Aort Anevrizması

Aort Anevrizması Nedir?

Aort anevrizması, vücuda kan taşıyan ana damarın bir bölümünde genişleme ile karakterize bir durumdur. Bu damar aort olarak adlandırılır. Kalbin sol karıncığından başlar ve göğüsten karın bölgesine doğru uzanır.

Aort vücuttaki en büyük kan damarıdır. Aort anevrizması, aortun duvarı zayıfladığında ve dışarıya doğru şiştiğinde oluşur. Anevrizma zamanla yavaşça büyüyebilir. Aort anevrizması yırtılırsa yaşamı tehdit eden iç kanamaya neden olur.

Aort anevrizmaları genellikle belirgin belirtiler olmadan yavaşça büyür. Bu onları tespit etmeyi zorlaştırır. Bazı anevrizmalar hiçbir zaman yırtılmayabilir. Birçoğu küçük başlar ve küçük kalır. Bazıları yavaşça genişler ve bazıları hızla büyür. Bir aort anevrizmalarının ne kadar hızlı büyüyebileceğini tahmin etmek zordur.

Belirtiler Nelerdir?

Aort anevrizmaları genellikle belirti olmadan yavaşça büyür. Birçok kişi anevrizmasının olduğunu bilmez. Anevrizma büyüdükçe bazı kişiler şikayetleri fark edebilir. Anevrizmanın yol açtığı şikayetler anevrizmalarının yerleşim yerine bağlıdır.

Göğüs aortu anevrizmasının belirtileri şunları içerebilir:

• Sırt ağrısı.
• Nefes almada güçlük.
• Yutma güçlüğü.
• Göğüste ağrı veya rahatsızlık hissi.
• Ses kısıklığı.
• Öksürük.

Karın aortu anevrizmasının belirtileri şunları içerebilir:

• Göbeğin yakınında nabız hissi.
• Karında veya karın tarafında derin, sürekli ağrı.
• Sırt ağrısı.
• Az miktarda yiyecek yedikten sonra tokluk hissi.

Anevrizma büyüdükçe bazı kişiler göbeklerinin yakınında zonklama fark edebilir. Anevrizma yakındaki organlara veya sinirlere baskı yapabilir.

Aort anevrizması genellikle başka bir nedenle yapılan muayene sırasında bulunur. Bunun nedeni durumun nadiren şikayetlere neden olmasıdır. Hekiminiz anevrizmadan şüphelenirse özel testler yaparak bunu doğrulayabilir.

Doktora Ne Zaman Gidilmeli

Hekiminizle iletişime geçin:

• Karınızda veya sırtınızda geçmeyen ağrınız varsa.
• Göbeğinizin yakınında nabız hissi fark ederseniz.
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya yutma güçlüğü yaşıyorsanız.
• Aort anevrizması için risk faktörleriniz varsa ve tarama konusunda endişeleniyorsanız.

112’yi arayın veya bölgenizdeki acil servislere başvurun:

• Karın veya sırtta ani, şiddetli ağrı yaşıyorsanız. Bu ağrı sürekli ve yoğun olabilir.
• Karın ağrısı ile birlikte baş dönmesi, hızlı kalp atışı veya terli, yapışkan cilt yaşıyorsanız. Bunlar yırtılmış anevrizma belirtileri olabilir.
• Göğüste yırtılma veya parçalanma hissi ile birlikte ani, şiddetli ağrı yaşıyorsanız.
• Karın ağrısı ile birlikte ani çöküş veya bilinç kaybından sonra.

Neden Olur?

Aort anevrizmalarının çeşitli nedenleri olabilir. Çoğu yıllar boyunca yavaşça gelişir.

Aortun duvarları normalde güçlü ve esnektir. Ancak belirli faktörler onları zayıflatabilir. Aort zayıfladıkça kan basıncı arter duvarlarına karşı baskı yapar ve bir bölümün balon gibi dışarıya şişmesine neden olabilir.

Genel olarak anevrizmalar aortun herhangi bir yerinde gelişebilir. Çoğu karından geçen aort bölümünde oluşur.

Aort duvarını zayıflatmaya katkıda bulunan birkaç durum vardır. Bunlar ateroskleroz adı verilen damarların sertleşmesini içerir. Yüksek tansiyon da aortun duvarlarına zarar verebilir ve onları zayıflatabilir. Nadiren enfeksiyonlar veya kan damarı iltihabına neden olan durumlar aort anevrizmalarına neden olabilir.

Risk Faktörleri Nelerdir?

