Koroner Arter Hastalığı Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Koroner arter hastalığı, kalp kasını besleyen damarların zamanla daralması veya tıkanması sonucu kalbin yeterli oksijen alamadığı durumları ifade eder. Merdiven çıkarken göğüste sıkışma hissi, yürürken çabuk yorulma veya eforla gelen nefes darlığı koroner arter hastalığının erken uyarı işaretleri olabilir. Eskiden rahatça yaptığınız günlük aktiviteler sırasında göğüs ağrısı ya da baskı hissi yaşıyorsanız bu durum kalp damarlarınızla ilgili bir soruna işaret edebilir.

Daha önce kalp krizi geçiren, yüksek tansiyonu olan, sigara kullanan veya diyabeti bulunan bireyler koroner arter hastalığı açısından yüksek risk altındadır. Hastalık çoğu zaman sessizce ilerler ve başlangıçta hafif efor kısıtlılığı şeklinde kendini gösterebilir. Düzenli kontroller ve risk faktörlerinin doğru yönetimi ile koroner arter hastalığı önlenebilir ya da ilerlemesi yavaşlatılabilir.

Koroner Arter Hastalığı Nedir?

Koroner arter hastalığı, kalp kasını besleyen koroner damarların zamanla daralması veya tıkanması sonucu kalbin yeterli oksijen ve kan alamaması durumudur. Bu hastalık, kalp krizinin en sık nedenidir ve çoğu zaman yıllar içinde sessizce ilerler. Başlangıçta herhangi bir şikayet yaratmayabilir; ancak damar darlığı arttıkça kalp kası zorlanır ve belirtiler ortaya çıkar.

Koroner arter hastalığı, tek başına ani gelişen bir durum değildir. Genellikle uzun süreli damar sertliği (ateroskleroz) sürecinin sonucudur. Bu nedenle erken fark edilmesi, kalp krizi riskini belirgin şekilde azaltır.

Koroner Arter Hastalığı Neden Tehlikelidir?

Kalp, vücudun tüm organlarına kan pompalayan hayati bir organdır. Koroner damarlar daraldığında, kalp kası ihtiyaç duyduğu oksijeni alamaz. Bu durum geçici göğüs ağrılarından, kalıcı kalp hasarına ve ani kalp krizine kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabilir.

En tehlikeli yönlerinden biri, hastalığın uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesidir. Bazı hastalarda ilk belirti doğrudan kalp krizi olabilir.

Koroner Arter Hastalığı Belirtileri

Koroner arter hastalığında belirtiler genellikle eforla ortaya çıkar ve zamanla artar. Ancak her hastada tablo aynı değildir. Özellikle diyabet hastalarında belirtiler daha silik seyredebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Göğüste baskı, sıkışma veya ağırlık hissi
• Göğüs ağrısının sol kola, sırta, boyna veya çeneye yayılması
• Merdiven çıkarken veya yürürken nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Soğuk terleme
• Bulantı veya mide yanması hissi
• Çarpıntı
• Baş dönmesi veya bayılacak gibi olma

Bazı hastalarda göğüs ağrısı hiç olmayabilir. Bu durum “sessiz koroner arter hastalığı” olarak adlandırılır ve tanı genellikle geç konur.

Koroner Arter Hastalığı Neden Olur?

Koroner arter hastalığının temelinde damar duvarında plak birikimi yatar. Bu plaklar, kolesterol, yağ, kalsiyum ve iltihabi hücrelerden oluşur. Zamanla damar çapını daraltır ve kan akışını sınırlar.

Hastalığın gelişiminde rol oynayan başlıca nedenler:

• Yüksek kolesterol
• Yüksek tansiyon
• Sigara kullanımı
• Diyabet
• Fazla kilo ve obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme
• Kronik stres
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü

Bu faktörler ne kadar uzun süre kontrolsüz kalırsa, koroner arter hastalığı riski o kadar artar.

Koroner Arter Hastalığı Kimlerde Görülür?

Koroner arter hastalığı her yaşta görülebilir; ancak bazı kişilerde risk belirgin şekilde daha yüksektir.

Risk altındaki gruplar:

• 45 yaş üzeri erkekler
• Menopoz sonrası kadınlar
• Uzun süredir tansiyon veya diyabet hastası olanlar
• Sigara içenler
• Fazla kilolu bireyler
• Ailesinde erken yaşta kalp krizi öyküsü olanlar

Bu gruptaki kişilerin, belirti olmasa bile düzenli kardiyoloji kontrolü yaptırması önemlidir.

Koroner Arter Hastalığı Türleri

Koroner arter hastalığı farklı klinik tablolarla ortaya çıkabilir.

Stabil Koroner Arter Hastalığı

Göğüs ağrısı genellikle eforla ortaya çıkar ve dinlenmekle geçer. Şikayetler öngörülebilirdir ve damar darlığı sabittir.

Akut Koroner Sendrom

Damar içindeki plağın ani yırtılmasıyla gelişir. Göğüs ağrısı şiddetlidir ve dinlenmekle geçmez. Kalp krizi bu grubun en ağır formudur.

Sessiz Koroner Arter Hastalığı

Belirti vermeden ilerler. Özellikle diyabet hastalarında sık görülür ve ilk bulgu kalp krizi olabilir.

Koroner Arter Hastalığı Tanısı

Tanı süreci ayrıntılı bir değerlendirme gerektirir. Hekiminiz şikayetlerinizi dinler, risk faktörlerinizi sorgular ve fizik muayene yapar.

