İmplante Edilebilir Kardiyoverter Defibrilatör (ICD), kalbinizdeki ritim bozukluklarını sürekli takip eden ve hayati tehlike anında kalbe elektrik şoku vererek müdahale eden küçük, elektronik bir cihazdır. Göğüs bölgenizde cilt altına yerleştirilen bu cihaz, halk arasında şok cihazı veya kalp şok pili olarak da bilinir.
ICD, kalbinizin ritmini her an analiz eder. Eğer kalbiniz hayati tehlike oluşturacak kadar hızlı veya düzensiz atmaya başlarsa, cihaz bu durumu milisaniyeler içinde fark eder. Bu aşamada cihaz, kalbinizi normal ritmine döndürmek için düşük enerjili uyarılar veya güçlü bir elektrik şoku gönderir. Bu müdahale, kalbin aniden durmasını önleyerek hayat kurtarıcı bir rol üstlenir.
Bu cihazlar temel olarak iki kısımdan oluşur: Kalp ritmini izleyen bilgisayar devresi ve bataryanın bulunduğu metal bir kutu (jeneratör) ile bu kutudan kalbinizin içine uzanan ince kablolardan (elektrotlar) oluşur. Günümüzdeki modern cihazlar, sadece şok vermekle kalmaz, aynı zamanda kalbiniz yavaş attığında normal bir kalp pili gibi çalışarak hızı destekleyebilir.
ICD Nedir ve Nasıl Çalışır?
ICD, kalbinizin elektriksel faaliyetlerini denetleyen bir güvenlik sistemidir. Cihaz, kalbin alt odacıklarından kaynaklanan ve ventriküler taşikardi (kalbin alt odacıklarının aşırı hızlı atması) veya ventriküler fibrilasyon (kalbin kaotik bir şekilde titremesi ve kan pompalayamaması) olarak adlandırılan ölümcül ritim bozukluklarını tespit eder. Bu tür bir bozukluk algılandığında, cihaz kalbe yüksek enerjili bir elektrik akımı gönderir. Bu akıma defibrilasyon (şok tedavisi) denir. Şok, kalbin tüm elektriksel aktivitesini kısa bir an için durdurur ve kalbin kendi doğal ritminin tekrar yönetimi ele almasına olanak sağlar.
ICD Çeşitleri Nelerdir?
Kalbinizdeki ritim bozukluğunun türüne ve kalp yapınıza göre sizin için en uygun olan cihaz tipi seçilir. Başlıca ICD türleri şunlardır:
Transvenöz ICD (Damar Yoluyla Takılan): En sık uygulanan yöntemdir. Cihazınızın kutusu göğsünüzün üst kısmına yerleştirilir ve ince kablolar damarlarınızın içinden geçirilerek kalbinize ulaştırılır. Bu cihaz, ihtiyacınıza göre kalbinizin tek veya çift odacığını destekleyebilir.
Subkutan ICD (S-ICD – Cilt Altı Şok Cihazı): Bu modelde kablolar kalbinizin içine veya damarlarınızın içine yerleştirilmez. Hem cihaz hem de kablo tamamen cilt altında, göğüs kafesinizin üzerinde kalır. Özellikle damar yapısı uygun olmayan veya kalbe kablo girmesinin riskli olduğu durumlarda sizin için bu yöntem tercih edilebilir.
CRT-D (Üç Kablolu Şok Cihazı): Eğer kalp yetmezliğiniz varsa bu cihaz tercih edilebilir. CRT-D, hem hayati ritim bozukluklarına karşı şok koruması sağlar hem de kalbinizin sağ ve sol tarafının uyumlu kasılmasını destekleyerek pompalama gücünüzü artırmaya yardımcı olur. Kalbinize üç farklı noktadan kablo yerleştirilerek kalbinizin daha verimli çalışması hedeflenir.
Hangi Durumlarda ICD Takılması Gerekir?
