Atriyal Fibrilasyon Nedir?
Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıkları olan kulakçıkların düzensiz ve çoğu zaman hızlı çalıştığı bir ritim bozukluğudur. Kısaca AF olarak adlandırılır. Çarpıntı, nefes darlığı ve çabuk yorulmaya neden olabilir, ancak bazı hastalarda hiçbir belirti vermeden de ortaya çıkabilir.
Atriyal fibrilasyonun önemi yalnızca kalp ritmini bozması değildir. AF sırasında kulakçıkların düzenli kasılmaması kalp içinde pıhtı oluşma riskini artırabilir ve uygun hastalarda inme riskine karşı koruyucu tedavi gerekebilir.
Atriyal Fibrilasyon Neden Olur?
Atriyal fibrilasyon yaşla birlikte daha sık görülür. Yüksek tansiyon, kalp kapak hastalıkları, koroner damar hastalığı, kalp yetmezliği ve kalp kasını etkileyen bazı hastalıklar AF gelişimini kolaylaştırabilir.
Obezite, uyku apnesi, diyabet, tiroid hastalıkları ve aşırı alkol tüketimi de atriyal fibrilasyon ile ilişkili olabilir. Bununla birlikte bazı hastalarda belirgin bir kalp hastalığı olmadan da AF gelişebilir.
Atriyal Fibrilasyon Belirtileri Nelerdir?
Atriyal fibrilasyonun en sık belirtisi çarpıntıdır. Hastalar kalbin hızlı, düzensiz veya teklemeli attığını hissedebilir.
Nefes darlığı, halsizlik, çabuk yorulma, göğüste rahatsızlık hissi, baş dönmesi ve egzersiz kapasitesinde azalma da görülebilir. Bazı hastalarda ise atriyal fibrilasyon herhangi bir yakınma oluşturmadan rutin EKG sırasında fark edilir.
AF bazı kişilerde kısa süreli ataklar halinde ortaya çıkıp kendiliğinden sonlanabilir. Bazı hastalarda ise ritim bozukluğu günlerce devam edebilir veya zaman içinde kalıcı hale gelebilir.
Atriyal Fibrilasyon Tehlikeli midir?
Atriyal fibrilasyonda üzerinde durulan en önemli konulardan biri inme riskidir. Kulakçıkların düzenli kasılamaması nedeniyle özellikle sol kulakçıkta bulunan küçük bir kese içinde kan göllenebilir ve pıhtı oluşabilir. Oluşan pıhtının dolaşıma karışması inmeye yol açabilir.
Ancak her AF hastasının inme riski aynı değildir. Yaş, yüksek tansiyon, diyabet, kalp yetmezliği ve daha önce geçirilmiş inme gibi faktörler birlikte değerlendirilir. Risk yüksekse kan sulandırıcı ilaç tedavisi başlanabilir.
Kan sulandırıcı tedavinin uygun olmadığı seçilmiş hastalarda sol atriyal apendiksin kapatılması (LAA kapatma) da değerlendirilebilir. LAA Kapatma
Uzun süre çok hızlı seyreden atriyal fibrilasyon bazı hastalarda kalbin pompalama gücünü de azaltabilir.
Atriyal Fibrilasyon Nasıl Teşhis Edilir?
Atriyal fibrilasyon tanısı çoğunlukla EKG ile konur. Ancak AF ataklar halinde ortaya çıkıyorsa muayene sırasında çekilen EKG normal olabilir.
Bu durumda Holter veya daha uzun süre kalp ritmini kaydeden cihazlarla ritim takip edilebilir. Ekokardiyografi ile kalbin yapısı, kapaklar, kulakçıkların büyüklüğü ve kalbin pompalama gücü değerlendirilir. Gerektiğinde tiroid fonksiyonları ve diğer kan testleri de incelenir.
Atriyal Fibrilasyon ve Atriyal Flutter Arasındaki Fark Nedir?
Atriyal fibrilasyon ve atriyal flutter, kalbin kulakçıklarından kaynaklanan iki farklı ritim bozukluğudur.
AF sırasında elektriksel aktivite düzensiz ve dağınıktır. Atriyal flutterda ise elektriksel uyarı genellikle kulakçık içinde belirli bir yol üzerinde hızlı ve düzenli biçimde döner. Bu nedenle flutter daha organize bir elektriksel ritme sahiptir.
İki ritim bozukluğu aynı hastada birlikte görülebilir ve her ikisinde de çarpıntı, nefes darlığı ve inme riski açısından değerlendirme gerekebilir. Atriyal flutter ve tedavisi hakkında ayrıca bilgi alınabilir. Atriyal Flutter
Atriyal Fibrilasyon Tedavisi
Atriyal fibrilasyon tedavisi her hasta için aynı değildir. Tedavide temel amaç kalp hızını kontrol etmek, uygun hastalarda normal ritmi yeniden sağlamak ve inme riskini azaltmaktır.
Bazı hastalarda kalp hızını kontrol eden ilaçlar yeterli olabilir. Normal ritmin yeniden sağlanması veya korunması amaçlandığında ritim düzenleyici ilaçlar kullanılabilir.
Devam eden AF’nin normal ritme çevrilmesi için bazı hastalarda kardiyoversiyon uygulanabilir. Kardiyoversiyonda kalbe kontrollü ve kısa süreli elektriksel uyarı verilerek normal ritmin yeniden oluşturulması amaçlanır. Kardiyoversiyon
İnme riski yüksek hastalarda ise uygun kan sulandırıcı tedavi planlanır.
