Atriyal Fibrilasyon Nedir?
Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarında düzensiz ve genellikle hızlı kalp ritmi ile karakterize bir durumdur. Bu durum Afib veya AF olarak da adlandırılır.
Atriyal fibrilasyonda, kalbin üst iki odası düzensiz bir şekilde çalışır. Bu odalar alt odacıklarla koordineli çalışamaz. Sonuç olarak kalp yeterince etkili pompalama yapamaz.
Atriyal fibrilasyon kan pıhtılarının oluşmasına neden olabilir. Bu pıhtılar kalpten vücudun diğer bölümlerine gidebilir ve kan akışını engelleyebilir. Bu durum inme, kalp yetmezliği ve diğer kalple ilgili komplikasyonlara yol açabilir. Atriyal fibrilasyonu olan çoğu kişi ilaçlar ve diğer tedavilerle normal yaşam sürdürebilir.
AF tedavi edilebilir bir durumdur ve erken fark edildiğinde kontrol altına alınması çok daha kolaydır.
Hazırladığım bu video ile AF hakkında daha detaylı bilgi edinebilirsiniz.
Atriyal Fibrilasyon Belirtileri
Atriyal fibrilasyonlu bazı kişiler hiçbir şikayet yaşamaz. Durum, rutin bir muayene sırasında tesadüfen keşfedilebilir.
Ayrıca AF her insanda aynı şekilde görülmez. Bazı kişilerde ataklar gelip geçer; birkaç dakika ya da birkaç saat sürer ve kalp kendiliğinden normale döner. Bu duruma paroksismal AF denir. Bazı kişilerde ise ritim bozukluğu daha uzun sürer ve tedavi olmadan normale dönmez; buna persistan AF adı verilir. AF uzun süre devam ederse kalıcı hale gelir ve ritim artık normale dönmez. Bu duruma da kalıcı AF (permanent AF) denir.
Atriyal fibrilasyonun neden olabileceği şikayetler şunları içerebilir:
- Kalp çarpıntısı – kalbin çok hızlı, düzensiz veya çırpınan bir şekilde attığı hissi.
- Göğüs ağrısı veya rahatsızlığı.
- Baş dönmesi veya sersemlik.
- Yorgunluk.
- Nefes darlığı, özellikle fiziksel aktivite sırasında.
- Zayıflık hissi.
Doktora Ne Zaman Gidilmeli
Aşağıdaki durumlarda doktora görünün:
- Kalp çarpıntısı, göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşıyorsanız.
- Yorgunluk veya baş dönmesi gibi yeni veya kötüleşen semptomlar fark ederseniz.
- Zaten atriyal fibrilasyon tanısı aldıysanız ve şikayetleriniz değişiyorsa.
Aşağıdaki durumlarda 112’yi arayın veya bölgenizdeki acil servislere başvurun:
- Şiddetli göğüs ağrısı yaşıyorsanız. Bu kalp krizi belirtisi olabilir.
- Ani şiddetli baş ağrısı, yüzde veya kollarda zayıflık veya konuşma güçlüğü yaşıyorsanız. Bunlar inme (felç) belirtileri olabilir.
- Bayılma veya bilinç kaybı yaşadıktan sonra.
Atriyal Fibrilasyon Neden Olur?
Atriyal fibrilasyonun çeşitli nedenleri olabilir. Çoğu durumda, kalbi etkileyen başka bir sağlık sorununun sonucudur.
Genel olarak, kalp kasındaki hasar veya anormallikler atriyal fibrilasyona neden olabilir. Kalbin elektrik sinyalleri düzgün çalışmadığında, üst odacıklar düzensiz kasılır. Bu düzensiz kasılmalar kan akışını yavaşlatır ve kanın kalpte göllenmesine neden olabilir.
Normal bir kalpte, elektrik sinyalleri düzenli bir yol izler. Bu yol kalbin üst odacıklarından alt odacıklarına gider. Sinyaller kalbin düzenli ve koordineli bir şekilde pompalama yapmasını sağlar. Atriyal fibrilasyonda bu elektrik sinyalleri düzensiz ve kaotik hale gelir.