ICD, genellikle ani kalp durması riski yüksek olan bireylerde tercih edilir. Eğer daha önce kalbinizden kaynaklanan bir bayılma yaşadıysanız veya hayati bir ritim bozukluğu nedeniyle kalbiniz durup yeniden çalıştırıldıysa ICD gerekliliği doğabilir. Ayrıca, kalbinizin kanı pompalama gücünün (tıpta ejeksiyon fraksiyonu denir) %35’in altına düştüğü ciddi kalp yetmezliği durumlarında da koruma amaçlı takılabilir. Bazı genetik kalp hastalıkları veya kalp kası kalınlaşması gibi durumlar da ani ritim bozukluğu riski taşıdığı için bu tedaviye başvurulabilir.
ICD Takılma İşlemi Nasıl Yapılır?
ICD cihazının yerleştirilmesi genellikle yaklaşık 1 saat süren cerrahi bir işlemdir. İşlem sırasında tamamen uyutulmanıza gerek kalmadan, sadece göğüs bölgenizin uyuşturulduğu lokal anestezi uygulanır. Ayrıca sizi rahatlatmak için damar yolundan sedasyon adı verilen hafif bir uyku hali sağlayan ilaçlar verilir. Köprücük kemiğinizin hemen altına küçük bir kesi yapılır. İnce ve esnek kablolar, toplardamarlar aracılığıyla kalbinizin içine yerleştirilir. Kabloların doğru noktada olduğu röntgen cihazıyla kontrol edildikten sonra, diğer uçları pille birleştirilir ve pil, deri altında oluşturulan küçük bir cebe yerleştirilerek dikişle kapatılır.
Cihaz Şok Verirse Ne Yapılmalıdır?
ICD’nin şok vermesi, hayati bir ritim bozukluğunun düzeltildiği anlamına gelir. Bir şok aldığınızda, göğsünüze ani bir darbe almış veya bir anlık sarsılmış gibi hissedebilirsiniz. Şok sonrası kendinizi iyi hissetseniz bile, durumu takip eden ekibe bilgi vermeniz önemlidir. Eğer üst üste birden fazla şok alırsanız veya şok sonrası nefes darlığı, göğüs ağrısı, baygınlık hissi yaşıyorsanız vakit kaybetmeden acil servise başvurmalısınız. Bu durum, ritim bozukluğunun devam ettiğini veya cihazın ayarlarının gözden geçirilmesi gerektiğini gösterebilir.
İyileşme Süreci ve Fiziksel Aktivite Nasıl Olmalıdır?
İşlem sonrası ilk 2-4 hafta boyunca, cihazın takıldığı taraftaki kolunuzu omuz seviyesinden yukarı kaldırmamanız ve 5 kilogramdan ağır yük taşımamanız gerekir. Bu kısıtlama, kalbinize yerleştirilen kabloların yerinden oynamasını (dislokasyon) önlemek için hayatidir. Yara yeriniz tamamen iyileştikten sonra (yaklaşık 4-6 hafta), doktorunuzun onayıyla tempolu yürüyüşler gibi egzersizlere başlayabilirsiniz. Ancak göğüs bölgenize darbe alma riski taşıyan boks, karate veya futbol gibi temas sporlarından uzak durmalısınız. Düzenli yürüyüşler hem kalp sağlığınızı destekler hem de cihazın uyum sürecini hızlandırır.
Sıkça Sorulan Sorular
ICD bataryasının ömrü ne kadardır?
Cihazın pil ömrü, ne kadar sıklıkla şok veya uyarı gönderdiğine bağlı olarak değişmekle birlikte genellikle 5 ile 8 yıl arasındadır. Pil bitmeye yaklaştığında, küçük bir cerrahi işlemle sadece cilt altındaki pil kutusu değiştirilir; kalbin içindeki kablolar genellikle korunur.
Elektronik cihazlar ICD’yi bozar mı?
Ev aletleri, televizyonlar ve bilgisayarlar güvenle kullanılabilir. Ancak cep telefonlarını cihazın tam üzerinde taşımamanız (en az 15 cm mesafe) ve kulaklıkları cihazın yakınına koymamanız önerilir. Mağaza girişlerindeki güvenlik kapılarından normal bir hızla geçmenizde sakınca yoktur ancak kapıların yanında duraklamamalısınız.
ICD olanlar MR (EMAR) çektirebilir mi?
