Anjiyo (anjiyografi) veya tam adıyla koroner anjiyografi, kalbinizi besleyen damarların durumunu görmek için yapılan bir görüntüleme yöntemidir. Kalp damar hastalıklarının tanısında “altın standart” olarak kabul edilen en kesin yöntemdir. Bu işlem sayesinde kalp damarlarınızda daralma veya tıkanıklık olup olmadığı, varsa bu durumun tam yeri ve şiddeti net bir şekilde tespit edilir.
Anjiyo işlemi sırasında, kalbinize giden ana damarların içine özel bir boyalı sıvı (kontrast madde) verilir. Bu sıvı sayesinde damarlarınız röntgen cihazı altında görünür hale gelir. Kalp damar tıkanıklığı şüphesi olan, göğüs ağrısı yaşayan veya kalp krizi geçiren hastalarda damarların yapısını incelemek için bu yönteme başvurulur.
Halk arasında bir ameliyat gibi düşünülse de anjiyo aslında cerrahi bir işlem değildir. Genel anestezi gerektirmez ve hastanın bilinci işlem boyunca açıktır. Elde edilen görüntüler, hastanın tedavisine ilaçla mı, balon-stent yöntemiyle mi yoksa cerrahi bir operasyonla mı devam edileceğine karar verilmesini sağlar.
Anjiyo Nedir?
Anjiyo (anjiyografi), kalp damarlarının iç yapısını ve kan akımını görüntülemek için yapılan girişimsel bir tanı yöntemidir. Bu işlemde damar içine verilen özel bir ilaç yardımıyla damarların daralma veya tıkanıklık durumu ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Anjiyo Nasıl Yapılır?
İşlem genellikle bir anjiyo laboratuvarında gerçekleştirilir. İşlem öncesinde tamamen uyutulmanıza gerek duyulmaz. Sadece giriş yapılacak olan bölge (genellikle el bileği veya kasık) lokal anestezi ile uyuşturulur. Bu bölgedeki damarın içine “kateter” adı verilen, ince ve bükülebilir bir tüp yerleştirilir. Bu tüp aracılığıyla kalbin girişine kadar ilerlenir. Damar içine verilen boyalı sıvı, röntgen ışınları yardımıyla takip edilerek damarlarınızın haritası çıkarılır. İşlem süresi genellikle 15 ile 30 dakika arasında değişebilir.
Hangi Durumlarda Anjiyo Yapılmalıdır?
Göğsünüzde baskı, yanma veya sıkışma gibi belirtiler hissediyorsanız anjiyo yapılması gerekebilir. Özellikle efor testi veya kalp sintigrafisi gibi diğer testlerde şüpheli bir durum görüldüğünde kesin tanı için bu yönteme başvurulur. Kalp krizi geçiren hastalarda ise tıkanıklığı hemen açmak amacıyla acil olarak uygulanır. Kalp kapak hastalıkları olan veya büyük bir kalp ameliyatı planlanan hastalarda da damarların durumunu kontrol etmek için anjiyo istenebilir.
Anjiyo Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?
İşlem tamamlandıktan sonra damara giriş yapılan bölgeye baskı uygulanarak kanama kontrolü yapılır. El bileğinden yapılan işlemlerde hastalar genellikle birkaç saat içinde ayağa kalkabilir. Kasık bölgesinden yapılan işlemlerde ise kablonun giriş yaptığı damarın iyileşmesi için yaklaşık 4 ile 6 saat yatak istirahati gerekebilir. İşlemden sonra damarların görüntülenmesi için kullanılan boyalı sıvının böbreklerden atılması için bol miktarda su içmeniz önerilir. Birkaç gün boyunca ağır yük kaldırmamanız ve zorlayıcı hareketlerden kaçınmanız damar sağlığınız için önemlidir.
Anjiyonun Riskleri Nelerdir?
Modern teknoloji ve deneyimli ekipler sayesinde anjiyo oldukça güvenli bir işlemdir. Ancak her tıbbi girişimde olduğu gibi bazı düşük riskler bulunabilir. Giriş yapılan bölgede hafif morarma veya şişlik görülmesi normaldir. Bazı kişilerde damara verilen boyalı sıvıya karşı alerjik reaksiyon gelişebilir. Nadir durumlarda işlem sırasında ritim bozuklukları veya damar zedelenmesi gibi komplikasyonlar (istenmeyen yan etkiler) oluşabilir. Ancak bu riskler, tedavi edilmeyen bir kalp damar tıkanıklığının taşıdığı risklerden çok daha düşüktür.
Yaşam Tarzında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Anjiyo yapılması damarlarınızın o anki durumunu gösterir ancak damar sertliği sürecini durdurmaz. Eğer bir tıkanıklık saptandıysa veya stent takıldıysa, yaşam tarzınızda köklü değişiklikler yapmanız gerekir. Sigarayı tamamen bırakmak damarların tekrar daralmasını önlemede en kritik adımdır. Beslenmenizde hayvansal yağları azaltıp sebze ve meyve ağırlıklı bir düzen kurmalısınız. Kan basıncınızı ve şeker seviyenizi kontrol altında tutmak kalbiniz üzerindeki yükü hafifletir.
Düzenli Fiziksel Aktivite Nasıl Olmalıdır?
İşlemden sonraki ilk birkaç günlük dinlenme döneminden sonra hareketli bir yaşama geçmeniz istenir. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüşler yapmak kalp kasınızı güçlendirir. Egzersiz sırasında yanınızdakiyle konuşabileceğiniz bir tempoyu hedeflemelisiniz. Nefes nefese kalmak veya göğüste bir baskı hissetmek aktiviteyi durdurmanız gerektiğinin işaretidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Anjiyo sırasında ağrı hissedilir mi?
Giriş yapılacak bölge uyuşturulduğu için şiddetli bir ağrı hissetmezsiniz. Sadece iğne girişi sırasında hafif bir sızı ve damarın içinde kateter ilerlerken çok kısa süreli bir baskı hissi olabilir. Boyalı madde verildiğinde ise tüm vücudunuzda geçici bir sıcaklık hissetmeniz normaldir.
Bilekten anjiyo ile kasıktan anjiyo arasındaki fark nedir?
Bilekten yapılan anjiyoda kanama riski daha düşüktür ve hastalar işlemden hemen sonra ayağa kalkabilir. Kasık bölgesinden yapılan anjiyo, damar yapısı bilekten girişe uygun olmayan hastalarda tercih edilir. Her iki yöntem de kalp damarlarını görüntülemede aynı oranda etkilidir.
Anjiyo olan birine her zaman stent takılır mı?
Hayır. Anjiyo sadece bir teşhis yöntemidir. Damarlarınız tamamen açık çıkabilir veya daralma seviyesine göre sadece ilaç tedavisi önerilebilir. Eğer damarda ciddi bir darlık saptanırsa aynı seansta veya daha sonra stent (ince tel kafes) yerleştirilebilir.
Anjiyo için hastanede yatmak gerekir mi?
Genellikle işlem günübirlik olarak yapılır. Sabah hastaneye yatan hastalar, sonuçlar değerlendirildikten ve gerekli takip süresi dolduktan sonra aynı gün akşamüzeri taburcu edilebilirler.
Şeker hastaları veya böbrek hastaları anjiyo olabilir mi?
Evet, olabilir. Ancak kullanılan boyalı sıvının böbreklere zarar vermemesi için bu hastalarda işlem öncesi ve sonrası özel serum tedavileri uygulanır ve bazı ilaçların (örneğin şeker ilaçlarının) kullanımına geçici olarak ara verilir.
Referans: Angiography
