Kardiyomiyopati, kalp kasının yapısını ve işlevini etkileyen bir hastalık grubudur. Kalp kası zayıflayabilir, kalınlaşabilir veya sertleşebilir ve bu durum kanın etkili pompalanmasını zorlaştırabilir.
Nedenleri arasında genetik yatkınlık, geçirilmiş enfeksiyonlar, uzun süreli hipertansiyon, kalp krizi sonrası hasar veya alkol kullanımı yer alabilir. Bazı durumlarda kesin neden saptanamayabilir.
Belirtiler kardiyomiyopatinin tipine göre değişir. Nefes darlığı, çarpıntı, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik ve bayılma görülebilir. İleri vakalarda kalp yetmezliği gelişebilir.
Tedavi kalbin yükünü azaltmaya ve komplikasyon riskini düşürmeye yöneliktir. İlaç tedavisi, yaşam tarzı düzenlemeleri ve bazı kardiyomiyopati hastalarında cihaz veya girişimsel tedaviler uygulanabilir.
Kardiyomiyopati nedir?
Kardiyomiyopati, kalp kasınızın yapısının veya çalışma biçiminin bozulduğu bir kalp hastalığı grubudur. Kalp kası zamanla zayıflayabilir, kalınlaşabilir ya da sertleşebilir. Bu değişiklikler, kalbinizin vücudunuza yeterince kan pompalamasını zorlaştırır.
Bazı kişilerde kardiyomiyopati uzun süre belirti vermeyebilir. Ancak ilerleyen dönemlerde nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, ritim bozuklukları ve kalp yetmezliğine yol açabilir.
Kardiyomiyopati türleri nelerdir?
Kardiyomiyopati tek bir hastalık değildir. Kalp kasında ortaya çıkan değişikliğin tipine göre farklı türleri vardır.
- Dilate kardiyomiyopati, en sık görülen kardiyomiyopati türüdür. Kalbiniz özellikle sol alt odacıkta (sol ventrikül) genişler ve kasılma gücü azalır. Kalp her atımda yeterince kan gönderemez. Dilate kardiyomiyopati kalp yetmezliğinin en sık nedenlerinden biridir, ancak ilaç tedavisiyle çoğu hastada kontrol altına alınabilir.
- Hipertrofik kardiyomiyopati, kalp kasının normalden daha kalın hale gelmesidir. Özellikle kalbin içindeki duvar (septum) kalınlaşabilir. Kalp kası kalınlaştıkça kalbin gevşemesi zorlaşır ve bazen kanın kalpten çıkışı kısmen engellenir. Bu hastalık çoğu zaman genetiktir. Ailede benzer hastalık veya ani kalp ölümü öyküsü varsa bu durum özellikle önemlidir.
- Restriktif kardiyomiyopati, kalp kasının sertleşmesidir. Kalp yeterince genişleyemez ve dolamaz. Pompalama gücü bazen korunmuş olsa bile kalp dolamadığı için dolaşım bozulur. Amiloidoz gibi bazı hastalıklar bu tabloya neden olabilir.
- Aritmojenik sağ ventrikül kardiyomiyopatisi, kalbin sağ alt odacığındaki kas dokusu zamanla yağlı ve lifli dokuya dönüşmesidir. Bu değişiklikler ciddi ritim bozukluklarına yol açabilir. Çoğu zaman kalıtsaldır ve genç yaşlarda görülebilir.
- Takotsubo kardiyomiyopatisi (kırık kalp sendromu), şiddetli duygusal veya fiziksel stres sonrası ortaya çıkan bir durumdur. Kalbin bir bölümü geçici olarak zayıflar. Kalp krizi benzeri belirtiler verir ancak kalp damarları normaldir. Çoğu hastada kalp fonksiyonu haftalar veya aylar içinde tamamen düzelir.
Kardiyomiyopati belirtileri nelerdir?
Belirtiler hastalığın türüne ve şiddetine göre değişir. Bazı kişilerde hiç belirti olmayabilir. Ancak aşağıdaki şikayetlerden bir veya birkaçı sizde varsa değerlendirme gerekir:
- Eforla veya istirahatte nefes darlığı
- Çabuk yorulma, halsizlik
- Ayak bilekleri ve bacaklarda şişlik (ödem)
- Kalp çarpıntısı
- Baş dönmesi veya bayılma
- Göğüste ağrısı
Belirtiler yavaş yavaş ortaya çıkabilir ve zamanla artabilir.
Kardiyomiyopati neden olur?