Aort anevrizması gelişme riskini artıran belirli faktörler vardır:

• Tütün kullanımı. Sigara içmek aort anevrizmalarının en güçlü risk faktörüdür. Sigara içmek aortun duvarlarını zayıflatabilir.
• Yaş. Aort anevrizmaları 65 yaş ve üzeri kişilerde en sık görülür.
• Cinsiyet. Aort anevrizmaları kadınlara göre erkeklerde daha sık görülür.
• Irk. Aort anevrizmaları beyaz ırktan insanlarda diğer ırklardan insanlara göre daha yaygındır.
• Aile öyküsü. Ailede aort anevrizması öyküsü olması riski artırır.
• Yüksek tansiyon. Yüksek tansiyon aort dahil vücuttaki kan damarlarına zarar verir.
• Yüksek kolesterol. Yüksek kolesterol seviyelerine sahip olmak kan damarlarında plak birikmesine katkıda bulunabilir.
• Periferik arter hastalığı. Bu durum bacaklara ve ayaklara kan taşıyan kan damarlarının daralmasını içerir.
• Ateroskleroz. Arterlerin sertleşmesi ve daralması anevrizma riskini artırır.
• Genetik durumlar. Marfan sendromu veya Ehlers-Danlos sendromu gibi bağ dokusu bozuklukları riski artırır.

Nelere Yol Açar?

Aort duvarında yırtılmalar aort anevrizmalarının ana komplikasyonlarıdır. Yırtılmış aort anevrizması yaşamı tehdit eden iç kanamaya yol açabilir. Genel olarak anevrizma ne kadar büyük ve ne kadar hızlı büyürse yırtılma riski o kadar fazladır.

Yırtılmış anevrizma belirtileri şunları içerebilir:

• Ani, yoğun ve sürekli karın veya sırt ağrısı.
• Sırta veya bacaklara yayılan ağrı.
• Terli, yapışkan cilt.
• Baş dönmesi veya sersemlik.
• Hızlı kalp atışı.
• Düşük tansiyon.
• Bilinç kaybı.
• Nefes darlığı.

Aort anevrizmalarının bir diğer komplikasyonu kan pıhtıları riskidir. Aort anevrizması bölgesinde küçük kan pıhtıları gelişebilir. Bir kan pıhtısı anevrizma iç duvarından kopup vücudun başka bir yerindeki bir kan damarını tıkarsa ağrıya neden olabilir veya bacaklara, ayak parmaklarına, böbreklere veya karın organlarına kan akışını engelleyebilir.

Nasıl Teşhis Edilir?

Hekiminiz ayrıntılı bir tıbbi geçmiş sorar ve fiziksel muayene yapar. Fiziksel muayene sırasında hekiminiz zonklayan bir şişme olup olmadığını kontrol etmek için karnınızı hissedebilir. Göğüs veya karın dinlenebilir.

Testler şunları içerebilir:

• Karın ultrasonu. Bu karın aortu anevrizmalarını teşhis etmek için en yaygın testtir. Bu ağrısız muayene sırasında sırtüstü bir muayene masasında yatarsınız. Karnınıza az miktarda ılık jel uygulanır. Jel vücudunuz ile aortunuzu görmek için kullanılan araç arasındaki hava ceplerini ortadan kaldırmaya yardımcı olur. Bu araca transducer denir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması. Bu ağrısız test aortun net görüntülerini sağlayabilir. Anevrizmalarının boyutunu ve şeklini tespit edebilir. BT taraması sırasında halka şeklinde bir makine içindeki masanın üzerinde uzanırsınız. BT taraması vücudunuzun kesitsel görüntülerini üretmek için X-ışınları üretir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRG). MRG başka bir ağrısız görüntüleme testidir. MRG vücudun resimlerini yapmak için bir manyetik alan ve radyo dalga enerjisi darbeleri kullanır. Tünel şeklinde bir makinenin içine kayan bir masa üzerinde uzanırsınız.
• Ekokardiyogram. Anevrizma göğüs aortundaysa bu test kullanılabilir. Ekokardiyogram kalbin ve aortun görüntülerini oluşturmak için ses dalgaları kullanır. Bu test anevrizmalarının boyutunu gösterebilir ve kalp kapak problemlerini kontrol edebilir.

Nasıl Tedavi Edilir?

Aort anevrizması tedavisi boyutuna ve ne kadar hızlı büyüdüğüne bağlıdır. Hekiminiz dikkatli izleme veya cerrahi önerebilir.

Küçük anevrizmalar için (5.0 cm’nin (50 mm) altında) genellikle tıbbi izleme önerilir. Küçük bir aort anevrizmalarınız varsa hekiminiz onu izlemek için düzenli görüntüleme testleri önerebilir. Testler genellikle teşhisten altı ay sonra yeniden yapılır ve sonra yılda bir kez veya daha sık tekrarlanır.