Kalbin yapısını etkileyen birçok durum atriyal fibrilasyona katkıda bulunabilir. Bunlar yüksek tansiyon, kalp kapak hastalıkları, kalp krizi geçirme öyküsü ve doğuştan kalp kusurlarını içerir. Kalp dışındaki bazı durumlar da atriyal fibrilasyonu tetikleyebilir. Bunlar arasında tiroid problemleri, akciğer hastalıkları, fazla kilo ve uyku apnesi yer alır.
Risk Faktörleri
Atriyal fibrilasyon riskini artıran belirli faktörler vardır:
- Yaş. Atriyal fibrilasyon yaşla birlikte daha yaygın hale gelir. 60 yaş üzerindeki kişilerde risk önemli ölçüde artar.
- Kalp hastalığı. Koroner arter hastalığı, kalp kapak problemleri, kalp yetmezliği veya kalp ameliyatı geçirme öyküsü riski artırır.
- Yüksek tansiyon. Kontrol edilmeyen yüksek tansiyon kalp üzerinde baskı oluşturur ve atriyal fibrilasyon riskini artırır.
- Obezite. Aşırı kilolu olmak atriyal fibrilasyon riskini önemli ölçüde artırır.
- Alkol kullanımı. Aşırı alkol tüketimi atriyal fibrilasyonu tetikleyebilir. Hatta tek seferlik aşırı içki bile bir epizoda yol açabilir.
- Aile öyküsü. Ailede atriyal fibrilasyon öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.
- Uyku apnesi. Bu durum atriyal fibrilasyon riskini artırır. Tedavi edilmediğinde risk daha da artar.
- Diğer kronik hastalıklar. Diyabet, akciğer hastalığı veya tiroid problemleri riski artırabilir.
Atriyal Fibrilasyon Nelere Yol Açabilir?
Atriyal fibrilasyonun en ciddi komplikasyonu inmedir. Düzensiz kalp ritmi kan pıhtılarının oluşmasına neden olabilir. Bir pıhtı kalpten kopup beyne giderse inmeye neden olur.
İnme riski:
- Atriyal fibrilasyonlu kişilerde inme riski beş kat daha yüksektir.
- Bu inmeler genellikle daha ciddidir ve daha fazla sakatlığa neden olur.
- Risk yaşla birlikte artar ve diğer risk faktörleri ile daha da yükselir.
Diğer komplikasyonlar şunları içerebilir:
- Kalp yetmezliği. Kalp uzun süre düzensiz çalıştığında zayıflayabilir. Bu durum kalp yetmezliğine yol açar ve kalp vücudun ihtiyaçlarını karşılayacak kadar kan pompalayamaz.
- Yorgunluk ve egzersiz kapasitesinde azalma. Düzensiz kalp ritmi fiziksel aktiviteyi zorlaştırabilir ve sürekli yorgunluğa neden olabilir.
- Bilişsel bozukluk. Bazı çalışmalar atriyal fibrilasyonun hafıza problemleri ve demans riskinde artışla ilişkili olduğunu gösterir.
- Yaşam kalitesinde azalma. Semptomlar günlük aktiviteleri etkileyebilir ve anksiyete veya depresyona yol açabilir.
Atriyal Fibrilasyon Nasıl Teşhis Edilir?
Hekiminiz ayrıntılı bir tıbbi geçmiş sorar ve fiziksel muayene yapar. Muayene sırasında nabzınız kontrol edilir ve kalp dinlenir. Düzensiz bir ritim atriyal fibrilasyon olduğunu gösterebilir.
Testler şunları içerebilir:
- Elektrokardiyogram (EKG). Bu ağrısız test kalpteki elektrik aktivitesini ölçer. Göğsünüze, kollarınıza ve bacaklarınıza küçük elektrotlar yerleştirilir. EKG kalp ritim problemlerini tespit edebilir ve atriyal fibrilasyonu teşhis etmenin ana yoludur.
- Holter monitörü. Bu taşınabilir cihaz 24 saat veya daha uzun süre kalp aktivitenizi kaydeder. Cihazı takarsınız ve normal aktivitelerinizi yaparsınız. Cihaz gelip geçici semptomları yakalayabilir.