Günümüzde takılan ICD cihazlarının çoğu MR uyumludur. Ancak çekim öncesinde cihazın modelinin kontrol edilmesi ve radyoloji uzmanına bilgi verilmesi şarttır. MR odasına girmeden önce cihazın özel bir moda alınması gerekebilir.
Cihaz takıldıktan sonra araç kullanabilir miyim?
Eğer cihaz koruma amaçlı takıldıysa genellikle kısa bir süre sonra araç kullanabilirsiniz. Ancak daha önce hayati bir ritim bozukluğu nedeniyle bayıldıysanız veya cihazınız yakın zamanda şok verdiyse, yasal düzenlemeler ve güvenliğiniz gereği belirli bir süre (genellikle 6 ay) araç kullanmamanız istenebilir.
Cinsel hayatım ICD’den etkilenir mi?
Yara yeriniz tamamen iyileştikten sonra cinsel hayatınıza devam edebilirsiniz. Kalp hızınızın artması genellikle cihazın gereksiz yere şok vermesine neden olmaz; çünkü cihaz kalbinizin ritim karakterini ayırt edebilecek donanıma sahiptir.
ICD cihazı varken ameliyat olabilir miyim?
Evet, cihaz varken her türlü ameliyatı olabilirsiniz. Ancak ameliyat öncesinde cerrahınıza ve sizi takip eden ekibe ICD taşıdığınızı mutlaka belirtmelisiniz. Ameliyat sırasında kanamayı durdurmak için kullanılan elektrokoter (elektrikli kesme ve yakma aleti), cihazınız tarafından yanlışlıkla bir ritim bozukluğu gibi algılanabilir. Bu durumu önlemek için ameliyat süresince cihazınızın şok fonksiyonu geçici olarak kapatılabilir ve işlem biter bitmez tekrar güvenle açılır.
Cihaz bazen gereksiz yere şok verir mi?
Bazen cihaz, kalbinizin normal bir nedenle (örneğin ağır egzersiz veya stres) hızlanmasını ya da hayati tehlikesi olmayan başka ritim bozukluklarını yanlışlıkla ölümcül bir ritim gibi algılayabilir. Buna uygunsuz şok denir. Ayrıca cihaz kablolarındaki (elektrotlar) teknik sorunlar da buna yol açabilir. Eğer gereksiz bir şok aldığınız tespit edilirse, cihazın program ayarları değiştirilerek bu durumun tekrarlaması engellenebilir.
ICD kalp krizini önler mi?
Hayır, ICD bir kalp krizini önlemez. Kalp krizi, genellikle kalp damarlarının tıkanmasıyla (koroner arter hastalığı) ilgili bir durumdur. ICD ise sadece bu kriz sırasında veya sonrasında oluşabilecek ölümcül ritim bozukluklarını tedavi eder. Damar tıkanıklığı riskine karşı sağlıklı beslenmeye devam etmeli ve kan sulandırıcı veya kolesterol dengeleyici ilaçlarınızı düzenli kullanmalısınız.
Cihazınızın pili nasıl değiştirilir?
Pil ömrü bittiğinde, ilk işleme göre çok daha basit ve kısa süren bir işlem uygulanır. Mevcut dikiş iziniz üzerinden küçük bir kesi yapılır, eski batarya çıkarılır ve yeni batarya mevcut kablolara bağlanır. Bu işlem genellikle yaklaşık 1 saat sürer. Kalbinize giden kablolarda bir sorun yoksa, yeni bir kablo yerleştirilmesine gerek kalmaz.
Çocuklarda ICD kullanımı nasıl olur?
Çocuklarda ICD kullanımı nadir olsa da bazı genetik ritim hastalıklarında hayati önem taşır. Çocuk büyüdükçe kalbin boyutu değişeceği için zamanla kablo eklenmesi veya cihazın yerinin değiştirilmesi gerekebilir. Bu tür durumlarda, kalbin içine kablo yerleştirilmeyen subkutan ICD (cilt altı şok cihazı) modelleri, büyüme sürecinde damar hasarı riskini azalttığı için tercih edilebilir.
Referans: ICD
