Endokardit Profilaksisi, kalbin iç tabakasının veya kapakçıklarının iltihaplanması anlamına gelen “infektif endokardit” hastalığını önlemek amacıyla uygulanan koruyucu bir tedavi yöntemidir. Bazı tıbbi işlemler veya diş müdahaleleri sırasında ağız içindeki ya da vücudun diğer bölgelerindeki bakteriler kan dolaşımına karışabilir. Sağlıklı bir kalpte bu bakteriler genellikle sorun yaratmadan temizlenir ancak kalp kapakçığında bozukluk veya protez kapak olan kişilerde bu bakteriler kalbe tutunarak ciddi bir enfeksiyona yol açabilir.
Profilaksi uygulaması aslında işlemden kısa bir süre önce alınan tek dozluk bir antibiyotik tedavisidir. Bu önlem her hastaya değil sadece kalp yapısı nedeniyle yüksek risk altında olan kişilere uygulanır.
Endokardit Profilaksisi Nedir?
Endokardit profilaksisi, bazı kalp hastalıkları olan kişilerde, belirli tıbbi veya diş işlemleri sırasında kalp kapaklarını ve kalbin iç yüzeyini enfeksiyondan korumak amacıyla önleyici tedbirler alınmasıdır. Bu yaklaşım, bakterilerin kana karışarak kalpte enfeksiyon oluşturma riskini azaltmayı hedefler.
Kimler Risk Altındadır ve Kimlere Uygulanmalıdır?
Geçmişte kalp kapak hastalığı olan herkese antibiyotik verilmesi önerilirdi ancak güncel tıbbi rehberler bu kuralı sadece en yüksek riskli gruplarla sınırlamıştır. Endokardit profilaksisi şu kişilere önerilir:
- Protez Kalp Kapağı Olanlar: Kalbine yapay kapak takılmış veya kapak tamiri sırasında protez materyal kullanılmış kişiler bu gruptadır.
- Geçmişte Endokardit Geçirenler: Daha önce kalp içi iltihabı yaşamış olan kişilerin tekrar bu hastalığa yakalanma riski çok yüksektir.
- Belirli Doğuştan Kalp Hastalıkları: Kalbi delik olan veya doğuştan gelen bazı yapısal bozuklukları bulunan hastalar için bu önlem kritiktir.
- Kalp Nakli Yapılanlar: Nakil sonrası kalp kapakçığında sorun gelişen hastalar risk altındadır.
Sıradan kalp kapak çökmesi (mitral valf prolapsusu) veya hafif kapak yetmezliği olan kişilerde eğer yukarıdaki özelliklerden biri yoksa artık rutin olarak antibiyotik profilaksisi önerilmemektedir.
Hangi İşlemlerden Önce Önlem Alınmalıdır?
Vücutta kanamaya yol açabilecek ve bakterilerin kana karışma ihtimali olan belirli girişimlerden önce bu koruma sağlanmalıdır. Özellikle diş hekimliği uygulamaları bu konuda başı çekmektedir:
Diş İşlemleri
Diş eti dokusunun üzerinde işlem yapılan veya diş kökü bölgesine müdahale edilen tüm işlemlerde profilaksi gereklidir. Diş çekimi, kanal tedavisi ve diş taşı temizliği gibi kanamaya yol açabilecek durumlar buna örnektir. Ancak rutin röntgen çekimi veya hareketli protez ayarı gibi kanamasız durumlarda antibiyotiğe gerek duyulmaz.
Diğer Girişimler
Solunum yolu üzerinde yapılan cerrahi müdahaleler veya enfeksiyonlu bir bölgeye yapılan cerrahi işlemlerde de doktorunuzun kararıyla profilaksi uygulanabilir. Normal endoskopi veya kolonoskopi gibi işlemler sırasında ise genellikle rutin profilaksi önerilmez.
Profilaksi Nasıl Uygulanır?
Koruyucu antibiyotik tedavisi genellikle işlemden 30 ile 60 dakika önce tek doz olarak ağız yoluyla alınır. En sık tercih edilen ilaç grubu penisilin türevleridir. Eğer hastanın penisiline karşı alerjisi varsa doktoru farklı gruptan uygun bir antibiyotik reçete eder. İşlem bittikten sonra tekrar doz alınmasına genellikle gerek duyulmaz.
Burada en önemli nokta antibiyotiğin mutlaka işlemden önce kana karışmış olması gerektiğidir. İşlem bittikten sonra alınan antibiyotiğin koruyuculuğu oldukça düşüktür.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden her işlemde antibiyotik kullanmıyoruz?
Gereksiz antibiyotik kullanımı vücutta dirençli bakterilerin oluşmasına neden olabilir. Ayrıca antibiyotiklerin alerjik reaksiyon gibi yan etki riskleri vardır. Bu nedenle sadece gerçekten riskli olan hastalarda bu yöntem tercih edilir.
Diş fırçalamak riskli midir?
Aslında kana bakteri karışması sadece dişçide olmaz. Sert diş fırçalama veya sakız çiğneme sırasında da küçük miktarlarda bakteri kana karışabilir. Bu yüzden endokardit riskini azaltmanın en iyi yolu profilaksiden ziyade mükemmel bir ağız ve diş sağlığına sahip olmaktır.
İlacı içmeyi unutursam ne yapmalıyım?
Eğer işlemden önce ilacı almayı unuttuysanız işlemden sonraki ilk 2 saat içinde ilacı almanızın hala bir miktar koruyuculuk sağlayabileceği bilinmektedir. Ancak en doğrusu işlemi planlarken doktorunuza danışmaktır.