- Olay kaydedici. Bu cihaz Holter monitörüne benzer ancak daha uzun süre, genellikle 30 gün takılır. Semptom yaşadığınızda bir düğmeye basarsınız ve cihaz o anı kaydeder.
- Ekokardiyogram. Bu test kalbin yapısını ve işlevini görmek için ses dalgaları kullanır. Ultrason probunu göğsünüzün üzerine yerleştirir. Test kalp kapak problemlerini, kan pıhtılarını ve kalbin pompalama gücünü gösterebilir.
- Kan testleri. Kan testleri tiroid problemlerini veya atriyal fibrilasyona katkıda bulunabilecek diğer maddeleri kontrol edebilir. Ayrıca böbrek fonksiyonunu ve elektrolitlevelerini değerlendirmeye yardımcı olur.
- Göğüs röntgeni. Röntgen kalp ve akciğerlerin görüntüsünü sağlar. Kalp yetmezliği veya akciğer problemleri gibi durumları kontrol edebilir.
Atriyal Fibrilasyon Tedavisi
Atriyal fibrilasyon tedavisi ritmi kontrol etmeyi, kalp hızını yönetmeyi ve kan pıhtılarını önlemeyi hedefler. Hekiminiz semptomlarınıza, atriyal fibrilasyonun ne kadar sürdüğüne ve genel sağlığınıza göre en iyi tedavi planını önerir.
Tedavi kalp ritmini normale döndürmeyi içerebilir. Buna ritim kontrolü denir. Kalp ritmi normale döndürülemezse tedavi kalp hızını kontrol etmeyi amaçlar. Buna hız kontrolü denir. Her iki yaklaşım da kan pıhtılarını önlemek için ilaçları içerir.
Atriyal fibrilasyon için reçete edilen ilaçlar şunları içerir:
- Kan sulandırıcılar. Bu ilaçlar kan pıhtılarını ve inmeyi önlemeye yardımcı olur. Warfarin, apiksaban, dabigatran, edoksaban ve rivaroksaban yaygın seçeneklerdir. Bu ilaçlar kanama riskini artırır, bu nedenle yakın takip gerekir.
- Kalp hızı kontrol ilaçları. Beta blokerler, kalsiyum kanal blokerleri ve digoksin kalp hızını yavaşlatır. Bu ilaçlar semptomları iyileştirebilir ancak ritmi normale döndürmez.
- Kalp ritmi kontrol ilaçları. Bu ilaçlara antiaritmikler denir. Amiodaron, flekainid, propafenon ve sotalol normal ritmi korumaya yardımcı olabilir. Bu ilaçların yan etkileri olabilir ve yakın takip gerektirir.
Prosedürler ve cerrahi:
- Elektriksel kardiyoversiyon. Bu prosedür göğse elektrik şoku vererek kalp ritmini sıfırlar. Genellikle kısa süreli anestezi altında yapılır. Prosedür hızlı etkilidir ancak atriyal fibrilasyon geri gelebilir.
- Ablasyon. Bu prosedür kalpteki anormal elektrik sinyallerini yok eder. İnce bir tüp damardan kalbe ilerletilir. Radyo frekans enerjisi veya kriyoterapi küçük skar dokusu oluşturmak için kullanılır. Bu skar dokusu anormal sinyalleri bloke eder.
- Labirent prosedürü. Bu kalp ameliyatı sırasında yapılan bir prosedürdür. Cerrahi kesilerde veya enerji kaynakları kullanılarak skar dokusu oluşturulur. Elektrik sinyalleri için bir labirent oluşturulur ve böylece normal ritim restore edilir.
- LAA Kapama. Kan sulandırıcı kullanamayan hastalarda sol atriyal apendiks (LAA) kapama yöntemi önemli bir seçenektir. Kateter yoluyla yapılan işlemde özel bir tıkaç ile LAA ağzı kapatılır, böylece inme riski azaltılır.
- AV nod ablasyonu. Diğer tedaviler işe yaramazsa bu prosedür düşünülebilir. AV nod kalbin elektrik sinyallerini ileten bölgesidir. Bu düğüm yok edilir ve kalıcı bir kalp pili yerleştirilir. Bu prosedür kalp hızını kontrol eder ancak kalıcı bir kalp pili gerektirir.