Cerrahi genellikle şunlar için önerilir:

• Çapı yaklaşık 5-5,5 santimetreden veya 50-55 mm’den büyük olan anevrizmalar.
• Altı ayda 0,5 santimetreden fazla olmak üzere hızla büyüyen anevrizmalar.
• Sızıntı yapan veya semptomlara neden olan anevrizmalar.
• Yırtılma riski yüksek olan anevrizmalar.

Aort anevrizmalarını onarmak için iki ana cerrahi türü kullanılabilir:

• Açık cerrahi. Bu aortun hasarlı bölümünün çıkarılmasını içerir. Greft adı verilen sentetik kumaştan yapılmış bir tüp yerine dikilir. İyileşme bu tür cerrahiden bir ay veya daha fazla sürebilir. Göğüs aortu anevrizmaları için açık kalp ameliyatı gerekebilir.
• Endovasküler cerrahi. Bu daha az invaziv bir prosedürdür. Kateter adı verilen ince bir tüpün ucuna bir greft takılır. Tüp bacaktaki bir arterden içeri sokulur ve aorta doğru ilerletilir. Greft anevrizma bölgesine yerleştirilir. İyileşme süresi genellikle açık cerrahiden daha kısadır.

Her iki cerrahi türünün de riskleri vardır. Hekiminiz sizin için en iyi seçeneği tartışacaktır. Karar anevrizmalarının yerleşim yerine, boyutuna ve genel sağlığınıza bağlıdır.

İlaç tedavisi:

• Beta blokerler. Bu ilaçlar kalp hızını ve kan basıncını düşürür. Bu aort üzerindeki stresi azaltır ve anevrizma büyümesini yavaşlatabilir.
• Statin ilaçları. Bu ilaçlar kolesterolü düşürür ve kan damarlarını etkileyen inflamasyonu azaltabilir.
• Kan basıncı ilaçları. Yüksek tansiyonunuz varsa hekiminiz bunu kontrol etmek için ilaçlar reçete edecektir. Kan basıncını kontrol altında tutmak anevrizma büyümesini yavaşlatmaya yardımcı olur.

Yaşam tarzı değişiklikleri

Aort anevrizmalarını önlemeye veya kötüleşmesini engellemeye yardımcı olmak için şu önerileri deneyin:

• Sigara veya tütün ürünleri kullanmayın. Sigara içmeyi veya tütün çiğnemeyi bırakın. Gerekirse bırakmak için yardım isteyin. Ayrıca pasif içiciliğinden de kaçının.
• Sağlıklı beslenin. Çeşitli meyve ve sebzeler, tam tahıllar, kümes hayvanları, balık ve düşük yağlı süt ürünleri yemeye odaklanın. Doymuş yağ, trans yağlardan kaçının ve tuz tüketimini sınırlayın.
• Kan basıncınızı ve kolesterolünüzü kontrol altında tutun. Hekiminiz ilaç reçete ettiyse talimatlar doğrultusunda alın.
• Düzenli egzersiz yapın. Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik aktivite yapmaya çalışın. Aktif değilseniz yavaş başlayın ve kademeli olarak artırın. Hekiminizle hangi tür ve miktarda egzersizin sizin için güvenli olduğunu konuşun.
• Sağlıklı bir kilo koruyun. Fazla kiloluysa kilo vermek aort üzerindeki stresi azaltabilir.
• Stresi yönetin. Kronik stres kan basıncını artırabilir. Rahatlama teknikleri, meditasyon veya hoşlandığınız aktivitelerle stresi azaltmanın yollarını bulun.

Ek seçenekler

Durumunuzu yönetmeye yardımcı olabilecek diğer adımlar şunlardır:

• Düzenli kontrollere gidin. Aort anevrizmalarınız varsa onu kontrol etmek için düzenli randevulara ihtiyacınız vardır. Kontrollerin sıklığı anevrizmalarınızın boyutuna ve ne kadar hızlı büyüdüğüne bağlıdır.
• İlaçlarınızı reçete edildiği gibi alın. Yüksek tansiyon veya yüksek kolesterolünüz varsa hekiminiz bunları düşürmek için ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçları almak aortun zayıflamış bölgesindeki stresi azaltmaya yardımcı olabilir.
• Semptomları izleyin. Karın, sırt veya göğüs ağrısı gelişirse hemen hekiminizi arayın. Bunlar komplikasyonların veya büyüyen anevrizmalarının belirtileri olabilir.
• Ağır kaldırmaktan kaçının. Ağır kaldırma veya şiddetli fiziksel aktivite kan basıncını ani olarak yükseltebilir ve anevrizma üzerinde stres oluşturabilir. Hekiminizle güvenli aktivite seviyelerini konuşun.

Referans: Aortic aneurysm