Kardiyomiyopatinin nedeni her zaman net olmayabilir. Ancak sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Genetik yatkınlık
- Kalp krizi veya koroner damar hastalığı
- Uzun süre kontrolsüz yüksek tansiyon
- Kalp kapak hastalıkları
- Aşırı ve uzun süreli alkol kullanımı
- Bazı kemoterapi ilaçları
- Kalp kası iltihabı (miyokardit)
- Amiloidoz gibi sistemik hastalıklar
Bazı durumlarda hiçbir neden bulunamaz. Bu durumda “idiyopatik kardiyomiyopati” denir.
Kardiyomiyopati tanısı nasıl konur?
Tanı, şikayetleriniz ve yapılan tetkiklerle konur.
En sık kullanılan testler:
- EKG. Kalbin elektriksel aktivitesi değerlendirilir
- Ekokardiyografi. Kalbin yapısı ve pompalama gücü ölçülür
- Kan testleri. Kalp yetmezliği ve altta yatan nedenler araştırılır
- Kardiyak MR. Kalp kası detaylı incelenir
- Holter. Günlük ritim bozuklukları saptanır
Bazı hastalarda genetik testler de gerekebilir.
Kardiyomiyopati nasıl tedavi edilir?
Kardiyomiyopati tedavisinde:
- İlaçlar
- Gerekirse kalp pili veya şok pili
- Bazı durumlarda girişimsel veya cerrahi yöntemler kullanılabilir.
Her hasta için tedavi planı kişiye özeldir ve kardiyomiyopati türüne ve belirtilerinize göre değişir.
Kardiyomiyopatiniz varsa ama hiçbir belirti yaşamıyorsanız, ilaç tedavisine gerek olmayabilir. Ancak düzenli takip çok önemlidir. Yılda bir iki kez ekokardiyografi ve EKG yapılır. Belirtiler başlarsa tedaviye başlanır.
Dilate kardiyomiyopatiniz varsa ve kalp yetmezliği belirtileri başlamışsa ilaçlar kullanılır.
Kardiyomiyopatiniz ritim bozukluklarına neden oluyorsa ritim bozukluğu ilaçları başlanır.
Hipertrofik kardiyomiyopatiniz varsa ve kalınlaşmış kas kan akışını engelliyorsa, egzersizde nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma yaşarsınız.
Bu durumda iki seçenek vardır:
- Alkol septal ablasyon. Kasığınızdan ince bir kateter kalbe ilerletilir. Kalınlaşmış kasa alkol enjekte edilir. Bu bölge küçülür ve kan akışı düzelir. Ameliyat gerektirmeyen bir yöntemdir.
- Septal miyektomi. Açık kalp ameliyatıyla kalınlaşmış kas çıkarılır. Daha invazivdir ama çok etkilidir. Genellikle genç ve aktif kişilerde tercih edilir.
Her iki yöntem de belirtileri önemli ölçüde azaltır.
Bazı durumlarda ani kalp durması riski yüksektir:
- Hipertrofik kardiyomiyopatiniz varsa ve ailenizde ani ölüm öyküsü varsa
- Aritmojenik kardiyomiyopatiniz varsa
- Dilate kardiyomiyopatiniz çok ilerlemiş ve kalbinizin pompalama gücü çok düşükse
- Tehlikeli ritim bozuklukları yaşıyorsanız
Bu durumlarda ICD (defibrilatör) takılması önerilir. ICD göğsünüze küçük bir cerrahi işlemle yerleştirilir. Sürekli kalp ritminizi izler. Tehlikeli bir ritim bozukluğu başlarsa otomatik olarak elektrik şoku verir ve ritmi düzeltir.
ICD takmak korkutucu gelebilir ama hayat kurtarıcıdır. Birçok kişi cihazla normal yaşar. Cihaz arka planda çalışır, genellikle fark etmezsiniz. Şok vermesi nadir olur ama verdiğinde hayatınızı kurtarır.
Bazı kardiyomiyopati türlerinde kalp çok yavaş atar. Bu durumda kalp pili takılır. Kalp pili kalp hızını düzenler ve yeterli kan akışını sağlar.
Diğer tüm tedaviler yeterli gelmiyorsa ve kalbiniz çok zayıfsa kalp nakli düşünülebilir. Nakil öncesinde bazen mekanik kalp pompası (LVAD) takılır. Bu cihaz kalbin kan pompalamasına yardımcı olur.
Günlük yaşamda nelere dikkat edilmeli?
Tedavinin önemli bir parçası yaşam tarzıdır.
- Tuz tüketimini azaltın
- Sigarayı bırakın
- Alkolü sınırlayın
- Doktorunuzun önerdiği düzeyde egzersiz yapın
- İlaçlarınızı düzenli kullanın
- Kontrollerinizi aksatmayın
Referans: Cardiomyopathy