Yaşam tarzı değişiklikleri
Atriyal fibrilasyonu yönetmeye ve komplikasyon riskini azaltmaya yardımcı olmak için şu önerileri deneyin:
- Sağlıklı beslenin. Meyve, sebze, tam tahıllar, yağsız proteinler ve düşük yağlı süt ürünlerinden oluşan çeşitli gıdalar yemeye odaklanın. Doymuş yağ, trans yağ ve tuzdan kaçının. Akdeniz diyeti veya DASH diyeti gibi kalp sağlıklı diyet planlarını düşünün.
- Düzenli egzersiz yapın. Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik aktivite yapmaya çalışın. Aktif değilseniz yavaş başlayın ve kademeli olarak artırın. Sağlık hizmeti sağlayıcınızla hangi tür ve miktarda egzersizin sizin için güvenli olduğunu konuşun.
- Sağlıklı bir kilo koruyun. Fazla kiloluysa kilo vermek atriyal fibrilasyon semptomlarını iyileştirebilir. Hatta mütevazı bir kilo kaybı bile fark yaratabilir.
- Tansiyonunuzu ve kolesterolünüzü kontrol altında tutun. Hekiminiz ilaç reçete ettiyse talimatlar doğrultusunda alın. Tansiyonunuzu düzenli olarak kontrol edin.
- Alkol ve kafein tüketimini sınırlayın. Alkol ve kafein atriyal fibrilasyonu tetikleyebilir. Bazı kişilerde bunları tamamen kaçınmak gerekebilir. Sağlık hizmeti sağlayıcınızla güvenli tüketim seviyelerini tartışın.
- Sigara ve tütün kullanmayın. Sigara kalp hastalığı riskini artırır ve atriyal fibrilasyonu kötüleştirir. Bırakmak için yardım isteyin.
- Stresi yönetin. Stres atriyal fibrilasyon epizotlarını tetikleyebilir. Meditasyon, derin nefes egzersizleri, yoga veya hoşlandığınız aktivitelerle stresi azaltmanın yollarını bulun.
Ek seçenekler
Durumunuzu yönetmeye yardımcı olabilecek diğer adımlar şunlardır:
- İlaçlarınızı reçete edildiği gibi alın. Hekiminizle konuşmadan dozu ayarlamayın. İlaçlarınızın değiştirilmesi gerektiğini hissediyorsanız hekiminizle konuşun.
- Düzenli kontrollere gidin. Atriyal fibrilasyonunuz varsa durumunuzu takip etmek için düzenli randevulara ihtiyacınız vardır. Kontrollerin sıklığı durumunuzun ciddiyetine ve tedavi planınıza bağlıdır.
- Yeterli uyku alın. Uyku eksikliği atriyal fibrilasyonu tetikleyebilir. Her gece yeterli dinlenme aldığınızdan emin olun. Uyku apneniz varsa tedavi ettirin.
- Bir tıbbi uyarı bilezliği takın. Bu acil durum personelinin başka bir atriyal fibrilasyon epizodu yaşarsanız sizi nasıl doğru tedavi edeceğini bilmesine yardımcı olur.
- Semptomları izleyin. Yeni veya kötüleşen semptomlar fark ederseniz hemen sağlık hizmeti sağlayıcınızı arayın. Kalp çarpıntısı, göğüs ağrısı veya nefes darlığı önemli değişikliklerdir.
Sık Sorulan Sorular
Atriyal fibrilasyon ilerler mi?
Atriyal Fibrilasyon (AF), tedavi edilmezse zamanla ilerleme eğilimi gösteren bir hastalıktır. Bu ritim bozukluğu genellikle kısa ve kendiliğinden geçen ataklar (paroksismal AF) şeklinde başlar. Ancak bu ataklar zamanla sıklaşır ve giderek daha uzun sürer; hatta bazen kalıcı hale gelir (persistan veya kalıcı AF). Bu ilerleme, kalbinizin kulakçıklarındaki elektriksel ve yapısal değişikliklerin artmasından kaynaklanır.
Atriyal fibrilasyon spor yapmaya engel midir?