Tanıda kullanılan başlıca yöntemler:

• EKG
• Efor testi
• Ekokardiyografi
• Kan testleri
• Koroner BT anjiyografi
• Klasik koroner anjiyografi

Koroner anjiyografi, damarların doğrudan görüntülendiği ve gerekirse aynı seansta tedavi yapılabilen en kesin yöntemdir.

Koroner Arter Hastalığı Tedavisi

Koroner arter hastalığında tedavinin temel amacı; göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi şikayetleri azaltmak, kalp kasının daha fazla zarar görmesini önlemek ve kalp krizi riskini düşürmektir. Tedavi yaklaşımı her hastada aynı değildir; damar darlığının yeri ve yaygınlığı, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve günlük yaşamını ne kadar etkilediği dikkate alınarak kişiye özel planlanır.

Tedavi genellikle basamaklar halinde ilerler. Bazı hastalarda yalnızca ilaç tedavisi yeterli olurken, bazı hastalarda girişimsel veya cerrahi yöntemler gerekebilir.

İlaç Tedavisi

İlaç tedavisi, koroner arter hastalığının temelini oluşturur ve çoğu hastada ömür boyu devam eder. Bu ilaçlar sadece şikayetleri azaltmakla kalmaz, aynı zamanda kalp krizi ve ani kalp ölümü riskini de düşürür.

Koroner arter hastalığında kullanılan başlıca ilaç grupları şunlardır:

• Kan sulandırıcı ilaçlar: Damar içinde pıhtı oluşumunu önleyerek kalp krizi riskini azaltır.
• Kolesterol düşürücü ilaçlar (statinler): Damar duvarındaki plakların ilerlemesini yavaşlatır, hatta bazı durumlarda gerilemesine katkı sağlar.
• Tansiyon düzenleyici ilaçlar: Kalbin iş yükünü azaltarak kalp kasını korur.
• Kalp hızını ve oksijen ihtiyacını azaltan ilaçlar: Göğüs ağrısını kontrol altına alır ve efor kapasitesini artırır.

İlaçların düzenli ve doğru dozda kullanılması tedavinin başarısı için kritik öneme sahiptir. İlaçların kendi kendine kesilmesi veya düzensiz kullanımı ciddi sonuçlara yol açabilir.

Girişimsel Tedavi (Anjiyoplasti ve Stent)

İlaç tedavisine rağmen şikayetleri devam eden ya da damar darlığı ileri düzeyde olan hastalarda anjiyoplasti ve stent uygulaması gündeme gelir. Bu işlem sırasında kasık veya kol damarından girilerek daralmış koroner damar balonla genişletilir ve damarın açık kalmasını sağlamak için stent yerleştirilir.

Ancak stent, hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz. Damar sertliği süreci devam ettiği için, stent sonrası ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleri mutlaka sürdürülmelidir.

Cerrahi Tedavi (Koroner Bypass Ameliyatı)

Birden fazla damarında ciddi darlık bulunan, ana koroner damarı tutulan veya stent için uygun olmayan hastalarda koroner bypass ameliyatı tercih edilir. Bu yöntemde, tıkalı damarların ilerisine kan akışını sağlamak için vücudun başka bir bölgesinden alınan damarlar kullanılır.

Ameliyat sonrası dönemde de ilaç tedavisi ve düzenli takip büyük önem taşır.

Tedavi Nasıl Seçilir?

Koroner arter hastalığında tedavi kararı; damar tıkanıklığının yaygınlığı, darlıkların yeri, hastanın şikayet düzeyi, eşlik eden hastalıklar ve kalp kasının durumu göz önünde bulundurularak verilir. Bu karar genellikle kardiyoloji ekibi tarafından bütüncül bir değerlendirme ile alınır.

Doğru tedavi seçimi, hem yaşam kalitesini artırır hem de uzun vadeli riskleri belirgin şekilde azaltır.

Koroner Arter Hastalığında Beslenme

Beslenme, hastalığın kontrolünde temel rol oynar. Tuz, doymuş yağ ve şeker tüketimi sınırlandırılmalıdır. Sebze, meyve, balık ve tam tahıllardan zengin bir beslenme modeli tercih edilmelidir. Alkol tüketimi sınırlanmalı, bazı hastalarda tamamen bırakılmalıdır.

Koroner Arter Hastalığında Egzersiz

Düzenli ve kontrollü egzersiz, damar sağlığını korur ve kalbin dayanıklılığını artırır. Yürüyüş gibi hafif aerobik egzersizlerle başlanmalı, program mutlaka hekim kontrolünde planlanmalıdır.

Koroner Arter Hastalığı Önlenebilir mi?

Koroner arter hastalığı büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. Sigaranın bırakılması, kilo kontrolü, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve stres yönetimi ile risk önemli ölçüde azaltılabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

İstirahatle geçmeyen göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, soğuk terleme, bayılma hissi veya çarpıntı acil değerlendirme gerektirir. Bu belirtiler kalp krizinin habercisi olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Koroner arter hastalığı tamamen iyileşir mi?

Kronik bir hastalıktır; ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir.

Stent takıldıktan sonra hastalık biter mi?

Hayır. Stent mevcut darlığı açar ancak damar sertliği süreci devam edebilir. Risk faktörleri kontrol edilmezse yeni darlıklar gelişebilir.

Koroner arter hastalığı kalp yetmezliğine yol açar mı?

Evet. Uzun süre kontrolsüz kalan koroner arter hastalığı kalp kasına zarar vererek kalp yetmezliğine neden olabilir.

Referans: Coronary Artery Disease