Atriyal Fibrilasyon Ablasyonu
Kateter ablasyonu, atriyal fibrilasyon tedavisinde kullanılan girişimsel yöntemlerden biridir. Özellikle ritim kontrolünün hedeflendiği, AF nedeniyle belirgin yakınmaları olan veya ilaç tedavisine rağmen atakları devam eden hastalarda değerlendirilebilir.
AF ataklarını başlatan elektriksel uyarıların önemli bir bölümü akciğerlerden kalbe gelen pulmoner venlerin sol kulakçığa giriş bölgelerinden kaynaklanır. Atriyal fibrilasyon ablasyonunda temel amaç bu damarların çevresinde elektriksel izolasyon oluşturarak anormal uyarıların kalbe yayılmasını engellemektir. Atriyal Fibrilasyon (AF) Ablasyonu
Ablasyon radyo-frekans, kriyoablasyon veya PFA (Pulsed Field Ablasyon) gibi farklı yöntemlerle yapılabilir. PFA, ısı veya dondurma yerine kısa süreli elektrik alanları kullanılarak uygulanan daha yeni bir ablasyon yöntemidir. PFA (Pulsed Field Ablasyon)
Hangi ablasyon yönteminin kullanılacağı AF’nin tipi, hastanın klinik özellikleri, kalbin yapısı ve işlem planına göre belirlenir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Tekrarlayan çarpıntı, düzensiz nabız, nefes darlığı, çabuk yorulma veya efor kapasitesinde belirgin azalma varsa kardiyoloji değerlendirmesi yapılmalıdır.
Çarpıntıya şiddetli göğüs ağrısı, bayılma veya ciddi nefes darlığı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya kol ve bacakta ani güç kaybı gibi inme belirtileri gelişmesi durumunda ise acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
AF kendiliğinden geçer mi?
Paroksismal atriyal fibrilasyonda ataklar kendiliğinden geçebilir. Atak süresi birkaç dakikadan birkaç güne kadar değişebilir ve kalp ritmi kendiliğinden normale dönebilir. Ancak bu kendiliğinden geçme atriyal fibrilasyonun tedavi gerektirmediği anlamına gelmez. İnme riski atak olmayan dönemlerde de devam edebilir. Persistan ve kalıcı atriyal fibrilasyonda ise kendiliğinden düzelme beklenmez.
AF’de nabız kaç olur?
Atriyal fibrilasyonda nabız hem düzensiz hem de genellikle hızlıdır. Tedavi almayan hastalarda istirahat nabzı dakikada yüz ile yüz elli arasında olabilir. Ancak atriyal fibrilasyonun en belirgin özelliği hızdan çok düzensizliktir. Nabız elle sayıldığında ya da nabız ölçer cihazla ölçüldüğünde ritmin düzensiz olduğu fark edilebilir.
Akıllı saat AF’yi doğru tespit eder mi?
Bazı akıllı saatler düzensiz nabız algıladığında uyarı verebilir ve tek kanallı EKG kaydı alabilir. Bu özellik özellikle belirti vermeyen atriyal fibrilasyonun fark edilmesinde yardımcı olabilir.
AF tanısı konduktan sonra ne sıklıkla kontrol gerekir?
Bu durum atriyal fibrilasyonun tipine, kullanılan tedaviye ve eşlik eden hastalıklara göre değişir. Tedavi başlandıktan sonra ilk dönemde daha sık kontrol gerekebilir. İlaçlar düzenlenip şikayetler kontrol altına alındıktan sonra yılda bir veya iki kez kardiyoloji takibi yeterli olabilir. Şikayetlerde herhangi bir değişiklik olduğunda ise randevu beklenmeden başvurulmalıdır.
AF hastasıyım. Kan sulandırıcı ilacı unutursam ne yapmalıyım?
Bu durum kullanılan ilacın tipine göre farklılık gösterir. Bazı ilaçlarda aynı gün fark edilirse alınabilir ancak bir sonraki doza yakınsa atlanması önerilir. Hiçbir durumda unutulan dozu telafi etmek için çift doz alınmamalıdır. İlacın prospektüsünü okumak ve hekime danışmak en doğru yaklaşımdır. Sık unutma durumunda hatırlatıcı alarm kurmak faydalı olabilir.
Kahve ve çay AF’yi tetikler mi?
Bu konu kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı hastalarda kafein atakları tetikleyebilirken bazılarında belirgin bir etkisi olmayabilir. Günde bir iki fincan kahve veya çay çoğu hasta için sorun oluşturmayabilir. Ancak aşırı kafein tüketiminden kaçınmak genel olarak önerilir. Kendi vücudunuzu gözlemleyerek kafein tüketimi sonrası şikayetlerinizin artıp artmadığına dikkat etmek en doğru yaklaşımdır.
Stres atriyal fibrilasyon yapar mı?
Evet, stres atriyal fibrilasyon ataklarını tetikleyebilir. Yoğun duygusal stres, kaygı ve uyku bozukluğu kalp ritmi üzerinde olumsuz etki gösterebilir. Stres yönetimi bu nedenle atriyal fibrilasyon tedavisinin önemli bir parçasıdır. Düzenli uyku, orta yoğunluklu egzersiz ve rahatlama teknikleri stres düzeyini azaltmaya yardımcı olabilir.
Referanslar
- Atrial Fibrillation
- Treatment of atrial fibrillation: a comprehensive review and practice guide