Atriyal Fibrilasyon (AF) tanısı almanız, spor yapmaya tamamen engel değildir, ancak dikkatli olmanız gerekir. Kalbinizin ritmi kontrol altındaysa ve hızınız normal sınırlardaysa, genellikle orta düzeyde egzersiz yapmanız sağlığınız için faydalıdır. Hatta düzenli ve uygun egzersiz, AF’yi tetikleyen obezite ve yüksek tansiyon gibi risk faktörlerini azaltarak ritim bozukluğunuzun kontrolüne yardımcı olur. Ancak ağır, rekabetçi sporlar veya kalp hızınızı çok artıran yoğun aktiviteler AF ataklarını tetikleyebilir.
Atriyal fibrilasyon yaşam süresini kısaltır mı?
Atriyal Fibrilasyon (AF), kendiliğinden yaşam süresini belirgin şekilde kısaltmaz; ancak tedavi edilmediğinde yol açtığı ciddi komplikasyonlar (felç ve kalp yetmezliği) yaşam sürenizi ve kalitenizi olumsuz etkiler. Kalp ritmi bozukluğunun asıl tehlikesi, beyne pıhtı atma riskini 5 kat artırması ve uzun vadede kalp yetmezliğine neden olabilmesidir. Tedavinize sadık kalmanız, sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmeniz, AF’nin potansiyel olumsuz etkilerini ortadan kaldırır ve uzun, sağlıklı bir yaşam sürmenizi sağlar.
Atriyal fibrilasyonda nabız kaç olur?
Atriyal Fibrilasyon (AF) sırasında nabzınızın hızı büyük değişkenlik gösterir ve genellikle düzensizdir. Normalde nabzınız dakikada 60 ila 100 arasında atar. AF’de ise kalbinizin üst odacıkları (kulakçıklar) çok hızlı (dakikada 300-600 kez) titreşir; alt odacıklar (karıncıklar) ise bu kaotik sinyallerin bir kısmını alır ve genellikle düzensiz bir şekilde dakikada 100’ün üzerinde atar.
Sözlük
Atriyum Nedir?
Atriyum, kalbinizin üst kısmında yer alan ve kulakçık olarak da bilinen iki odacıktır. Vücuttan ve akciğerlerden gelen kanı ilk olarak atriyumlar toplar. Bu odacıklar, kanı alt odacıklar olan ventriküllere (karıncıklara) itmekle görevlidir. Atriyal Fibrilasyon, adını kalbin bu üst odacıklarındaki düzensiz elektrik aktivitesinden alır.
Ventrikül Nedir?
Ventrikül, kalbinizin alt kısmında yer alan ve karıncık olarak da bilinen iki ana pompalama odacığıdır. Ventriküller, atriyumlardan gelen kanı alır ve güçlü kasılmalarla vücudun geri kalanına (sol ventrikül) ve akciğerlere (sağ ventrikül) pompalar. AF, ventriküllere iletilen düzensiz sinyaller nedeniyle bu odacıkların da hızlı ve düzensiz atmasına neden olur.
Fibrilasyon Nedir?
Fibrilasyon, kalp kasının veya kas liflerinin senkronize bir şekilde kasılamaması, yani düzensiz ve titreşimli hareket etmesi durumudur. Bu, etkili bir kasılma ve pompalama yerine, sadece titreme şeklinde zayıf bir hareket yaratır. Atriyal Fibrilasyonda, kalbin üst odacıkları (atriyumlar) bu şekilde titreşir ve kanı düzgün pompalama yeteneğini kaybeder.
Atriyal Nedir?
Atriyal, Latince kökenli bir terim olup, kalbin atriyumları ile ilgili anlamına gelir. Yani, “atriyal fibrilasyon” terimi, sorunun kalbin üst odacıkları olan atriyumlarda ortaya çıktığını ve bu odacıkların düzensiz bir şekilde titreştiğini belirtir. Kalp ritmi bozukluklarını tanımlarken, sorunun kaynağını göstermek için bu terimi kullanırız.
Kalp ritim bozukluğu nedir yazısını buradan okuyabilirsiniz.
Yaşam tarzı, Beslenme, Spor’un Atriyal Fibrilasyona Etkileri
Atriyal Fibrilasyon Ablasyonu (AF Ablasyon)
Referans: Atrial Fibrillation
