu tür hipertansiyonlarda tansiyon genellikle zor kontrol edilir ve bazen eşlik eden potasyum düşüklüğü gibi bulgular görülür.
Uyku apnesi, özellikle kilolu kişilerde sık görülen ve geceleri solunum durmalarıyla seyreden bir durumdur. Uyku apnesi olan hastalarda gece boyunca tansiyon regülasyonu bozulur ve bu durum gündüz saatlerinde de yüksek tansiyonla sonuçlanabilir.
Bazı ilaçlar ve maddeler de sekonder hipertansiyona neden olabilir. Uzun süreli ağrı kesici kullanımı, kortizon içeren ilaçlar, doğum kontrol hapları, bazı burun spreyleri ve yasadışı maddeler tansiyon yükselmesine katkıda bulunabilir.
Sekonder Hipertansiyon Ne Zaman Düşünülmelidir?
Sekonder hipertansiyon her tansiyon hastasında araştırılmaz. Ancak bazı durumlarda özellikle akla gelmelidir. Genç yaşta başlayan tansiyon yüksekliği, kısa sürede çok yükselen tansiyon değerleri, üç veya daha fazla ilaca rağmen kontrol altına alınamayan tansiyon ve ani tansiyon krizleri bu durumlardan bazılarıdır.
Ayrıca kan testlerinde açıklanamayan potasyum düşüklüğü, böbrek fonksiyonlarında bozulma veya uyku sırasında ciddi horlama ve gündüz aşırı uyku hâli gibi bulgular da sekonder hipertansiyon açısından uyarıcı olabilir.
Sekonder Hipertansiyon Nasıl Tanı Konur?
Tanı süreci, ayrıntılı bir hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar. Ardından kan ve idrar testleri ile böbrek fonksiyonları ve hormon düzeyleri değerlendirilir. Gerekli durumlarda böbrek ultrasonu, böbrek damarlarını gösteren görüntüleme yöntemleri veya hormon salgılayan bezlere yönelik ileri tetkikler yapılabilir.
Her hastada tüm testlerin yapılması gerekmez. Hangi incelemenin yapılacağı, hastanın yaşı, tansiyonun seyri ve eşlik eden bulgulara göre belirlenir.
Sekonder Hipertansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Sekonder hipertansiyonun tedavisinde temel hedef, altta yatan nedeni tedavi etmektir. Örneğin böbrek damar darlığı saptanırsa girişimsel tedaviler gerekebilir. Hormonal nedenler varsa ilaç tedavisi veya bazı durumlarda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Uyku apnesi olan hastalarda gece solunumunu düzenleyen tedaviler tansiyon kontrolünde belirgin iyileşme sağlayabilir.
Bu süreçte tansiyon ilaçları genellikle geçici olarak kullanılır. Nedene yönelik tedavi etkili olduğunda, ilaç ihtiyacı azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.
Özetle
Sekonder hipertansiyon, yüksek tansiyonun altta yatan belirli bir nedene bağlı olduğu durumları ifade eder. Özellikle genç yaşta başlayan, ani ortaya çıkan veya tedaviye dirençli hipertansiyonlarda mutlaka araştırılmalıdır. Doğru tanı konulduğunda ve neden tedavi edildiğinde, tansiyon kontrolü çok daha başarılı ve kalıcı olabilir.
Hipertansiyon (Yüksek tansiyon) nedir yazısını buradan okuyabilirsiniz
Diğer tansiyon yazılarını aşağıdaki linklere tıklayarak okuyabilirsiniz:
Hipertansiyon hastaları nasıl beslenmeli
Düşük tansiyon (Hipotansiyon) nedir
